Samenvatting deel EBM - Evidence based medicine en statistiek 1 (D012716)

EBM HT1 – algemene inleiding L1




ALGEMENE INFORMATIE


INHOUD  Partim Inleiding tot EBM


o Evidence Based Medicine
o Opstellen van onderzoeksvragen
o Types onderzoeksdesigns
o Basics literatuur opzoeken
o Psychometrie en meettheorie (De Pauw Robby)
o Kwalitatief onderzoek (Van de Velde Dominique)



Eindcompetenties EBM

1) Het nut en doel van Evidence Based Medicine onderkennen
2) Algemene principes van wetenschappelijk onderzoek beredeneren
3) Wetenschappelijke literatuur gericht opzoeken en reflecteren op de kwaliteit
4) Verschillende studiedesigns en vormen van bias onderscheiden
5) De student heeft inzicht in de basisbegrippen binnen de meettheorie
6) De student kan de directe en indirecte maten voor betrouwbaarheid en validiteit
van een klinische toets en/of meetinstrument inschatten en berekenen



LEERSTOF

 Boek Health Science Literacy van M. Meeus & N. Gebruers
 Sofia (digitaal studie materiaal)
 Slides theorielessen




1

, Introductie HT 1 – Health Sciency Literacy
- Wat is EBM?
- Hoe is EBM ontstaan?
- Waarom EBM?
- Hoe gaat EBM in zijn werk?




Wat is EBM NIET

Beslissingen nemen op basis van :

 Traditie  ‘we doen dit hier altijd zo...’
 Anekdotes  ‘10 jaar geleden nog zo een geval...’
 1 artikel  ‘volgens de auteurs moet je in zo’n geval...’
 Experten advies  ‘in mijn ervaring is zo’n patiënt...’
 Financiële overwegingen  ‘die duurdere middelen zijn toch niet
beter...



Wat is EBM WEL

Beslissingen nemen op basis van : EVIDENTIE


Evidentie houdt volgende stappen in :

1) Grondige zoektocht naar de bewijsmateriaal  moet relevant zijn voor je patiënt
2) Dit bewijsmateriaal kritisch beoordelen
3) Correct gebruik van dat bewijsmateriaal  pas de resultaten toe bij het nemen
van je beslissing


Indien dit gebeurd = evidence-based


Voor WIE is EBM (dus deze beslissingen) van BELANG ?


A) Voor clinici (INCL. studenten!)
 Deze moeten constant beslissingen nemen
 Bv. Welke therapie is de beste voor deze aandoening, welke test zal ik doen om een
diagnose te stellen, wat is de prognose van de ziekte, ...

B) Voor beleidsmakers
 Beslissen waarin geïnvesteerd moet worden
 Bv. Welke therapie zullen we terugbetalen en welke niet, welke test zullen we terugbetalen
aan de patiënt, ..



MAAR opgelet :



2

,Het is belangrijk om vanaf at moment ook zelf verder te gaan evalueren en zo verder te
werken, want er is evolutie in ziektepatronen!

Health Science literacy (HB)

= Gezondheidsvaardigheden/gezondhdheidswetenschappelijke geletterdheid

Dit wordt vaak omschreven als "de mate waarin individuen (leken) in staat zijn om
basisgezondheidsinformatie en -diensten te verkrijgen, te verwerken en te begrijpen die nodig zijn
om de juiste gezondheidsbeslissingen te nemen".

MAAR

Recentere definities richten zich op specifieke vaardigheden die nodig zijn om door het
gezondheidszorgsysteem te navigeren en op het belang van heldere communicatie tussen
zorgverleners en hun patiënten.

Zowel zorgverleners als patiënten spelen een belangrijke rol in
gezondheidsvaardigheden.



Het aantal verschillende definities toont aan dat het vakgebied zich ontwikkelt.

Onder wetenschappelijke geletterdheid wordt verstaan de kennis en het begrip van
wetenschappelijke concepten en processen die nodig zijn voor persoonlijk
discours en besluitvorming.

Gezondheidswetenschappelijke geletterdheid is niet alleen het vermogen om te lezen.
Het vereist een complexe reeks competenties, zoals lezen, luisteren, analytisch denken
en besluitvormingsvaardigheden, en het vermogen om deze competenties toe te passen
in gezondheidssituaties.



BESLUIT



Definitie EBM

Evidence Based Medicine = EBM = Geneeskunde o.b.v. evidentie

EBM is het expliciet, oordeelkundig en consciëntieus gebruik maken van het beste
beschikbare bewijs bij het maken van een keuze voor de behandeling van een patiënt.
Dit alles gegeven de stand van de (medische) wetenschap van dat moment.



 Expliciet = open, transparant en duidelijk
 Oordeelkundig = met behulp van gezond verstand
 Consciëntieus = voorzichtig en zorgvuldig zijn in
wat je doet



Het zoeken en vinden van informatie heeft een reële impact op de klinische
beslissing zelf.




3

,  De helft van de informatie die uit een specifieke zoekopdracht werd verkregen,
bevestigde de medische beslissing
 De andere helft leidde tot een nieuwe of verbeterde therapeutische of
diagnostische beslissing




HUIDIGE evidentie

= Beste evidentie op DIT moment

Bv. Eerst op buik slapen --> door evolutie/ onderzoek(evidentie)  rug

Het ONTSTAAN van EBM


…  Traditionele benaderingen
 Persoonlijke ervaringen, intuïtie, autoriteit van deskundigen

19de  Opkomst van statistiek en epidemiologie
eeuw  Florence Nightingale → sterftecijfers en hygiëne in de ziekenhuizen
 Pierre Charles Alexandre Louis → grondlegger van epidemiologie
‘de numerieke methode’ op basis van gemiddeldes van groepen
 James Lind → eerste studie op 12 pat. behandeling van scheurbuik

Begin  Methodologische doorbraken, maar GEEN wetenschappelijk
20ste kader
eeuw  Eerste RCT in 1948 om de effecten van streptomycine bij tuberculose
te testen
 Archie Cochrane benadrukt het belang van systematische
beoordelingen

1980  Term evidence-based medicine wordt geïntroduceerd door David
Sackett en Gordon Guyatt → beste beschikbare bewijs

Begin  Opkomst digitale technologie → PubMed
21ste  Beleid en richtlijnen
eeuw
2024  Nieuwe technologieën zoals Artificiële Intelligentie




EVIDENCE BASED PRACTICE

EBM is het proces van het systematisch beoordelen, beoordelen en gebruiken van
klinische onderzoeksresultaten om optimale klinische zorg aan patiënten te leveren.

Het EBM-proces moet leiden tot evidence-based practice (EBP)
= idem als EBM eigenlijk, maar omgezet in de praktijk!



Volledige Definitie EBP



4