Samenvatting Les 4: Spraakaudiometrie

LES 4: SPRAAKAUDIOMETRIE


TONALE AUDIOMETRIE

Tot nu toe hebben wij enkel ZUIVERE TONEN als stimuli aangewend. Het belang van de zuivere
toonaudiometrie in de klinische audiologie is dan ook niet te onderschatten en het onderzoek biedt
een aantal belangrijke voordelen: zuivere tonen zijn gemakkelijk te genereren en vrij goed te
controleren qua intensiteit en frequentie. De opdracht voor de patiënt bij zuivere toonaudiometrie is
relatief gemakkelijk en de apparatuur is in de meeste centra voldoende voorhanden.

We kunnen echter evenmin ontkennen dat de prestaties die dagelijks van het menselijke oor
gevraagd worden duidelijk gecompliceerder zijn dan eenvoudigweg het opvangen van zuivere tonen:
complexe geluidspatronen worden bijna continu aangeboden onder de vorm van SPRAAK en dit al
dan niet in aanwezigheid van achtergrondlawaai.

Er wordt van de gesprekspartner niet alleen verwacht dat hij hoort wat er gezegd wordt, maar ook
dat hij de boodschap VERSTAAT. Dit impliceert dus spraakverstaan in ruis.

Vb. iemand met een hersenletsel  moeilijk om iets te zeggen met woorden  zal bijvoorbeeld
de /o/ als /a/ uitspreken.

Vb. kinderen  werken met plaatjes

Tonale audiometrie is een subjectieve test. Je kan als persoon de resultaten bewust invloeden bv.
iemand die komt voor terugbetaling of iemand die brevet wil voor piloot. Je hebt de medewerking
nodig van de cliënt. Van zodra je medewerking nodig hebt, wordt de test subjectief. De resultaten
van de ene dag kunnen verschillen van de resultaten van de volgende dag (kind is bv. meer
aandachtig). Bij tonale audiometrie heb je niet de perfecte gehoordrempel. Het is geen absolute
drempel.

Welke bron van energie wordt er aangeboden? Zuivere tonen. De hersenen moeten geen dingen
verwerken.

Referentiepunt: de zwarte lijn (0 dB) = drempel voor een normaalhorend jong persoon.

,SPRAAKAUDIOMETRIE




Spraakmateriaal (woordmateriaal) wordt aangeboden. Persoon moet niet op knopje duwen. Hij moet
wat hij hoort herhalen. Dit is ook een subjectieve test want je hebt participatie nodig. Het is nog
subjectiever dan tonale audiometrie want de persoon heeft misschien een beperkte woordenschat of
is gehandicapt. Y-as: wat is het percentage van woorden die hij heeft herhaald. X-as: vanaf welke
luidheid gaat de persoon 50% kunnen nazeggen? Zelden woorden aanbieden tot 130 dB. Waarom is
dit belangrijk? Je kunt hier hoortoestellen op appareren. Goed spraakverstaan is belangrijker dan
tuuts waarnemen.

Referentiepunt: S-lijn = je hebt ongeveer 25 dB SPL nodig om woorden te kunnen herhalen en je hebt
ongeveer 50 dB SPL nodig om de hele woordenreeks te kunnen herhalen. Heb je 80 dB SPL nosig om
50% te verstaan, zal je zien dat de curve gaat verschuiven. (S-lijn zal altijd erop staan)

Bovenaan: je begrijpt 100% van de fonemen die aangeboden worden op 50 dB.

S-Lijn opgeschoven naar rechts: conductief verlies. Persoon komt tot aan 100% spraakverstaan, maar
je moet meer intensiteit aanbieden. Bv. bij iemand die veel letsels heeft aan zijn trommelvlies, het
geluid wordt moeilijk getransporteerd. Persoon kan zich om medische redenen niet laten opereren ->
hoortoestel. Het duurt wel eventjes voordat hij 50% spraak verstaan, het duurt ook eventjes voor hij
100% spraak verstaat = gevoeligheidsverlies. 100% spraakverstaan = er is geen discriminatieverlies.

Stel nu je hebt een perceptiestoornis: de vorm van de curve verandert. De S-vorm is verdwenen en je
bekomt eigenlijk een soort plateau. De persoon komt niet meer tot 100% spraakverstaan. Het helpt
niet om het luider aan te bieden. Dit hebben oudere persoon vaak (‘je moet niet luider spreken, maar
duidelijker). Sommige mensen krijgen zelfs pijn als men te luid gaat spreken, dan gaat de curve na de
plateau weer naar beneden omdat je op een bepaald moment de pijndrempel raakt en dus nog
minder gaat verstaan. Er is bij een perceptie of gemend verlies ook een discriminatieverlies aanwezig
en hierdoor ga je minder verstaan. Hij moet dan een hoortoestel krijgen die het discriminatieverlies
opvangt. Kinderen gaan hier serieus onder lijden want als ze de klanken niet kunnen discrimineren
gaan ze woorden verwarren. Als logopedist ga je dan gaan helpen om de klanken goed te
discrimineren. Discriminatie zal niet alleen beteren door een goed hoortoestel aan te passen, maar
ook door het verwerken van spraakverstaan te verbeteren.

, DOEL VAN SPRAAKAUDIOMETRIE

 Lokalisatie letsel
o Als je spraak- en toonaudiogram naast elkaar legt en vergelijkt, zal je kunnen bepalen
welk letsel er is.

 Controletest
o Controletest voor de eerder bepaalde drempels voor zuivere tonen.
o Je hebt met je tonaalaudiogram al een idee waar het probleem zit en een
spraakaudiogram kan je idee al dan niet bevestigen.

 Opsporen simulanten
o Piloot wil slagen in de test en het lukt hem om een goed tonaalaudiogram af te
leggen, maar als je dan een spraakaudiogram afneemt zal hij het moeilijker hebben
om de woorden te reproduceren. Andersom iemand die komt voor de verzekering en
beweert dat het veel erger is dan in werkelijkheid. De ene keer gaat hij wel herhalen,
de andere keer niet of verkeerd herhalen. Spraak- en tonaalaudiogram zijn absoluut
niet op elkaar afgestemd.

 Discriminatievermogen voor spraak bepalen
o Welke spraakklanken kan de patiënt nog onderscheiden op welke
aanbiedingsniveaus.
o Je wilt weten wat de persoon nog verstaat van de spraak die binnenkomt en wat hij
nog doet met zijn gehoor. Je wilt weten hoe het kind spraak discrimineert.

 Aanpassing gehoorprothese
o Deze techniek zegt oneindig veel meer over de nood aan een prothese en bewijst
haar nut ter evaluatie van de aangepaste prothese.

 Ziekteverzekering
o In het kader van het toekennen van invaliditeitspercentages kan spraakaudiometrie
een belangrijke rol spelen, vooral in die gevallen waar het tonale audiogram nog vrij
goed is, doch de spraakdiscriminatie disproportioneel slecht is.
o Houdt rekening met wat is het gehoorverlies, maar wil ook weten wat de persoon
met zijn gehoor doet (wat verstaat hij wel nog en wat niet). Op basis daarvan zal de
verzekering al dan niet een goedkoop of duurder toestel terugbetalen.

 Waarde sociaal functioneren bepalen
o Spraakaudiometrische resultaten geven de sociale gebruikswaarde weer van wat de
patiënt met zijn tonaal liminair audiogram (fysisch functioneren van het oor) nog kan
doen in het dagelijkse leven. -> tinnitus?
o Je hebt mij een gehoortoestel aangeboden, hoeveel beter hoor ik nu? Hij wil via een
visuele voorstelling (bv. spraakaudiometrie) zien hoe hij functioneert zonder en met
hoortoestel.