Samenvatting Sub- en infertiliteit: medische aspecten

INFERTILITEIT EN SUBFERTILITEIT
1.BASISBEGRIPPEN VAN DE MENSELIJKE VOORTPLANTING

1.1 HORMONEN EN VOORTPLANTING

3 niveaus

 gonaden:
o eiserstokken en testikels
o produceren progesteron, testosteron en
oestrogeen
 (voorkwab van de ) hypofyse: regelt werking van alle
andere klieren
o LH en FSH voor gonaden
 hypothalamus
o neuro-endocriene cellen produceren releasing
factors: GnRH
 feedback

GnRH heeft effect op de voorkwab van de hypofyse die dan FSH en LH gaat produceren.
Feedback effect zorgt ervoor dat er maar 1 per keer gaat ovuleren

Definities :

Menstruatie: dissociatie van postovulatoire endometrium
cyclus : van 1ste dag van menses tot eerste dag van de volgende menses
Folliculaire fase –luteale fase (ovarium)
Proliferatieve – secretoire fase (endometrium)

1.2 HORMONALE REGULATOREN


1.2.1 GNRH

 eiwithormoon met 10 aminozuren
 korte halfwaardetijd
 pulsatiele secretie
 man om 2 uur
 vrouw wisselt volgens ogenblik cyclus

Aantal aminozuren niet kennen, maar wel weten dat er een korte halfwaardetijd is


1.2.2.AMH

 productie door
o Sertolicellen testis en granulosacellen ovarium (waar)
o regressie gangen van Müller bij mannelijke foetus
o bij vrouw rol in follikelgroei
o indicatie over reserve aan follikels

Amh is een maat om te weten hoeveel eicellen er nog zijn -> reserve is goed/ matig? (dus niet in
cijfers)
Geeft ook indicatie over wanneer ze in de menopauze gaan (vroeg/ normaal?) -> advies hierover

,geven aan koppels kan
Hoe lager AMH, hoe lager de kans op stimulatie


1.2.3 GONADOTROFINEN (FSH&LH)

 FSH
o halfwaardetijd 240 minuten
o groei rijpe follikel
o stimulatie aromataseactiviteit: zet androgenen om in oestrogenen
o inductie LH-receptoren
= ultieme teken folliculaire maturatie
 LH
o halfwaardetijd 60 minuten
o functie wisselt volgens ogenblik cyclus
o proliferatieve fase: productie androgenen
o eens LH-receptoren: rol in eicelmaturatie, follikelruptuur en activiteit corpus luteum

Laatste stap in eicel rijping
rol in eicelmaturatie, follikelruptuur en activiteit corpus luteum (in verschillende fase)


1.2.4 EFFECT VAN GNRH OP GONADOTROPE SECRETIE

 GnRH stimuleert loslating en stimulatie LH en FSH
 Oestrogenen bifasisch effect: negatieve en positieve feedback
o onderdrukken loslating LH en FSH
o verhogen synthese van LH
o na enkele dagen verhogen gevoeligheid van gonadotrope cellen voor GnRH waardoor
reserve kan vrijkomen
> LH-piek = zorgt voor de eisprong

1.3 OVARIËLE CYCLUS


1.3.1 FOLLICULOGENESE

 follikels aangelegd tijdens embryonale periode = primordiale follikels
 geboorte : 1 miljoen
 voortdurende groeifase
 tot aan puberteit eindigt groei met atresie
 toename LH en FSH: recrutering follikels
 FSH drempelwaarde: follikelselectie
 dominantie van één follikel

Luteale fase op einde


1.3.2 OVULATIE

 ovulatiefase start met LH-stijging, LH-piek na 24u en houdt 48u
aan
 vermindering oestradiol
 productie progesteron
 cumulus oöphorus komt vrij
 opening in follikelwand
 meiostische deling en uitstoting 1° poolichaampje
 follikelvocht vloeit gedurende verschillende uren

,1.3.3 DE LUTEALE FASE

corpus luteum ziet geel
opstapeling cholesterol nodig voor progesteroneprodutie




1.4 STEROÏDEN


1.4.1OESTROGENEN (PG/ML)

 vrouwelijke hormonen
 geproduceerd door granulosacellen en in vetweefsel
 ontwikkeling secundaire geslachtskenmerken
 ontwikkeling inwendige geslachtsorganen
 regulatie secretie gonadotropinen
 cervicale mucusproductie (witte afscheiding veranderd ook naar meer rekbaar)


1.4.2 ANDROGENEN

 testosteron, androsteendion, DHEA
 testosteronspiegels bij vrouw 10x lager dan bij man
 seksuele beharing
 libido
 rol in zaadcelproductie


1.4.3 PROGESTERON (NG/ML)

 tussenschakel in synthese androgenen en oestrogenen
 functie na ovulatie
 voorbereiding endometrium op innesteling
 tijdens zwangerschap in stand gehouden door hCG van placenta
 vanaf 8° week overgenomen door placenta

1.5 SPERMATOGENESE


1.5.1 HORMONALE REGULATIE VAN DE SPERMATOGENESE

 productie start bij puberteit
 continu tot oudere leeftijd
 kiemcellen ondergaan 2 reductiedelingen waaruit 4 spermatozoa ontstaan
 kiemcellen ondergaan mitoses waardoor reserve bewaard blijft
 testosteroneproductie door Leydigcellen


1.5.2 VAN KIEMCEL TOT EJACULAAT

 74 dagen
 spermatogenese in omgeving van Sertolicellen
 zaadcel
o kleine kop gecondenseerd genoom
o hals met mitochondriën > energie voor staartbewegingen
o staart

, 1.5.3 HET EJACULAAT

 90% uit secreet zaadblaasjes en prostaat
 2-5 ml
 pH 7,2 tot 7,8
 vruchtbaarheid van ejaculaat enorme variaties binnen eenzelfde persoon en tussen personen
onderling
 minimumkenmerken volgens WHO

1.6 BEVRUCHTING EN IMPLANTATIE


1.6.1 OÖGENESE EN SPERMATOGENESE

 onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke wezens begint bij
gameten
 zaadcellen en eicellen gelijk aandeel in overdracht genetisch
materiaal, uitzondering mitochondriaal DNA van eicel
 genetische eindreslultaat eicellen en zaadcellen zelfde, traject
heel verschillend
 Eicel:
o meiose begint voor de geboorte, afgewerkt bij ovulatie
o eerste poollichaampje bevat helft van chromosomen

o tweede poolichaampje: van diploïde naar haploïde eicel
o honderdmaal groter dan zaadcellen
o nemen tijdens rijpingsfase toe in volume
o stapelen reservestoffen op voor overleving embryo
 Zaadcel:

o 2 meiotische delingen leiden tot 4 haploïde spermatiden
o tijdens productieproces ontdaan van bijna alle cytoplasma
o uitzondering centriool
o kleine mobiele DNA-dragers

Secundaire oocyt= 1e meiotische deling voltoooid, 1 poolichaampje uit

Eicel in metaphase 2

LH-piek: reductiedeling
Meiose 1 van 46 naar 23 chromosomen
= eerste poolichaampje
Dubbele hoeveelheid chromosomen (zijn
nog ontdubbeld), in metafase 2
Graafse follikel = zwarte vlek op echo



Granulosacellen oestrogenen
Thecacelen: androgenen

 ingrijpend proces cel differentiatie
 vesikels Golgicomplex versmelten tot
acrosoomblaasje
 2 centriolen naar andere uiteinde om staart te
vormen
 acrosoomblaasje vormt zich tot acrosoom, dat
hydrolytische enzymen bevat