GERECHTELIJKE GENEESKUNDE
GERECHTELIJKE OF FORENSISCHE GENEESKUNDE
Definitie volgens Zeldenrust:
“De gerechtelijke geneeskunde is de toepassing van de geneeskundige wetenschap en ervaring ter
nadere opheldering van de gerezen rechtsvragen” Doelstelling:
Medische kennis en kunde ten dienste stellen van de maatschappij om door het achterhalen van de
waarheid via de rechterlijke macht orde en recht na te streven
• Van openbare orde ( patiënt) ⇥ private geneeskunde: gebaseerd op vertrouwensrelatie arts-
patiënt
→ verlies privaat karakter: tussen arts en patiënt verdwijnt door mededeling aan het gerecht
• Forensisch < Forum Romanum (Gerechtelijke : “voor het gerecht”)
• Onderzoek van doden/lijken (forensic pathology) bepaald de doodsoorzaak & onderzoekt
verwondingen in het licht van een misdrijf.
⇨ In België: i.t.t. tot Angelsaksische landen doen wij alles terwijl in andere landen zijn de
verschillende zaken opgesplitst.
• Onderzoek van levenden (Forensische kliniek)
⇨ Slachtoffer/dader
Forensische geneeskunde:
• Forensische pathologie (postmortem onderzoek)
• Forensische kliniek (onderzoek van de levenden)
1
,Taken wetsarts:
• Onderzoek naar doodsoorzaak, aard van overlijden via in- en uitwendige lijkschouwing
• Identificatie
• Onderzoek naar verwondingen (oorzaak? gevolg?) bij slachtoffers, verdachten/daders
• Onderzoek aan het lichaam
• Onderzoek naar rijgeschiktheid (levende patiënten die bv. een positieve adem – speekseltest
afleggen)
• Studie van medische dossiers (beoordeling medisch handelen)
⇨ Van alles wat er gedaan wordt moet er een uitgebreid medisch verslag moeten worden
opgemaakt!!
Subspecialismen:
• Toxicologie: van belang bij onderzoek van levenden/ overledenen (stalen afnemen)
• DNA-onderzoek (bloedspatten)
• Odontologie: tandarts → identificatie
• Radiologie: voorafgaand aan een autopsie → medische beeldvorming vragen (breuken)
• Entomologie: leer van de insecten (ruwe schatting van postmortem) → aanwijzingen
• Anthropologie: onderzoek van de beenderen/ menselijke of dierlijke resten ???
• Psychiatrie
GERECHTELIJKE GENEESKUNDE, VROEGER EN NU (NIET SUPER GOED KENNEN)
OUDE EGYPTE: HET BEGIN VAN LIJKSCHOUWINGEN (CA. 3000 V.C.)
• Beschreven gevallen van vroeg onderzoek naar doodsoorzaken door priesters als arts optraden.
• Een sterke focus op medische kennis door mummificatie.
• Oude Egyptische forensische tanden (probeerden mensen te identificeren daar aan)
CODE VAN HAMMURABI (CA. 1754 V.C.): EEN MEDISCH -LEGALISTISCH SYSTEEM
• Eén van de eerste sets van geschreven wetten, afkomstig uit Babylon.
• Wet nummer 218: Artsen die medische fouten maakten konden zwaar gestraft worden.
• Voor het eerst werden juridische consequenties verbonden aan medische handelingen.
• Eerste gebruik van vingerafdrukken in kleipotten.
ROMEINSE RIJK: HET FORUM ROMANUM EN JULIUS CAESAR (44 V.C.)
• “Forensisch” > Latijnse “forum”
2
, • Het eerste beroemde gedocumenteerde geval van een lijkschouwing.
• De Romeinse arts Antistius identificeerde 23 messteken op Caesars lichaam, maar stelde vast
dat slechts één fataal was.
• Begin van forensisch onderzoek om de doodsoorzaak te bepalen.
CODEX JUSTINIANUS (529 N.C.): BASIS VOOR MEDISCHE WETGEVING
• Eerste uitgebreide wetboek in het Romeinse Rijk bizantijnse bron van het romeinse recht en een
verzameling van wetten die het romeine rechtssysteem hervormde.
• Inclusie van wetten omtrent medische aansprakelijkheid. (juridische & medische zaken)
• Basis voor veel moderne rechtssystemen.
PAUS INNOCENTIUS III (1209): EERSTE VERPLICHTE MEDISCHE ONDERZOEKEN
• Eerste verplichting tot medisch onderzoek bij moordzaken. (vroege vorm van ljikschouwing)
• Kerkelijke invloed op forensische geneeskunde.
SONG CI (1186-1249): EERSTE FORENSISCH WETENSCHAPPER
• “Collected Cases of Injustice Rectified” (“Xi Yuan Ji Lu”)
⇨ Verdachte overlijdens en beschrijving van geweldadige overlijdens
• Basis van Forensische wetenschap
• Perfecte illustratie want in het werk is het 1ste entimologische geval gedocumenteerd en een
criminalistisch onderzoek
• Verhaal van de vlieg op de zeis: één van de eerste gevallen van bewijsmateriaal op basis van
observatie.
STADSARTS VAN BOLOGNA (1249): EERSTE MEDISCH - JURIDISCHE ROL
• Eerste officiële arts aangesteld voor forensisch werk.
• Bologna als pionier in medisch-juridische zaken.
Frans varken werd veroordeeld omdat het een kind had
gedood
3
, EERSTE GEDOCUMENTEERDE LIJKOPENING IN WENEN (1404)
• Eerste officiële lijkschouwing om doodsoorzaak vast te stellen.
• Belangrijke stap voor gerechtelijke geneeskunde.
• Beperking tot overwegen onderzoek van de verwondingen of tot 1 specifieke plaats i.p.v alles van
voor naar achter te onderzoeken
CONSTITUTIO CRIMINALIS CAROLINA (1532): BELANG VAN MEDISCH BEWIJS IN DE
RECHTBANK
• Eerste Duitse strafwet en procedure voor veroordeling van misdaden
• Geïntroduceerd door Karel V
• Bepaling van ernstige misdrijven : moord, doodslag, brandstichting, hekserij,…en straffen
• Basis voor gebruik van foltering om bekentenis te verkrijgen
• Artsen moesten advies verlenen ivm persoon sterk genoeg om foltering te ondergaan
• Deze wet bevatte de basis voor moderne forensische procedures.
ANDREAS VESALIUS (1514-1564): PUBLIEKE DISSECTIES
• Voerde openbare dissecties uit.
• “De Humani Corporis Fabrica libri septem”
• Grondlegger van de anatomie
• Basis voor de moderne forensische anatomie
AMBROISE PARE (1510-1590)
• Chirurg
• Gedetailleerde beschrijving van verwondingen en gewelddadige overlijdens
• Beschrijft effect van gewelddadige dood op de organen
• Boek → “Reports in Court” : over het schrijven van wettelijke verslagen in verhouding tot
geneeskunde (juridische context samen met medische aspect)
PAUL ZACCHIAS (17 E EEUW): VADER VAN MEDISCHE JURISPRUDENTIE
• Schreef “Quaestiones medico- legales”.
• Lijfarts van paus Innocentius X en Alexander VII
• Richtte zich op juridisch aspect van geneeskunde
• Belangrijke pionier in medische jurisprudentie (= geheel van uitspraken van rechters).
GIOVANNI MORGAGNI (1682-1771)
• Een van de grondleggers van de pathologie
4
GERECHTELIJKE OF FORENSISCHE GENEESKUNDE
Definitie volgens Zeldenrust:
“De gerechtelijke geneeskunde is de toepassing van de geneeskundige wetenschap en ervaring ter
nadere opheldering van de gerezen rechtsvragen” Doelstelling:
Medische kennis en kunde ten dienste stellen van de maatschappij om door het achterhalen van de
waarheid via de rechterlijke macht orde en recht na te streven
• Van openbare orde ( patiënt) ⇥ private geneeskunde: gebaseerd op vertrouwensrelatie arts-
patiënt
→ verlies privaat karakter: tussen arts en patiënt verdwijnt door mededeling aan het gerecht
• Forensisch < Forum Romanum (Gerechtelijke : “voor het gerecht”)
• Onderzoek van doden/lijken (forensic pathology) bepaald de doodsoorzaak & onderzoekt
verwondingen in het licht van een misdrijf.
⇨ In België: i.t.t. tot Angelsaksische landen doen wij alles terwijl in andere landen zijn de
verschillende zaken opgesplitst.
• Onderzoek van levenden (Forensische kliniek)
⇨ Slachtoffer/dader
Forensische geneeskunde:
• Forensische pathologie (postmortem onderzoek)
• Forensische kliniek (onderzoek van de levenden)
1
,Taken wetsarts:
• Onderzoek naar doodsoorzaak, aard van overlijden via in- en uitwendige lijkschouwing
• Identificatie
• Onderzoek naar verwondingen (oorzaak? gevolg?) bij slachtoffers, verdachten/daders
• Onderzoek aan het lichaam
• Onderzoek naar rijgeschiktheid (levende patiënten die bv. een positieve adem – speekseltest
afleggen)
• Studie van medische dossiers (beoordeling medisch handelen)
⇨ Van alles wat er gedaan wordt moet er een uitgebreid medisch verslag moeten worden
opgemaakt!!
Subspecialismen:
• Toxicologie: van belang bij onderzoek van levenden/ overledenen (stalen afnemen)
• DNA-onderzoek (bloedspatten)
• Odontologie: tandarts → identificatie
• Radiologie: voorafgaand aan een autopsie → medische beeldvorming vragen (breuken)
• Entomologie: leer van de insecten (ruwe schatting van postmortem) → aanwijzingen
• Anthropologie: onderzoek van de beenderen/ menselijke of dierlijke resten ???
• Psychiatrie
GERECHTELIJKE GENEESKUNDE, VROEGER EN NU (NIET SUPER GOED KENNEN)
OUDE EGYPTE: HET BEGIN VAN LIJKSCHOUWINGEN (CA. 3000 V.C.)
• Beschreven gevallen van vroeg onderzoek naar doodsoorzaken door priesters als arts optraden.
• Een sterke focus op medische kennis door mummificatie.
• Oude Egyptische forensische tanden (probeerden mensen te identificeren daar aan)
CODE VAN HAMMURABI (CA. 1754 V.C.): EEN MEDISCH -LEGALISTISCH SYSTEEM
• Eén van de eerste sets van geschreven wetten, afkomstig uit Babylon.
• Wet nummer 218: Artsen die medische fouten maakten konden zwaar gestraft worden.
• Voor het eerst werden juridische consequenties verbonden aan medische handelingen.
• Eerste gebruik van vingerafdrukken in kleipotten.
ROMEINSE RIJK: HET FORUM ROMANUM EN JULIUS CAESAR (44 V.C.)
• “Forensisch” > Latijnse “forum”
2
, • Het eerste beroemde gedocumenteerde geval van een lijkschouwing.
• De Romeinse arts Antistius identificeerde 23 messteken op Caesars lichaam, maar stelde vast
dat slechts één fataal was.
• Begin van forensisch onderzoek om de doodsoorzaak te bepalen.
CODEX JUSTINIANUS (529 N.C.): BASIS VOOR MEDISCHE WETGEVING
• Eerste uitgebreide wetboek in het Romeinse Rijk bizantijnse bron van het romeinse recht en een
verzameling van wetten die het romeine rechtssysteem hervormde.
• Inclusie van wetten omtrent medische aansprakelijkheid. (juridische & medische zaken)
• Basis voor veel moderne rechtssystemen.
PAUS INNOCENTIUS III (1209): EERSTE VERPLICHTE MEDISCHE ONDERZOEKEN
• Eerste verplichting tot medisch onderzoek bij moordzaken. (vroege vorm van ljikschouwing)
• Kerkelijke invloed op forensische geneeskunde.
SONG CI (1186-1249): EERSTE FORENSISCH WETENSCHAPPER
• “Collected Cases of Injustice Rectified” (“Xi Yuan Ji Lu”)
⇨ Verdachte overlijdens en beschrijving van geweldadige overlijdens
• Basis van Forensische wetenschap
• Perfecte illustratie want in het werk is het 1ste entimologische geval gedocumenteerd en een
criminalistisch onderzoek
• Verhaal van de vlieg op de zeis: één van de eerste gevallen van bewijsmateriaal op basis van
observatie.
STADSARTS VAN BOLOGNA (1249): EERSTE MEDISCH - JURIDISCHE ROL
• Eerste officiële arts aangesteld voor forensisch werk.
• Bologna als pionier in medisch-juridische zaken.
Frans varken werd veroordeeld omdat het een kind had
gedood
3
, EERSTE GEDOCUMENTEERDE LIJKOPENING IN WENEN (1404)
• Eerste officiële lijkschouwing om doodsoorzaak vast te stellen.
• Belangrijke stap voor gerechtelijke geneeskunde.
• Beperking tot overwegen onderzoek van de verwondingen of tot 1 specifieke plaats i.p.v alles van
voor naar achter te onderzoeken
CONSTITUTIO CRIMINALIS CAROLINA (1532): BELANG VAN MEDISCH BEWIJS IN DE
RECHTBANK
• Eerste Duitse strafwet en procedure voor veroordeling van misdaden
• Geïntroduceerd door Karel V
• Bepaling van ernstige misdrijven : moord, doodslag, brandstichting, hekserij,…en straffen
• Basis voor gebruik van foltering om bekentenis te verkrijgen
• Artsen moesten advies verlenen ivm persoon sterk genoeg om foltering te ondergaan
• Deze wet bevatte de basis voor moderne forensische procedures.
ANDREAS VESALIUS (1514-1564): PUBLIEKE DISSECTIES
• Voerde openbare dissecties uit.
• “De Humani Corporis Fabrica libri septem”
• Grondlegger van de anatomie
• Basis voor de moderne forensische anatomie
AMBROISE PARE (1510-1590)
• Chirurg
• Gedetailleerde beschrijving van verwondingen en gewelddadige overlijdens
• Beschrijft effect van gewelddadige dood op de organen
• Boek → “Reports in Court” : over het schrijven van wettelijke verslagen in verhouding tot
geneeskunde (juridische context samen met medische aspect)
PAUL ZACCHIAS (17 E EEUW): VADER VAN MEDISCHE JURISPRUDENTIE
• Schreef “Quaestiones medico- legales”.
• Lijfarts van paus Innocentius X en Alexander VII
• Richtte zich op juridisch aspect van geneeskunde
• Belangrijke pionier in medische jurisprudentie (= geheel van uitspraken van rechters).
GIOVANNI MORGAGNI (1682-1771)
• Een van de grondleggers van de pathologie
4
