O
geschreven door:
VubHI
De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Op Stuvia vind je het grootste aanbod aan samenvattingen en collegeaantekeningen. De
documenten zijn geschreven door jouw medestudenten, specifiek voor jouw opleiding!
www.stuvia.com
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Inhoud
Inhoud............................................................................................................................... 1
1.Het studiedomein van de openbare financiën.................................................................1
2.Historisch overzicht v OH-interventie & de houding tegenover de OH............................3
3.De OH en de OH-interventie...........................................................................................6
3.1.Wat is de OH........................................................................................................... 6
3.2.Doelstellingen van de OH-interventie.......................................................................7
3.3.Omschrijving van OH-interventie............................................................................10
3.4.Kan de OH de vooropgestelde doelstellingen aan?...............................................11
3.5. Welke OH-interventies..........................................................................................12
3.6.Besluitvorming in de openbare sector....................................................................13
3.7.De gevolgen van OH-interventies..........................................................................15
3.8.Evolutie in de OH-interventies................................................................................16
4. De omvang vd OH-interventies....................................................................................17
5. Internationale dimensie vd OH-interventie...................................................................18
Inleiding........................................................................................................................... 19
1. Allocatie en marktwerking............................................................................................19
2. Marktfalingen............................................................................................................... 20
2.1.Collectieve voorzieningen......................................................................................20
2.2.Externe effecten.....................................................................................................25
2.3. Concurrentieverstoringen......................................................................................26
3.OH-interventie ter correctie van marktfalen..................................................................27
3.1. ”Coase- theorema”................................................................................................27
3.2. De levering van collectieve voorzieningen............................................................28
3.3. Externe effecten....................................................................................................29
3.4. Afwijkingen van volkomen concurrentie................................................................29
3.5. Besluit...................................................................................................................29
1. De verdeling zoals die door de markt tot stand wordt gebracht...................................29
1.1.personele verdeling................................................................................................30
1.2.functionele verdeling: arbeid of kapitaal (verschuiving naar arbeid).......................30
1.3.regionale verdeling.................................................................................................30
1.4.Vermogensverdeling..............................................................................................31
1.5.Verdeling van internationale reserves....................................................................31
2. Marktfalingen ten aanzien van de verdelingen.............................................................31
3. OH-interventie ter correctie van marktfaling m.b.t verdeling........................................31
3.1. Criteria voor herverdeling......................................................................................32
3.2. Technieken van herverdeling................................................................................32
3.3. Meting van de verdeling........................................................................................34
Deel 1: inleiding
1.Het studiedomein van de openbare financiën
Zekere organisatie nodig om chaos te vermijden => ‘overheid’ ontstaat op een
natuurlijke wijze
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
overheidsinterventie
In vele beleidsdomeinen is er een mengeling van directe en indirecte interventies of
soms kan er een verschuiving zijn van indirecte naar directe interventie. Omdat
directe interventie meer impact kan hebben.
è Waarom kiest men voor een bepaalde methode: direct / inderect?
Het is moeilijk om een keuze te maken, want alles heeft argumenten pro en contra
en het is moeilijk om die tegenover elkaar te plaatsen.
Nadeel van directe interventie: als je iets volledig verbiedt, dan ontstaat er toch een
zwarte markt, zoals bij drugs
Voordeel van directe interventie: belastingen zijn inkomsten voor de OH
Het gaat over de toekomst => moeilijk te voorspellen
èDoel van de cursus: ACTIVITEIT V/D PUBLIEKE SECTOR /
OVERHEIDSSECTOR
1) Die activiteit kan specifiek zijn: sommige subdomeinen zijn zeer specifiek zoals de
theorie van de belastingheffing.
2) Andere subdomeinen hebben veel verwantschap met gelijksoortige gebieden uit
de bedrijfseconomie.
Opmerking: Zelfs op het niveau van de OH bestaat concurrentie:
Stel dat de overheid beslist dat er belastingen moeten worden betaald. Dit zorgt voor
een prijsstijging van producten en een daling van de vraag naar die producten. De
consument kan ontsnappen aan prijsverhoging doordat er concurrentie is. De
consument kan kiezen bij wie hij aankopen doet.
De consument kan ook immigreren om aan de hoge belasting te ontsnappen.
Immigreren binnen de EU (bijvoorbeeld van België naar Nederland) is nu veel
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
gemakkelijker. Zo krijgt men concurrentie tussen de verschillende overheden. Er kan
competitie zijn tussen de verschillende overheden MAAR alleen mbt buitenlandse
betrekkingen.
Het doel van de OH voor de toekomst: kijken naar de Europese markt en niet alleen
naar België.
Overheidsfinanciën = belastingheffing/subsidies+interventie+reguleringen
2.Historisch overzicht v OH-interventie & de houding tegenover de OH
Als de groep mensen die samenleven te groot wordt, is er iemand nodig die de groep
probeert te organiseren en de leiding neemt.
Dit is zo in ALLE gemeenschappen.
è Men gaat zich organiseren om bepaalde gemeenschappelijke problemen aan
te pakken
Vb veiligheid (belangrijkste factor)
Noodwendigheden
Hiertoe vraagt de OH geld aan de bevolking en gaat dit herverdelen.
In een beperkte gemeenschap is geen organisatie of administratie nodig, want je kan
het zelf beheren, maar als de groep groter wordt heeft men nood aan een zekere
administratie. De beslissingen en reguleringen moeten worden uitgevoerd en dit
vereist controle. Hoe groter de groep hoe meer controleurs er nodig zijn en hoe
complexer de organisatie, want iemand moet de macht krijgen om die taken uit te
voeren.
Hoe groter de gemeenschap, hoe groter de overheid
Doel OH: samenleving vlot doen verlopen en het welzijn van de burgers verhogen
“welzijn burgers” = “welzijn van de leiders”
Vb. kasteel: leider & onderdanen: onderdanen kregen
bescherming van de leider als ze werken ten dienste van hun
leider (= voordelig voor leider)
Belastingen werden gelijkgesteld aan “opbrengst”
Vroeger waren de belastingen beperkt: niet in functie van de productie of de oogst,
maar vast bedrag.
Ook consumptiebelastingen bestonden, maar dat was enkel voor uitzonderlijke
producten die niet tot de basisconsumptie behoorden (vb: zout, wijn, …)
De inkomstenbelasting van vandaag is vrij recent. Als het vroeger uitzonderlijk
gebeurde (vb. voor het financieren van de oorlogen cfr. Napoleon), dan waren de
percentages klein.
vroeger financierde de OH zich met:
- consumptiebelasting
- belasting op tekenen van welstand (vb. dichtgemetste vensters, want
belasting op aantal vensters)
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Ook nu bestaan die indices van welstand.
Vb: als je een dikke erfenis uit het buitenland krijgt en er van alles mee koopt.
Inkomstenbelasting in België vanaf 1919: ingevoerd met als doel als
administratieve regel
Vroeger was het heffen van een inkomstenbelasting moeilijk, want in de 18 de, 19de
eeuw zaten de meeste mensen in de landbouw en dat zat vij complex ineen, want
hoeveel inkomen haalt iemand uit zijn oogst enz…
MAAR
19de eeuw: industrie in opkomst. Industrie betekent een groot fabriek waar veel
mensen werken en 1 iemand betaalt hen maandelijks uit.
è het is veel simpeler om een inkomstenbelasting te heffen = aan de bron (wel lage
tarieven)
SAMENVATTENDE TABEL
Fiscale amnestie ingevoerd: als je geld van het buitenland naar België brengt
dan betaal je een kleine boete van (9%) aan de overheid.
Vb. zwart geld in het buitenland witwassen
Vroeger was overheidsinterventie minimaal: NACHTWAKERSSTAAT. De OH zorgt
enkel voor de noodzakelijke dingen zoals openbare orde en veiligheid enz…
Maar in de jaren ’20 was er zeer zware inflatie, dan weer groei en eind jaren ’20
opnieuw crisis. In de jaren ’30 beseft men dan ook dat de OH niet van alles mag
losstaan, maar moet tussenkomen en de economie stimuleren
= ACTIEVE ROL VD OVERHEID
Daaruit zijn sociale stelsels gegroeid.
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Zo ontstaat WELVAARTSTAAT, waarin de overheid haar burgers verzorgt van de
wieg tot het graf.
Uitbouw van een VERZORGINSSTAAT in 3 stappen:
a. 1930: economische crisis => men heeft aangetoond dat er iets nodig was,
het besef was toen gegroeid dat het toch geen goed idee is als de overheid
zich niet moeit. Er was een actievere rol van de overheid nodig, hij moet de
economie stimuleren. (Keynes)
b. 1940-1950: Vraag: Wat kon overheidsinterventies? En wat zijn de
potentiële mogelijkheden? bekeken wat de noden waren en wat men
eventueel kon doen
Ontstaan van sociale stelsels.
c. Jaren ’60: Rijkdom => middelen voor OHinterventie
VERZORGINGSSTAAT: gemengde economie
d. Einddoel: streven naar sociale integratie & het gelijkstellen vd
ontplooiingskansen
Belangrijke doelstelling: Herverdeling van het inkomen (= zware progressiviteit
van de personenbelastingen)
Discussiepunt: moeten de belastingen PROGRESSIEF zijn?
Bij progressieve belastingen blijft van het inkomen weinig over, en bijgevolg is
de incentive om niets aan te geven bij de fiuscus groot. Ook als een WN
opslag krijgt, verkiest hij andere voordelen ipv opslag zoals een wagen leasen
enz…
Oost – Europa: VLAKTAKS = vast bedrag
De welvaartsinterventies omvatten ook beschermende reguleringen ivm ontslag,
minimumloon en werkomstandigheden.
Met de opkomst van het keynesianisme is ook de visie op de overheidsschuld totaal
gewijzigd.
De openbare schuld was vroeger minimaal. Het was de bedoeling dat die niet zou
bestaan, maar in tijden van oorlog moest men schulden maken. (Terugbetaling: vb je
mag 5jaar belastingen heffen op mijn grondgebied.) Men streefde eigenlijk naar een
klein budgettair overschot om mogelijk tegenvallers op te vangen. Daarnaast was
men ook van mening dat met een grote overheidsschuld men een grote last legt op
de toekomstige belastingbetalers, want hetgeen je vandaag financiert zal in de
toekomst moeten worden betaald.
è Door het keynesianisme verandert die visie, want ipv het te zien als een last,
beschouwt men het als een voordeel.
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
De huidige overheidsschuld hebben we dus te danken aan de vorige generatie
(ouders, grootouders)
Keynesianisme: betekent dat er een grotere rol was weggelegd voor de OH en is
dus aansprakelijk voor de aftakeling van de OH-financiën na de WO II en heeft 2
gevolgen veroorzaakt voor de OH:
a. Uitbouw van automatische stabilisatoren = bij een verslechterende
conjunctuur compenseren de OH-uitgaven onmiddellijk een deel van de
inkomensverliezen van de gezinnen => vermijden dat economie zichzelf in
recessie vastzet
Vb: werkloosheidsuitkering
Vb: inkomstenbelasting = percentage van het inkomen
als inkomen daalt, belasting die men moet betalen daalt ook
belasting per hoofd: je moet altijd belasting betalen, ook als je geen
inkomen hebt
Repartitiesysteem= herverdelingssysteem
Vb: geld dat gepensioneerden krijgen, wordt betaald door
personenbelasting
b. Keynesianisme stond ook losser tegenover de toekomst (ze leggen niet
alle last op de toekomstige belastingsbetalers). Ze zien dit niet als een last
maar als VOORDEEL
OHschuld moet in de toekomst terugbetaald worden = last op de toekomst
- klassiek (voor jaren ’30): schuld vermijden
- jaren ’30: schuld aangaan om groei te verzekeren in laagconjunctuur
- jaren ’80: economische crisis -> schuld enorm opgelopen
Pensioenproblematiek:
midden jaren ’50-’80: mensen kregen pensioen zonder daar ooit voor te hebben
bijgedragen
(bijdragen voor generatie voor jou)
geen reserve opgebouwd
mogelijk nu pensioenen verminderen ondanks steeds bijdragen
! probleem: te veel pensioentrekkenden in verhouding tot aantal bijdragers
ander systeem: kapitalisatiesysteem ~ Nederland (geld nu betalen -> in een pot
waaruit je later zelf je pensioen betaald krijgt)
3.De OH en de OH-interventie
3.1.Wat is de OH
Er bestaan 2 visies over de overheid:
1) ORGANISCH: de OH is een orgaan dat bestaat en zelf dingen beslist
Het is een onmisbaar centraal element en de belangen van de maatschappij
overstijgen die van het individu. De OH beschikt over rechten die ‘aan niemand’ ontleend
werden.
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
totalitaire visie
2) MECHANISCH: de burgers beslissen wat de OH allemaal kan doen, alles wat de OH
kan doen is dankzij de inwoners. De OH beschikt over rechten die haar werden
toegestaan door de burgers.
liberale visie
De 2 visies lopen voor een stuk door elkaar.
Verschil tussen de twee is dat bij een mechanische visie iets willen bereiken, dat
weet men dat zijzelf ervoor moeten opdraaien en gaan dus eerst afwegen. Dit is niet
het geval met een
organische visie: hier zegt de OH ik wil dit en dat doen…
3.2.Doelstellingen van de OH-interventie
1e WELVAARTSTHEOREMA:
doelstelling: afgeleid uit de welzijnbeleving van de burgers
Het maximaliseren van het maatschappelijk welzijn = maximaliseren van de
individuele nutsbelevingen. Iedere burger streeft zijn eigen belang na.
Probleem: interpersonele nutsvergelijking
Vb: men gaat een kruispunt uitbreiden om veel ongelukken te vermijden,
hiervoor moet men wel een onteigening uitvoeren van 2meter. Welk van de
twee is beter?
uitgangspunt: PARETOCRITERIUM = een verhoging van het maatschappelijk welzijn
wordt enkel aanvaard als niemand erop achteruitgaat, ervan de verliezer wordt. Dit
betekent dat een verlies niet wordt afgewogen tegen welke winst dan ook.
In ons voorbeeld: indien toepassing principe van Pareto-evenwicht:
niets veranderen want eigenaar wordt ontevreden (ondanks feit dat mts
er beter van wordt)
∗ Standpunt OH: meestal toch onteigenen en situatie verbeteren (want
vermindering aantal ongelukken gaat voor op tevredenheid van die ene man)
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
geschreven door:
VubHI
De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Op Stuvia vind je het grootste aanbod aan samenvattingen en collegeaantekeningen. De
documenten zijn geschreven door jouw medestudenten, specifiek voor jouw opleiding!
www.stuvia.com
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Inhoud
Inhoud............................................................................................................................... 1
1.Het studiedomein van de openbare financiën.................................................................1
2.Historisch overzicht v OH-interventie & de houding tegenover de OH............................3
3.De OH en de OH-interventie...........................................................................................6
3.1.Wat is de OH........................................................................................................... 6
3.2.Doelstellingen van de OH-interventie.......................................................................7
3.3.Omschrijving van OH-interventie............................................................................10
3.4.Kan de OH de vooropgestelde doelstellingen aan?...............................................11
3.5. Welke OH-interventies..........................................................................................12
3.6.Besluitvorming in de openbare sector....................................................................13
3.7.De gevolgen van OH-interventies..........................................................................15
3.8.Evolutie in de OH-interventies................................................................................16
4. De omvang vd OH-interventies....................................................................................17
5. Internationale dimensie vd OH-interventie...................................................................18
Inleiding........................................................................................................................... 19
1. Allocatie en marktwerking............................................................................................19
2. Marktfalingen............................................................................................................... 20
2.1.Collectieve voorzieningen......................................................................................20
2.2.Externe effecten.....................................................................................................25
2.3. Concurrentieverstoringen......................................................................................26
3.OH-interventie ter correctie van marktfalen..................................................................27
3.1. ”Coase- theorema”................................................................................................27
3.2. De levering van collectieve voorzieningen............................................................28
3.3. Externe effecten....................................................................................................29
3.4. Afwijkingen van volkomen concurrentie................................................................29
3.5. Besluit...................................................................................................................29
1. De verdeling zoals die door de markt tot stand wordt gebracht...................................29
1.1.personele verdeling................................................................................................30
1.2.functionele verdeling: arbeid of kapitaal (verschuiving naar arbeid).......................30
1.3.regionale verdeling.................................................................................................30
1.4.Vermogensverdeling..............................................................................................31
1.5.Verdeling van internationale reserves....................................................................31
2. Marktfalingen ten aanzien van de verdelingen.............................................................31
3. OH-interventie ter correctie van marktfaling m.b.t verdeling........................................31
3.1. Criteria voor herverdeling......................................................................................32
3.2. Technieken van herverdeling................................................................................32
3.3. Meting van de verdeling........................................................................................34
Deel 1: inleiding
1.Het studiedomein van de openbare financiën
Zekere organisatie nodig om chaos te vermijden => ‘overheid’ ontstaat op een
natuurlijke wijze
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
overheidsinterventie
In vele beleidsdomeinen is er een mengeling van directe en indirecte interventies of
soms kan er een verschuiving zijn van indirecte naar directe interventie. Omdat
directe interventie meer impact kan hebben.
è Waarom kiest men voor een bepaalde methode: direct / inderect?
Het is moeilijk om een keuze te maken, want alles heeft argumenten pro en contra
en het is moeilijk om die tegenover elkaar te plaatsen.
Nadeel van directe interventie: als je iets volledig verbiedt, dan ontstaat er toch een
zwarte markt, zoals bij drugs
Voordeel van directe interventie: belastingen zijn inkomsten voor de OH
Het gaat over de toekomst => moeilijk te voorspellen
èDoel van de cursus: ACTIVITEIT V/D PUBLIEKE SECTOR /
OVERHEIDSSECTOR
1) Die activiteit kan specifiek zijn: sommige subdomeinen zijn zeer specifiek zoals de
theorie van de belastingheffing.
2) Andere subdomeinen hebben veel verwantschap met gelijksoortige gebieden uit
de bedrijfseconomie.
Opmerking: Zelfs op het niveau van de OH bestaat concurrentie:
Stel dat de overheid beslist dat er belastingen moeten worden betaald. Dit zorgt voor
een prijsstijging van producten en een daling van de vraag naar die producten. De
consument kan ontsnappen aan prijsverhoging doordat er concurrentie is. De
consument kan kiezen bij wie hij aankopen doet.
De consument kan ook immigreren om aan de hoge belasting te ontsnappen.
Immigreren binnen de EU (bijvoorbeeld van België naar Nederland) is nu veel
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
gemakkelijker. Zo krijgt men concurrentie tussen de verschillende overheden. Er kan
competitie zijn tussen de verschillende overheden MAAR alleen mbt buitenlandse
betrekkingen.
Het doel van de OH voor de toekomst: kijken naar de Europese markt en niet alleen
naar België.
Overheidsfinanciën = belastingheffing/subsidies+interventie+reguleringen
2.Historisch overzicht v OH-interventie & de houding tegenover de OH
Als de groep mensen die samenleven te groot wordt, is er iemand nodig die de groep
probeert te organiseren en de leiding neemt.
Dit is zo in ALLE gemeenschappen.
è Men gaat zich organiseren om bepaalde gemeenschappelijke problemen aan
te pakken
Vb veiligheid (belangrijkste factor)
Noodwendigheden
Hiertoe vraagt de OH geld aan de bevolking en gaat dit herverdelen.
In een beperkte gemeenschap is geen organisatie of administratie nodig, want je kan
het zelf beheren, maar als de groep groter wordt heeft men nood aan een zekere
administratie. De beslissingen en reguleringen moeten worden uitgevoerd en dit
vereist controle. Hoe groter de groep hoe meer controleurs er nodig zijn en hoe
complexer de organisatie, want iemand moet de macht krijgen om die taken uit te
voeren.
Hoe groter de gemeenschap, hoe groter de overheid
Doel OH: samenleving vlot doen verlopen en het welzijn van de burgers verhogen
“welzijn burgers” = “welzijn van de leiders”
Vb. kasteel: leider & onderdanen: onderdanen kregen
bescherming van de leider als ze werken ten dienste van hun
leider (= voordelig voor leider)
Belastingen werden gelijkgesteld aan “opbrengst”
Vroeger waren de belastingen beperkt: niet in functie van de productie of de oogst,
maar vast bedrag.
Ook consumptiebelastingen bestonden, maar dat was enkel voor uitzonderlijke
producten die niet tot de basisconsumptie behoorden (vb: zout, wijn, …)
De inkomstenbelasting van vandaag is vrij recent. Als het vroeger uitzonderlijk
gebeurde (vb. voor het financieren van de oorlogen cfr. Napoleon), dan waren de
percentages klein.
vroeger financierde de OH zich met:
- consumptiebelasting
- belasting op tekenen van welstand (vb. dichtgemetste vensters, want
belasting op aantal vensters)
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Ook nu bestaan die indices van welstand.
Vb: als je een dikke erfenis uit het buitenland krijgt en er van alles mee koopt.
Inkomstenbelasting in België vanaf 1919: ingevoerd met als doel als
administratieve regel
Vroeger was het heffen van een inkomstenbelasting moeilijk, want in de 18 de, 19de
eeuw zaten de meeste mensen in de landbouw en dat zat vij complex ineen, want
hoeveel inkomen haalt iemand uit zijn oogst enz…
MAAR
19de eeuw: industrie in opkomst. Industrie betekent een groot fabriek waar veel
mensen werken en 1 iemand betaalt hen maandelijks uit.
è het is veel simpeler om een inkomstenbelasting te heffen = aan de bron (wel lage
tarieven)
SAMENVATTENDE TABEL
Fiscale amnestie ingevoerd: als je geld van het buitenland naar België brengt
dan betaal je een kleine boete van (9%) aan de overheid.
Vb. zwart geld in het buitenland witwassen
Vroeger was overheidsinterventie minimaal: NACHTWAKERSSTAAT. De OH zorgt
enkel voor de noodzakelijke dingen zoals openbare orde en veiligheid enz…
Maar in de jaren ’20 was er zeer zware inflatie, dan weer groei en eind jaren ’20
opnieuw crisis. In de jaren ’30 beseft men dan ook dat de OH niet van alles mag
losstaan, maar moet tussenkomen en de economie stimuleren
= ACTIEVE ROL VD OVERHEID
Daaruit zijn sociale stelsels gegroeid.
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Zo ontstaat WELVAARTSTAAT, waarin de overheid haar burgers verzorgt van de
wieg tot het graf.
Uitbouw van een VERZORGINSSTAAT in 3 stappen:
a. 1930: economische crisis => men heeft aangetoond dat er iets nodig was,
het besef was toen gegroeid dat het toch geen goed idee is als de overheid
zich niet moeit. Er was een actievere rol van de overheid nodig, hij moet de
economie stimuleren. (Keynes)
b. 1940-1950: Vraag: Wat kon overheidsinterventies? En wat zijn de
potentiële mogelijkheden? bekeken wat de noden waren en wat men
eventueel kon doen
Ontstaan van sociale stelsels.
c. Jaren ’60: Rijkdom => middelen voor OHinterventie
VERZORGINGSSTAAT: gemengde economie
d. Einddoel: streven naar sociale integratie & het gelijkstellen vd
ontplooiingskansen
Belangrijke doelstelling: Herverdeling van het inkomen (= zware progressiviteit
van de personenbelastingen)
Discussiepunt: moeten de belastingen PROGRESSIEF zijn?
Bij progressieve belastingen blijft van het inkomen weinig over, en bijgevolg is
de incentive om niets aan te geven bij de fiuscus groot. Ook als een WN
opslag krijgt, verkiest hij andere voordelen ipv opslag zoals een wagen leasen
enz…
Oost – Europa: VLAKTAKS = vast bedrag
De welvaartsinterventies omvatten ook beschermende reguleringen ivm ontslag,
minimumloon en werkomstandigheden.
Met de opkomst van het keynesianisme is ook de visie op de overheidsschuld totaal
gewijzigd.
De openbare schuld was vroeger minimaal. Het was de bedoeling dat die niet zou
bestaan, maar in tijden van oorlog moest men schulden maken. (Terugbetaling: vb je
mag 5jaar belastingen heffen op mijn grondgebied.) Men streefde eigenlijk naar een
klein budgettair overschot om mogelijk tegenvallers op te vangen. Daarnaast was
men ook van mening dat met een grote overheidsschuld men een grote last legt op
de toekomstige belastingbetalers, want hetgeen je vandaag financiert zal in de
toekomst moeten worden betaald.
è Door het keynesianisme verandert die visie, want ipv het te zien als een last,
beschouwt men het als een voordeel.
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
De huidige overheidsschuld hebben we dus te danken aan de vorige generatie
(ouders, grootouders)
Keynesianisme: betekent dat er een grotere rol was weggelegd voor de OH en is
dus aansprakelijk voor de aftakeling van de OH-financiën na de WO II en heeft 2
gevolgen veroorzaakt voor de OH:
a. Uitbouw van automatische stabilisatoren = bij een verslechterende
conjunctuur compenseren de OH-uitgaven onmiddellijk een deel van de
inkomensverliezen van de gezinnen => vermijden dat economie zichzelf in
recessie vastzet
Vb: werkloosheidsuitkering
Vb: inkomstenbelasting = percentage van het inkomen
als inkomen daalt, belasting die men moet betalen daalt ook
belasting per hoofd: je moet altijd belasting betalen, ook als je geen
inkomen hebt
Repartitiesysteem= herverdelingssysteem
Vb: geld dat gepensioneerden krijgen, wordt betaald door
personenbelasting
b. Keynesianisme stond ook losser tegenover de toekomst (ze leggen niet
alle last op de toekomstige belastingsbetalers). Ze zien dit niet als een last
maar als VOORDEEL
OHschuld moet in de toekomst terugbetaald worden = last op de toekomst
- klassiek (voor jaren ’30): schuld vermijden
- jaren ’30: schuld aangaan om groei te verzekeren in laagconjunctuur
- jaren ’80: economische crisis -> schuld enorm opgelopen
Pensioenproblematiek:
midden jaren ’50-’80: mensen kregen pensioen zonder daar ooit voor te hebben
bijgedragen
(bijdragen voor generatie voor jou)
geen reserve opgebouwd
mogelijk nu pensioenen verminderen ondanks steeds bijdragen
! probleem: te veel pensioentrekkenden in verhouding tot aantal bijdragers
ander systeem: kapitalisatiesysteem ~ Nederland (geld nu betalen -> in een pot
waaruit je later zelf je pensioen betaald krijgt)
3.De OH en de OH-interventie
3.1.Wat is de OH
Er bestaan 2 visies over de overheid:
1) ORGANISCH: de OH is een orgaan dat bestaat en zelf dingen beslist
Het is een onmisbaar centraal element en de belangen van de maatschappij
overstijgen die van het individu. De OH beschikt over rechten die ‘aan niemand’ ontleend
werden.
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
totalitaire visie
2) MECHANISCH: de burgers beslissen wat de OH allemaal kan doen, alles wat de OH
kan doen is dankzij de inwoners. De OH beschikt over rechten die haar werden
toegestaan door de burgers.
liberale visie
De 2 visies lopen voor een stuk door elkaar.
Verschil tussen de twee is dat bij een mechanische visie iets willen bereiken, dat
weet men dat zijzelf ervoor moeten opdraaien en gaan dus eerst afwegen. Dit is niet
het geval met een
organische visie: hier zegt de OH ik wil dit en dat doen…
3.2.Doelstellingen van de OH-interventie
1e WELVAARTSTHEOREMA:
doelstelling: afgeleid uit de welzijnbeleving van de burgers
Het maximaliseren van het maatschappelijk welzijn = maximaliseren van de
individuele nutsbelevingen. Iedere burger streeft zijn eigen belang na.
Probleem: interpersonele nutsvergelijking
Vb: men gaat een kruispunt uitbreiden om veel ongelukken te vermijden,
hiervoor moet men wel een onteigening uitvoeren van 2meter. Welk van de
twee is beter?
uitgangspunt: PARETOCRITERIUM = een verhoging van het maatschappelijk welzijn
wordt enkel aanvaard als niemand erop achteruitgaat, ervan de verliezer wordt. Dit
betekent dat een verlies niet wordt afgewogen tegen welke winst dan ook.
In ons voorbeeld: indien toepassing principe van Pareto-evenwicht:
niets veranderen want eigenaar wordt ontevreden (ondanks feit dat mts
er beter van wordt)
∗ Standpunt OH: meestal toch onteigenen en situatie verbeteren (want
vermindering aantal ongelukken gaat voor op tevredenheid van die ene man)
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
