POLITIEK HC 1) Hoofdstuk 4 een welvaartsstaat
Inhoud van vandaag
1. Historiek
2. Kenmerken
3. werking
4. Sociaal overleg
5. Crisis en herstel structurering
De welvaartsstaat valt niet uit de lucht…Proces van sociale noden naar rechten
● Allerlei sociale noden in onze samenleving
○ De uitbouw van de welvaartsstaat is een geschiedenis van sociale strijd over
sociale noden.
● Proces naar sociale rechten
○ Die noden worden omgezet tot rechten doorheen een proces waarbij ze
duidelijk worden geformuleerd en eisen worden ontwikkeld om die noden te
lenigen. Sociale rechten vallen dus niet uit de lucht
of komen niet zomaar voort uit wetten, maar zijn het
voorwerp en het resultaat van strijd en
onderhandeling.
● Rechten en rechten zijn twee
Verhelderend is in dat verband het onderscheid tussen
○ Formeel: ‘op papier’
formele rechten zijn de rechten ‘op papier’ en
worden top-down geformuleerd.
○ Substantief: ‘in de feiten’
substantieve rechten zijn recht als het lenigen van noden in de praktijk
vanuit een bottom-up eis over wat een basisrecht zou moeten zijn.
Dat proces van nood naar recht is vaak een langdurig proces om een nood te formuleren, in
het publieke debat te brengen, om te zetten naar instellingen en procedures in de
welvaartsstaat.
, 1. Historiek van de Belgische welvaartsstaat
Elke welvaartsstaat kende een eigen ontwikkeling, verbonden met de politieke,
maatschappelijke en economische context van het land…
Onze welvaartsstaat kan dus niet los worden gezien van de specifieke ontwikkelingen van
onze samenleving sinds de 19de eeuw.
Je ziet dat tussen de periodes dat dingen veranderen (overgang) heeft vaak iets te maken
met erge dingen. Crisissen en oorlogen.
We zijn begonnen als = Het meest liberale land.
➔ Economisch: ondernemen zonder veel regels.
maar ook
➔ Vrij denkende mensen.
, VAN LAISSEZ-FAIRE NAAR EERSTE SOCIALE BESCHERMING:
CRISIS 1885-1886 ZORGT VOOR KANTELPUNT
Crisis 1885 - 1886 zorgt voor kantelpunt.
De vlugge industrialisering, vooral in stedelijke centra, in het jonge België had geleid tot
zowel positieve als negatieve zaken:
➔ Sterke economische groei en nationale rijkdom.
➔ Maar tegelijkertijd voor de vernietiging van de huisnijverheid en de uitbuiting van de
arbeiders in de fabrieken.
De overheid voert een laissez faire politiek.
= Industriële ontwikkeling en handel moeten zorgen voor economische welvaart, de overheid
legt zo weinig mogelijk beperkingen en regels op.
De eerste verenigingen van onderlinge bijstand voor arbeiders worden opgericht onder de
vorm van spaarkassen die tussenkomen in geval van overlijden, ziekte of werkloosheid (men
stort hier geld op om zulke zaken te kunnen vergoeden).
1880: keerpunt in de vrijwillige, zwakke sociale bescherming:
Er is nu de opkomst van socialistische en christelijke arbeidersbewegingen, zij bouwen hun
eigen sociale organisatie uit (bv. mutualiteiten en vakbonden).
Bv. hun eerste succes was het meervoudig stemrecht invoeren in 1893.
De crisis van 1885 brengt verandering in de situatie.
Een regeringscommissie onderzoekt de sociale situatie en de koning zelf
belooft sociale verandering in een toespraak op 10 november 1886 in het
Parlement.
, 1885 = crisis.
Deze zorgt voor sociale onrust en de
regering richt een commissie op die
de sociale wantoestanden
onderzoekt.
⇒ De resultaten hiervan worden door
koning Leopold II toegelicht in een
troonrede (=regeringsverklaring).
Eerste vormen van sociale bescherming
● Eerste sociale wetgeving.
● -Ondersteuning “volkswoningbouw”.
● Vrijwillige sociale verzekering >< verplicht in Duitsland.
● -Oprichting landelijke ziekenfondsen.
Dit wordt een keerpunt, waarom?
⇒ In de volgende periode komt de eerste sociale wetgeving tot stand, zoals de:
- reglementering van vrouwen- en kinderarbeid (1889)
- de wet op arbeidsovereenkomsten (1900)
- de wet op verzekering tegen arbeidsongevallen (1903)
- de invoering van de leerplicht tot 14 jaar (1914).
De sociale zekerheid blijft in ons land een stelsel van vrijwillige sociale verzekering in
handen van arbeidersorganisaties.
1894
De maatschappijen krijgen van onderlinge bijstand een wettelijk statuut en ze mogen nu
diensten oprichten.
→ Dit leidt tot de oprichting van landelijke ziekenfondsen vanaf 1906, die vanaf 1912
ook worden gesubsidieerd.
Inhoud van vandaag
1. Historiek
2. Kenmerken
3. werking
4. Sociaal overleg
5. Crisis en herstel structurering
De welvaartsstaat valt niet uit de lucht…Proces van sociale noden naar rechten
● Allerlei sociale noden in onze samenleving
○ De uitbouw van de welvaartsstaat is een geschiedenis van sociale strijd over
sociale noden.
● Proces naar sociale rechten
○ Die noden worden omgezet tot rechten doorheen een proces waarbij ze
duidelijk worden geformuleerd en eisen worden ontwikkeld om die noden te
lenigen. Sociale rechten vallen dus niet uit de lucht
of komen niet zomaar voort uit wetten, maar zijn het
voorwerp en het resultaat van strijd en
onderhandeling.
● Rechten en rechten zijn twee
Verhelderend is in dat verband het onderscheid tussen
○ Formeel: ‘op papier’
formele rechten zijn de rechten ‘op papier’ en
worden top-down geformuleerd.
○ Substantief: ‘in de feiten’
substantieve rechten zijn recht als het lenigen van noden in de praktijk
vanuit een bottom-up eis over wat een basisrecht zou moeten zijn.
Dat proces van nood naar recht is vaak een langdurig proces om een nood te formuleren, in
het publieke debat te brengen, om te zetten naar instellingen en procedures in de
welvaartsstaat.
, 1. Historiek van de Belgische welvaartsstaat
Elke welvaartsstaat kende een eigen ontwikkeling, verbonden met de politieke,
maatschappelijke en economische context van het land…
Onze welvaartsstaat kan dus niet los worden gezien van de specifieke ontwikkelingen van
onze samenleving sinds de 19de eeuw.
Je ziet dat tussen de periodes dat dingen veranderen (overgang) heeft vaak iets te maken
met erge dingen. Crisissen en oorlogen.
We zijn begonnen als = Het meest liberale land.
➔ Economisch: ondernemen zonder veel regels.
maar ook
➔ Vrij denkende mensen.
, VAN LAISSEZ-FAIRE NAAR EERSTE SOCIALE BESCHERMING:
CRISIS 1885-1886 ZORGT VOOR KANTELPUNT
Crisis 1885 - 1886 zorgt voor kantelpunt.
De vlugge industrialisering, vooral in stedelijke centra, in het jonge België had geleid tot
zowel positieve als negatieve zaken:
➔ Sterke economische groei en nationale rijkdom.
➔ Maar tegelijkertijd voor de vernietiging van de huisnijverheid en de uitbuiting van de
arbeiders in de fabrieken.
De overheid voert een laissez faire politiek.
= Industriële ontwikkeling en handel moeten zorgen voor economische welvaart, de overheid
legt zo weinig mogelijk beperkingen en regels op.
De eerste verenigingen van onderlinge bijstand voor arbeiders worden opgericht onder de
vorm van spaarkassen die tussenkomen in geval van overlijden, ziekte of werkloosheid (men
stort hier geld op om zulke zaken te kunnen vergoeden).
1880: keerpunt in de vrijwillige, zwakke sociale bescherming:
Er is nu de opkomst van socialistische en christelijke arbeidersbewegingen, zij bouwen hun
eigen sociale organisatie uit (bv. mutualiteiten en vakbonden).
Bv. hun eerste succes was het meervoudig stemrecht invoeren in 1893.
De crisis van 1885 brengt verandering in de situatie.
Een regeringscommissie onderzoekt de sociale situatie en de koning zelf
belooft sociale verandering in een toespraak op 10 november 1886 in het
Parlement.
, 1885 = crisis.
Deze zorgt voor sociale onrust en de
regering richt een commissie op die
de sociale wantoestanden
onderzoekt.
⇒ De resultaten hiervan worden door
koning Leopold II toegelicht in een
troonrede (=regeringsverklaring).
Eerste vormen van sociale bescherming
● Eerste sociale wetgeving.
● -Ondersteuning “volkswoningbouw”.
● Vrijwillige sociale verzekering >< verplicht in Duitsland.
● -Oprichting landelijke ziekenfondsen.
Dit wordt een keerpunt, waarom?
⇒ In de volgende periode komt de eerste sociale wetgeving tot stand, zoals de:
- reglementering van vrouwen- en kinderarbeid (1889)
- de wet op arbeidsovereenkomsten (1900)
- de wet op verzekering tegen arbeidsongevallen (1903)
- de invoering van de leerplicht tot 14 jaar (1914).
De sociale zekerheid blijft in ons land een stelsel van vrijwillige sociale verzekering in
handen van arbeidersorganisaties.
1894
De maatschappijen krijgen van onderlinge bijstand een wettelijk statuut en ze mogen nu
diensten oprichten.
→ Dit leidt tot de oprichting van landelijke ziekenfondsen vanaf 1906, die vanaf 1912
ook worden gesubsidieerd.
