Samenvatting - Mens en omgeving, actuele vraagstukken

HC5 Wie ben ik in het licht van de
dood? INTRODUCTIE

A. Levenseindezorg
palliatieve zorg
 benadering die kwaliteit van leven verbetert van patiënten + hun familie
die te maken hebben met problemen die gepaard gaan met
levensbedreigende ziekten, door
o voorkomen en verlichten van lijden via
 vroege herkenning
 zorgvuldige beoordelen
 behandeling van pijn en andere problemen (fysiek,
psychosociaal en spiritueel)
 …
o biedt verlichting v pijn en andere belastende symptomen
o bevestigt het leven en beschouwt sterven als normaal proces
o heeft niet als doel de dood te bespoedigen of uit te stellen
o integreert psychologische en spirituele aspecten van zorg
o biedt een ondersteunend systeem om patiënten te helpen zo actief
mogelijk te leven tot aan de dood
= levenskwaliteit zo hoog mogelijk te houden
 …
o biedt een ondersteunend systeem om de familie te helpen
omgaan met ziekte v/d patiënt en met hun rouwverwerking
o gebruikt teamgerichte aanpak om in behoeften van patiënten en
hun families te voorzien, inclusief rouwbegeleiding indien nodig
o zal de kwaliteit van leven verbeteren en kan ook een positieve
invloed hebben op het verloop v/d ziekte
o is toepasbaar i/e vroeg stadium v/d ziekte, in combinatie met
andere therapieën die gericht zijn p levensverlening, zoals
chemotherapie of radiotherapie, en omvat ook onderzoeken die
nodig zijn om klinische complicaties beter te begrijpen en beheersen
 psychosociale aspecten v/d zorg voor stervende, ongeacht gun diagnose,
omvatten de behoeften aan:
o begrip – van symptomen, de aard v/d ziekte en het stervenproces
o acceptatie – ongeacht stemming, sociale vaardigheden of uiterlijk
o zelfrespect – betrokkenheid bij besluitvorming
o veiligheid – gevoel van geborgenheid
o erbij horen – wens om zich nodig te voelen en geen last te zijn
o liefde – uitingen van genegenheid en menselijk cc (zoals aanraking)
o spiritualiteit – verklaring van betekenis en doel, zowel religieus en
niet-religieus

, o hoop – op verbetering in welk aspect van hun leven of bestaan dan
ook




Praten over levenseinde
 vandaag: 5/10 Vlamingen overlijden medisch beïnvloed door 1 of andere
beslissing
Maar iemand die zwaar ziek of stervend is, leeft nog wel…
1. het niet opstarten of stoppen van een zinloos geworden behandeling
o kiezen of men behandeling wil starten of stoppen
 behandeling niet langer zinvol of doeltreffend
 behandeling levenskwaliteit v/d patiënt aantast
o zo therapeutische hardnekkigheid vermeden
o voorbeelden: niet opstarten chemotherapie bij iem met terminale
kanker
2. opdrijven v/d pijnstilling tijdens de stervenfasen en palliatieve sedatie
o opdrijven pijnstilling
 enorme pijn > opdrijven > eventuele versnelling zonder
oorspronkelijke bedoeling
 eventueel ook sederen > communiceren hierover
o palliatieve sedatie
 opzettelijk verlagen bewustzijn > laatste levensfase
 onbewust verkorting leven
3. euthanasie (of levensbeëindiging op verzoek)
> uitdrukkelijk vraag van patiënt zelf, wel aan aantal voorwaarden voldoen
o meerderjarig of wilsbekwame minderjarige
o handelingsbekwaam
o ondraaglijk fysiek (minderjarige) of psychisch lijden
o vrijwillig, duurzaam en aanhoudend verzoek uitgaan van patiënt zelf
o schriftelijk verzoek
o medisch uitzichtloze (ongeneeslijke) aandoening hebben
 terminale aandoening
 verplichte raadpleging 2de arts
 minderjarige – kinder/jeugdpsychiater of psycholoog
 niet terminale aandoening
 verplichte raadpleging 2de arts + 3de arts
 maand wachttijd tussen schriftelijk verzoek en
uitvoering euthanasie
 alleen meerderjarigen
o voorafgaande wilsverklaring: enkel geldig bij onomkeerbare coma en
nvt voor minderjarige
4. levensbeëindiging zonder wettelijk kader
 hulp bij zelfdoding
o arts geeft dodelijk middel of schrijft voor
o tijdstip zelf bepalen, arts niet verder betrokken
 levensbeëindiging zonder verzoek

, o juridisch met doodslag of moord (baby’s die geboren w,
wetende dat ze alleen pijn gaan hebben of binnenkort
1.1 ACTUELE
sterven) VRAAGSTUKKEN/LIFE EVENTS



DEEL 1: MICRO

A. Rouw en verlies
 rouw = verlies kind, partner, ouder, vriend(in)
o persisterende rouw (chronische rouw, complexe rouw)
o rouw bij kinderen en adolescenten
 rouwproces = uniek
o verdriet, ontkenning, schuldgevoelens, woede, onzekerheid,
hulpeloosheid, verdoving en zinloosheid
o bestaat in essentie uit
 willen aanvaarden en onder ogen zien v/h verlies
 doorwerken van pijn en verdriet verbonden aan dat verlies
 zoeken naar nieuw levensevenwicht
 plaatsen van verlies in je leven waarin overledene nu andere
plaats en betekenis krijgt
 rouwrituelen
o in westerse wereld komt dat op de achtergrond te staan
o is een belangrijk copingmechanisme, dus dat verdwijnt ook
 traumatische/persisterende/complexe/chronische rouw
o intens verdriet na persoonlijk verlies dat normaal functioneren
chronisch verhindert of onmogelijk maakt
o blijven onvermogen om verlies te accepteren, obsessieve gedachten
aan overledenen en pogingen om die te zoeken of ‘dichtbij’ te
houden
o tot minstens 12 maanden na verlies
 verlies partner
1. chronische rouwreacties (15,6%) zijn niet hetzelfde als chronische
depressie (7,8%)
2. chronische rouwende vertonen verhoogde depressie- en
rouwsymptomen 6 maanden na het verlies
3. meest voorkomende rouwpatroon was niet het zogenaamde ‘gewone’
patroon van verhoogde depressie die geleidelijk afneemt (10,7%)
maar eerder het stabiele patroon van lage depressie of
veerkracht (45,9%)
4. er was een aanzienlijke minderheid (10,2%) met hoge depressie
voor het verlies, gevolgd door verbetering tijdens de rouwperiode
5. geen duidelijk bewijs voor e vertraagd rouwpatroon, wat bijdraagt
a/h groeiende aantal studies die dit expliciet hebben onderzocht maar
geen bewijs hebben gevonden voor vertraagde rouw
uitgestelde rouw = je merkt niet dat er iets aan de hand is, na een paar maanden
kan dat wel tot uiting komen

, potentiële ondersteuners
 kritiek van ondersteuners, vrienden, vertrouwenspersoon
 kan iemand onzeker maken over eigen rouwervaring en rouwproces
moeilijker maken
 zeker ook bij kinderen en jongeren
Rouw bij kinderen
 kinderen maken enorme sprongen qua ontwikkeling op zowel sociaal,
emotioneel als cognitief gebied
 belangrijk om je af te vragen
o hoe ontwikkelt mijn kind zich?
o wat is normaal in deze levensperiode?
o in hoeverre is de verwerking v/h verlies een belemmering v/h
volbrengen v/d normale ontwikkelingsprocessen
 afhankelijk v/d leeftijd
o 1ste levensmaanden
 huilen
 behoefte aan knuffels
 warmte, liefde, drinken, rust en regelmaat
 gevoelig voor sfeer
 minder snel getroost
o vanaf 4/5 maanden = missen
 te jong om te begrijpen wat ‘dood’ zijn te begrijpen, voelen
verdriet
 ze is te klein = klopt niet
 baby kent geur, klein, stem en wijze waarop ze hen oppakken
o vanaf 2 – 5 jaar
 verschillen reacties niet veel dan die van volwassenen
 ongeloof, ontkenning en verdoving
 blijvende karakter van dood begrijpen ze nog niet $
1.2 STRESSOREN,
o jonge kinderen PROTECTIEVE FACTOREN EN (IN) EFFECTIEVE
 stellen veel vragenCOPING
 gaan dood begrijpen door gemis te ervaren
 uiten verdriet en pijn, maar gaan later door met gewone leven
 nog niet voortdurend met verlies bezig


mogelijke stressoren/voorspellers verlies partner
 buitensporige afhankelijkheid (= als persoonlijkheidskenmerk)
 weinig instrumentele (huishoudelijke taken) steun
 grotere kans verlies v/e gezonde partner
 maladaptief of minder veerkrachtig profiel
 onveilige hechting, trauma en eerdere psychopathologie
 moeilijkheden met emotieregulatie
 doodwensen en suïcide gedachten
 complexe rouw (plots overlijden, zelfmoord)
onderzoek?