Juridische en gedragswetenschappelijke aspecten van politie 2024-2025
1. Nodig voor het vak
- Cursus (literatuurbundel) Toledo
diagonaal lezen, geen kleine details
- Codex (Belgisch Politiewezen) kopen = hopelijk nog binnen februari
- Inhoudstafel van het vak heel semester in totaal, niet les per les
DUS je moet beetje kijken waarover het gaat in de les
2. Examen
- Laatste les = examen vorig jaar bekijken
- Schriftelijk, 3u, casus + open vragen
vragen zijn ingewikkeld geformuleerd (met begrippen uit de les)
DEEL 0. INLEIDING
- Iedereen weet dat politie bestaat + heeft idee van functie en doel
bv. al eens geconfronteerd met politie op festival of tijdens het
uitgaan
MAAR zelden is die betekenis volledig !
3 belangrijke begrippen: politiefunctie (a), politiebestel (b) &
politierecht (c)
a. Politiefunctie
= waarvoor dient politie en wat is haar toegevoegde waarde
a1. Door een juridische bril
Definitie: institutionele functie ter bescherming en tot regeling van de
maatschappelijke orde met het oog op het mogelijk maken van de
uitoefening van de fundamentele rechten, waarbij verstoringen worden
voorkomen en indien nodig worden aangepakt.
Juridische definitie bestaat uit 6 delen:
1.. Institutionele functie = combinatie van instellingen
(“instituten”)
i. Politie-instellingen = “de politie” uit de volksmond
ii. Politie-overheden = toezichtsorganen over bestuur van
politie
bv. provinciegouverneur, minister BZ, minister Jus,
burgemeester, …
2. Ter bescherming van maatschappelijke orde
=/= bepalen van die orde, WANT dat zou politiestaat zijn
parlementen en regering bepaalt maatschappelijke
orde
1
,Juridische en gedragswetenschappelijke aspecten van politie 2024-2025
3. En tot regeling ervan
4. Met het oog op het mogelijk maken van de uitoefening van
fund. rechten
= belangrijkste doel van de politiefunctie !
Voorbeeld 1: betogen + tegenbetoging:
‘Mag dat?’
“Ja, want vrijheid van vereniging en meningsuiting.”
Gw.
“Nee, want kan leiden tot verstoren van de orde.”
geweld
veel mogelijkheden om anders te kunnen doen
= taak van politie om te zorgen dat dit
gebeurt
bv. andere plek, enkel ’s nachts, …
Voorbeeld 2: Rock Werchter
zeer moeilijke organisatie door verschillende diensten
samen
bv. politie, verkeer, …
5. Waarbij een verstoring van de orde voorkomen moet
worden
= ze treden eigenlijk op wanneer de overheid dat ook zou doen
bv. uit de hand lopen van een betoging
= zorgen dat de regels, door de overheid bepaald, gevolgd
worden
6. En als dat niet lukt, het zo snel mogelijk te doen ophouden
bv. uit de hand gelopen betoging in orde krijgen na losbarsten
a2. Door een operationele / criminologische bril
= werk-gerelateerd vanuit criminologisch idee (RORON)
Raadgevende functie = vermijden dat slachtofferschap ontstaat
eigenlijk proactief ingrijpen bij de gehele
bevolking
bv. berichtgeving door politie over fishing ter waarschuwing in de
vorm van tips
Ontradende functie = ordeverstoringen en misdrijven voorkomen, dus
mensen
+ mensen met plannen ontraden dat te doen (= preventief
aanpakken)
bv. “Blauw op straat”, cameratoezicht, verlichting installeren, …
2
, Juridische en gedragswetenschappelijke aspecten van politie 2024-2025
Regulerende functie = in goede banen leiden / aanpakken waar nodig
= een onveilige situatie die er al is, onder controle
krijgen
bv. schietpartijen in Anderlecht berichtgeving om anderen te
ontraden
MAAR drugsprobleem volledig oplossen is nooit mogelijk
WANT zolang er vraag is, zal er aanbod zijn (economie)
Onderzoekende functie = als (mogelijk) misdrijf gepleegd is,
onderzoeken (i.s.m. OM)
WANT na een aangifte is het niet altijd zeker dat er iets
gebeurd is
bv. bij feesten iemand tegenkomen in de goot met plas bloed
politie moet dan kijken of het om een misdrijf gaat
Nazorg = slachtoffers en nabestaanden hebben psychische hulp nodig
geen taak van politie, maar wel kunnen doorverwijzen
DUS politie moet sociale kaart kennen
bv. woninginbraak = vaak verzekerd, dus materiële zaken niet
grootste punt
MAAR mensen ervaren vooral psychologische probleem
(schending privé)
grens tussen de deelaspecten is niet haarscherp
WANT vaak kan één maatregel op verschillende manieren benaderd
worden
bv. reactief vs proactief camera’s hangen
b. Politiebestel
= inrichting van de politie (= enorm verschillend tussen landen)
2 basisbegrippen
1. Reguliere politiediensten = 2 diensten (lokale + federale
politie)
<--> voor 1998 = 3 diensten (rijkswacht, gerechtelijke en
gemeentepolitie)
2. Bijzondere politiediensten (<1998) = 3 diensten (lucht-, zee-
en spoorweg)
=/= wegpolitie, want die gaat vooral via de rijkswacht
bestaat niet meer en is nu deel van de federale politie
(3. Bijzondere inspectiediensten = onafhankelijke diensten met
bepaald doel
bv. belastings-, bouw- & milieu-inspectie
3
1. Nodig voor het vak
- Cursus (literatuurbundel) Toledo
diagonaal lezen, geen kleine details
- Codex (Belgisch Politiewezen) kopen = hopelijk nog binnen februari
- Inhoudstafel van het vak heel semester in totaal, niet les per les
DUS je moet beetje kijken waarover het gaat in de les
2. Examen
- Laatste les = examen vorig jaar bekijken
- Schriftelijk, 3u, casus + open vragen
vragen zijn ingewikkeld geformuleerd (met begrippen uit de les)
DEEL 0. INLEIDING
- Iedereen weet dat politie bestaat + heeft idee van functie en doel
bv. al eens geconfronteerd met politie op festival of tijdens het
uitgaan
MAAR zelden is die betekenis volledig !
3 belangrijke begrippen: politiefunctie (a), politiebestel (b) &
politierecht (c)
a. Politiefunctie
= waarvoor dient politie en wat is haar toegevoegde waarde
a1. Door een juridische bril
Definitie: institutionele functie ter bescherming en tot regeling van de
maatschappelijke orde met het oog op het mogelijk maken van de
uitoefening van de fundamentele rechten, waarbij verstoringen worden
voorkomen en indien nodig worden aangepakt.
Juridische definitie bestaat uit 6 delen:
1.. Institutionele functie = combinatie van instellingen
(“instituten”)
i. Politie-instellingen = “de politie” uit de volksmond
ii. Politie-overheden = toezichtsorganen over bestuur van
politie
bv. provinciegouverneur, minister BZ, minister Jus,
burgemeester, …
2. Ter bescherming van maatschappelijke orde
=/= bepalen van die orde, WANT dat zou politiestaat zijn
parlementen en regering bepaalt maatschappelijke
orde
1
,Juridische en gedragswetenschappelijke aspecten van politie 2024-2025
3. En tot regeling ervan
4. Met het oog op het mogelijk maken van de uitoefening van
fund. rechten
= belangrijkste doel van de politiefunctie !
Voorbeeld 1: betogen + tegenbetoging:
‘Mag dat?’
“Ja, want vrijheid van vereniging en meningsuiting.”
Gw.
“Nee, want kan leiden tot verstoren van de orde.”
geweld
veel mogelijkheden om anders te kunnen doen
= taak van politie om te zorgen dat dit
gebeurt
bv. andere plek, enkel ’s nachts, …
Voorbeeld 2: Rock Werchter
zeer moeilijke organisatie door verschillende diensten
samen
bv. politie, verkeer, …
5. Waarbij een verstoring van de orde voorkomen moet
worden
= ze treden eigenlijk op wanneer de overheid dat ook zou doen
bv. uit de hand lopen van een betoging
= zorgen dat de regels, door de overheid bepaald, gevolgd
worden
6. En als dat niet lukt, het zo snel mogelijk te doen ophouden
bv. uit de hand gelopen betoging in orde krijgen na losbarsten
a2. Door een operationele / criminologische bril
= werk-gerelateerd vanuit criminologisch idee (RORON)
Raadgevende functie = vermijden dat slachtofferschap ontstaat
eigenlijk proactief ingrijpen bij de gehele
bevolking
bv. berichtgeving door politie over fishing ter waarschuwing in de
vorm van tips
Ontradende functie = ordeverstoringen en misdrijven voorkomen, dus
mensen
+ mensen met plannen ontraden dat te doen (= preventief
aanpakken)
bv. “Blauw op straat”, cameratoezicht, verlichting installeren, …
2
, Juridische en gedragswetenschappelijke aspecten van politie 2024-2025
Regulerende functie = in goede banen leiden / aanpakken waar nodig
= een onveilige situatie die er al is, onder controle
krijgen
bv. schietpartijen in Anderlecht berichtgeving om anderen te
ontraden
MAAR drugsprobleem volledig oplossen is nooit mogelijk
WANT zolang er vraag is, zal er aanbod zijn (economie)
Onderzoekende functie = als (mogelijk) misdrijf gepleegd is,
onderzoeken (i.s.m. OM)
WANT na een aangifte is het niet altijd zeker dat er iets
gebeurd is
bv. bij feesten iemand tegenkomen in de goot met plas bloed
politie moet dan kijken of het om een misdrijf gaat
Nazorg = slachtoffers en nabestaanden hebben psychische hulp nodig
geen taak van politie, maar wel kunnen doorverwijzen
DUS politie moet sociale kaart kennen
bv. woninginbraak = vaak verzekerd, dus materiële zaken niet
grootste punt
MAAR mensen ervaren vooral psychologische probleem
(schending privé)
grens tussen de deelaspecten is niet haarscherp
WANT vaak kan één maatregel op verschillende manieren benaderd
worden
bv. reactief vs proactief camera’s hangen
b. Politiebestel
= inrichting van de politie (= enorm verschillend tussen landen)
2 basisbegrippen
1. Reguliere politiediensten = 2 diensten (lokale + federale
politie)
<--> voor 1998 = 3 diensten (rijkswacht, gerechtelijke en
gemeentepolitie)
2. Bijzondere politiediensten (<1998) = 3 diensten (lucht-, zee-
en spoorweg)
=/= wegpolitie, want die gaat vooral via de rijkswacht
bestaat niet meer en is nu deel van de federale politie
(3. Bijzondere inspectiediensten = onafhankelijke diensten met
bepaald doel
bv. belastings-, bouw- & milieu-inspectie
3
