CRIMINOLOGIE
HOOFDSTUK 1: INLEIDENDE BESCHOUWING
INLEIDING DEFINITIE CRIMINOLOGIE
Definitie criminologie:
The term criminology refers to all scholarly, scientific and professional knowledge concerning (1) the
explanation, (2) prevention, (3) control and (4) treatment of crime and delinquency, offenders and victims, (5)
including the measurement and (6) detection of crime, (7) legislation and (8) the practice of criminal law, and
law enforcement, judicial, and correctional systems.
1. Explanation: maatschappelijke benaming, we baseren ons op professionele kennis die is onderbouwd
2. Prevention: het kunnen voorkomen, herstelgericht werken
o Bv. Proactieve cirkel binnen klassen in het onderwijs, vraagstelling “Wat heb je nodig om hier
aanwezig te kunnen zijn?”, “Hoe kan je dit verwezenlijken”
3. Control: beheersen van…
o Bv. In voetbalstadia met ijzeren hekken voor veiligheid Resultaat iedereen wou erop
klimmen om ruzie te maken
4. Treatment: aanpakken van…
o Wat werkt er?
o Bv. Trainingen geven aan jongeren die eerder geweld pleegden
…
Detentiegraad van landen = hoeveel personen per 100.000 bewoners gedetineerd worden
Gevangenisratio heeft geen verband met de criminaliteitsratio van een land
2 GROTE STROMINGEN
1. Traditionele criminaliteitsdefinitie
● Verwijst naar de norm
● Daarom ook normatieve (wat normaal of gewenst gedrag is) criminaliteitsdefinitie
● Criminaliteit is de eigenschap van gedrag
In de samenleving zijn er normen/gedragingen die als crimineel bekeken worden = als je aan een norm niet
voldoet ben je een crimineel
2. Kritische criminaliteitsdefinitie
● Reactieve definitie (criminaliteit is het resultaat van de benoemingsproces van de
maatschappelijke reactie)
● Criminaliteit is de eigenschap van maatschappelijke reactie op gedrag
, Normatieve definities Kritische definities
Criminaliteit = eigenschap van gedrag Criminaliteit = eigenschap van maatschappelijke
Crimineel gedrag = gedrag dat de norm overschrijdt reactie op gedrag
Maatschappelijke reactie omschrijft gedrag als
Juridische criminaliteitsdefinities: ‘crimineel’
- Strafrechtelijke definitie
- Eng-juridische definitie Labelling definitie
- Breed-juridische definitie
Conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie
Naturalistische criminaliteitsdefinitie
Marxistische criminaliteitsdefinitie
Socio-formalistische criminaliteitsdefinitie
TRADITIONELE CRIMINALITEITSDEFINITIE (NORM!)
Juridische criminaliteitsdefinities:
1. Strafrechtelijke definitie:
● Criminaliteit = elke overtreding v/d strafwet die geldt in een bepaald land op een bepaald
tijdstip
● Strafrecht bepaalt wat criminaliteit is en wat niet
2. Eng-juridische definitie (= gaat verder op de strafrechtelijke definitie)
● Criminaliteit = wanneer daders opzettelijk en zonder verdediging/rechtvaardiging de strafwet
hebben overtreden
● Daders worden hiervoor veroordeeld door de rechter
Veel zaken in verband met zedenfeiten worden bij de rechtbank geseponeerd
Bepalen zelf wat prioriteit moet behandeld worden en wat niet (Bv. Geval met ecocheques)
3. Breed-juridische definitie (= gaat verder op voorgaande definities) – SUTHERLAND (differentiële
associatietheorie)
● Criminaliteit = sociaal schadelijk + juridische sanctie
● Onderzoek Sutherland (witteboordencriminaliteit) Meeste overtredingen niet opgenomen
in strafrecht, wel in administratief + burgerlijk recht
o Sprake van misdrijf wanneer een handeling door de wet wordt gedefinieerd als
sociaal + schadelijk en wanneer deze wet een sanctie voorziet die kan uitgesproken
worden door administratief orgaan/rechtbank
o Bv. GAS-boetes (2012 meer binnen gebruiken), vennootschapsrecht,…
Naturalistische criminaliteitsdefinitie:
● Verzet zich tegen niet-universele basis v/h recht
● Criminaliteit: handelingen die altijd en overal als crimineel beschouwd worden = natuurlijk misdrijf
● Morele sentimenten (Bv. Eerlijkheid en medelijden) als norm (gemiddelde altruïstische gevoelens bij
de mens aanwezig, bv. Medelijden en eerlijkheid)
o Bv. American History X (mouth on curb)
,Socio-formalistische misdaaddefinitie:
● Verzet zich tegen niet-universele basis v/h recht
● Politieke formaties ontwikkelen SR-regels, deze veranderen in tijd & ruimte door bijvoorbeeld
oprichting nieuwe politieke regering
● Gedragsnormen / conduct norms
● Individu maakt deel uit van sociale groepen, deze groepen ontwikkelen gedragsnormen en uiteindelijk
een gedragscode waaraan ze verwachten dat iedereen deze naleeft
o Bv. Opleiding VDAB sanitair, Vlamingen aan één tafel en andere aan de andere tafel,
eten van elkaar anderen zouden je raar aankijken of zelfs slaan als je dit aan de
andere tafel doet
KRITISCHE CRIMINALITEITSDEFINITIES
Labeling-definitie:
● Criminaliteit is niet universeel (hangt af van tijd en ruimte)
● Omkering van causaliteit in vergelijking met normatieve definities: crimineel gedrag leidt niet tot een
maatschappelijke reactie, maar een maatschappelijke reactie leidt tot criminaliteit
● Etiket dat op bepaalde gedragingen wordt gekleefd – criminaliteit is dan ook sociale constructie (hoe
ik iets zie opneem bepaalt de maatschappelijke reactie)
o Bv. Een druggebruiker kan zowel crimineel zijn of een persoon met problemen
Bart de Wever spreekt over drugs als criminaliteit, maar bijvoorbeeld in Portugal
benoemen ze deze personen als patiënten die hulp nodig hebben
o Bv. Experiment Rosenhan Experiment in psychiatrie, 8/12 mensen uit zijn
omgeving vragen om eens te bellen naar een psychiatrische instellingen en vertel
dat je stemmen hebt in je hoofd, ze zijn allemaal opgenomen geweest en kregen de
diagnose schizofrenie en anderen moesten 6 weken verblijven in de psychiatrie.
Conflicttheoretische definitie:
● Conflictperspectief: individuen en groepen nemen verschillende positief in samenleving in
● Deze dominantieverhoudingen creëren conflicten
● Criminaliteit is gedrag dat in strijd is met de politieke machthebbers
● Criminaliteit door conflicten tussen belangengroepen
o Bv. In coronaperiode werd een fuif door jongeren door de gemeente afgewezen, een week
erna was er een kampioenschap wielrennen die enerzijds wel mocht doorgaan
o Bv. Mosquito test Jongerenoverlast wordt weggejaagd door het geluid
o Bv. Abortus in Amerika, was jarenlang mogelijk maar inmiddels door de macht van Trump is
het terug verboden en dus beschouwd wordt door criminaliteit
Machthebbers bepalen wat criminaliteit is en wat niet!
Marxistische definitie:
● Heersende klasse (bezit productiemiddelen) en proletariaat (bezitsloze arbeiders)
● Heersende klasse bepaalt wat criminaliteit is of hoe dit bekeken wordt.
o Bv. Slavernij, belastingontwijking, fraude fiscaal aftrekbaar,…
o Bv. Voorzitters voetbalclubs moesten vervolgd worden voor fraude, maar gebruikte de
afkoopwet om het proces af te kopen en zo uiteindelijk niet vervolg moesten worden.
,KRITISCHE / NORMATIEVE CRIMINALITEITSDEFINITIE?!
Radicale definitie:
● Kritiek op traditionele criminologie omdat ze vertrekt vanuit gevestigde orde (bestaande wetgeving,
waarden en normen)
● Nood aan eigen referentiekader vanuit menslievende visie
● Indien persoonlijke rechten (Bv. Rechten op vergadering, recht op vrije meningsuiting, gelijkheid,…)
geschonden worden is er sprake van criminaliteit
● Mensenrechtendefinitie van criminaliteit:
- Mensenrechten is enige criterium
- Gelijkheid, welzijn, veiligheid
- Individuen, sociale verhoudingen, systemen
o Bv. Praktijktesten Middel om na te gaan of er discriminerend/racistisch wordt omgegaan met
personen, migratie
o Bv. Een dakloze waarbij verzorging in het ziekenhuis niet wordt aanvaard door de zorgverleners, is het
schenden van de mensenrechten
STUDIEDOMEIN
1. Eng
● Misdaad en misdadiger
2. Breed
● Misdaad, misdadiger, criminaliserings- en decriminaliseringsprocessen
3. Zeer breed
● Studie van afwijkend gedrag
VOORBEELDVRAGEN CURSUS
1. Criminologie als wetenschap vraagt als basis een definitie van criminaliteit. Wat is een eng-juridische
criminaliteitsdefinitie? Wat betekent het hanteren van deze definitie bij het bestuderen van
criminaliteit (wat zal je m.a.w. wél en niét onderzoeken?)
Een eng-juridische criminaliteitsdefinitie is de definitie dat zich alleen beperkt tot een dader die met
opzet een strafwettelijke overtreding maakte en dit zonder motief van zelfverdediging en hiervoor
veroordeeld zal moeten worden.
Je zal bij het bestuderen van criminaliteit aan de hand van deze definitie moeten onderzoeken of de
dader/misdadiger effectief een strafwettelijke overtreding maakte, of er geen sprake is van
zelfverdediging (was dit wel het geval, zal dit verder onderzocht moeten worden door de
rechter/politie) en of hiervoor een vervolging voor de rechtbank gebeurde.
2. SELLIN verzet zich tegen een juridische definiëring van criminaliteit. Geef aan waarom. Formuleert hij
een alternatief? Zoja, welke? Zo neen, waarom niet?
SELLIN verzet zich effectief tegen een juridische definiëring van criminaliteit, omdat strafrecht een
veranderlijk karakter heeft (strafregels kunnen bijvoorbeeld in tijd en ruimte veranderen bij onder
andere de maak van een nieuwe federale regering).
Hij formuleert hierbij een andere definitie namelijk de socio-formalistische criminaliteitsdefinitie.
Deze definitie gaat uit van ‘conduct norms’ of gedragsnormen. Concreter wil hij benadrukken dat
individuen automatisch deel uitmaken van sociale groepen waarin er ook gedragsregels ontstaan dat
kadert hoe een individu in een groep zich moet gedragen, in combinatie met gedragscodes die
vanzelfsprekend door de hoofd/machthebber van de groep verplicht moeten nagestreefd worden.
De criminaliteit wordt hier bestudeert door het abnormaal gedrag dat afwijkt van de gedragsnormen.
, 3. Als we criminaliteit willen bestuderen, dan moeten we het eens zijn over wat we daaronder
begrijpen. Wat zijn de verschillen en gelijkenissen tussen de strafrechtelijke en eng-juridische
criminaliteitsdefinitie?
De gelijkenis tussen een strafrechtelijke en eng-juridische criminaliteitsdefinitie is de strafwettelijke
overtreding die moet begaan worden door een individu.
Het verschil van een eng-juridische criminaliteitsdefinitie is dat het verder gaat op de strafrechtelijke
definitie, namelijk dat je een overtreding moet begaan die de strafwet overtreedt (gelijkenis), met
opzet en zonder zelfverdediging, en uiteindelijk dat je hiervoor zal vervolgd moeten worden voor de
rechtbank.
De stafrechtelijke definitie bepaalt alleen de overtreding van het strafwet in een bepaald land op een
bepaald tijdstip, in tegenstelling tot de eng-juridische blik waarin de rechter zal bepalen wat het
gevolg hiervan zal zijn.
4. De labelling-definitie stelt dat criminaliteit een sociale constructie is. Wat bedoelen ze hiermee? Hoe
definieert deze benadering criminaliteit?
Ze bedoelen hiermee dat de maatschappelijke reactie lijdt tot criminaliteit, en niet andersom. Het is
de kijk van de maatschappij die ervoor zorgt dat iets als ‘crimineel’ wordt gelabeld en wordt daarmee
de sociale constructie benoemd.
Een concreet voorbeeld hiervan zijn mensen die drugs nemen, je kan dit opvatten als iets crimineel,
anderen kunnen dit weer opvatten als een ‘patiënt die hulp nodig heeft’, dit is volledig afhankelijk aan
de maatschappelijke reactie of de sociale constructie.
5. Volgens welke criminaliteitsverklaring spreken we hier niet over criminaliteit? Leg grondig uit.
Een 44-jarige man, die zijn vrouw en zijn schoonvader mishandeld zou hebben, is door de
politierechter in Arnhem vrijgesproken. De rechter was er niet van overtuigd dat de verklaringen van
de slachtoffers kloppen. De man, die sinds problemen in zijn huwelijk in Amsterdam woont, ging in
december op bezoek bij zijn vrouw en schoonfamilie. De echtgenoot zou zijn vrouw hard hebben
beetgepakt en in haar bovenarm hebben geknepen. Ook stompte hij volgens de verklaringen van de
slachtoffers zijn schoonvader tegen de borst. De 44-jarige ontkent de mishandeling. Zijn advocaat
stelde dat de schoonfamilie met de aangifte de familierechtprocedure, die nog niet is afgerond, onder
druk willen zetten. De officier van justitie was er ook niet van overtuigd dat de man, die een blanco
strafregister heeft, de mishandeling heeft gepleegd. Hij wees op verschillen in de drie
getuigenverklaringen van de vrouw en haar beide ouders.
Volgens de traditionele criminaliteitsdefinities, meer specifiek de eng-juridische criminaliteitsdefinitie
kan men hier niet spreken over criminaliteit, omdat:
1. Er onvoldoende bewijs is dat de man de strafwet weldegelijk overtreden heeft, hij overtreedt in
principe wel de strafwet maar er is hier onvoldoende bewijs om te kunnen uitspreken dat het
gaat over criminaliteit.
2. Volgens de eng-juridische criminaliteitsdefinitie men pas van criminaliteit spreekt als de dader
opzettelijk en zonder zelfverdediging of rechtvaardiging de strafwet hebben overtreden en door
een rechter veroordeeld werd. De man in kwestie is niet veroordeeld door een rechter en er is
ook geen (fysiek) bewijs dat hij opzettelijk of bewust iemand mishandeld zou hebben.
HOOFDSTUK 2: HISTORISCHE ONTWIKKELING VAN DE CRIMINOLOGIE
2.1 DE VOORGESCHIEDENIS VAN CRIMINALITEIT
DEMONOLOGISCHE VERKLARINGEN V/D CRIMINOLOGIE
Criminaliteit = resultaat van geesten of buitenaardse krachten
Niet door de menselijke geest te begrijpen, noch te controleren (= niet fysisch)
, Afhankelijk van de periode in de geschiedenis, anders te verklaren:
- Primitieve samenleving: aanwezigheid van boze geesten
- Middeleeuwen: aanwezigheid van duivels en demonen
- 16 – 19e eeuw: resultaat van ongepaste/incorrecte verhouding tot God
NATURALISTISCHE VERKLARING V/D CRIMINOLOGIE
Aristoteles en Plato verband tussen armoede en criminaliteit
Waar armoede heerst (en bedelaars in straatbeeld) is er automatisch sprake van dieven/zakkenrollers
Belang dat gehecht wordt aan rijkdom = oorzaak van criminaliteit
Iemand pleegt al dan niet misdaad? Afhankelijk of het ‘goede’ of ‘slechte’ deel van persoonlijkheid de
bovenhand neemt (wordt bepaald door omgeving & opvoeding)
Thomas van Aquino Verband tussen armoede en criminaliteit
Thomas More Verband tussen armoede en criminaliteit (Utopia)
Mensen kunnen niet in levensonderhoud voorzien = oorzaak criminaliteit
Ex-soldaten (zonder beroep) & belang van wolexport (gemeenschappelijke weiden verdwijnen) +
confrontatie met de luxe van rijken = oorzaak criminaliteit
Bestrijden en wegwerken slechte levensomstandigheden = oplossing
2.2 KLASSIEKE CRIMINOLOGISCHE SCHOOL
2e helft 18e eeuw Instabiliteit samenleving
Toenemende principes van kapitalisme vragen nieuwe sociale verhoudingen
Stijging bevolking
Beginnende industrialisering
Grotere geografische mobiliteit
Toename werkloosheid en armoede
= Spanningen in het AR (crisis)
Instabiele samenleving laat zich voelen in criminaliteit:
- Stijging vermogensdelicten
- Roversbenden
- Strafrechtsysteem van het AR kan problemen niet indijken (zie PWP)
18e eeuw: Verlichting
Waarde v/d mens i.p.v. God komt centraal: mensheid uit geestelijke onmondigheid bevrijden
Kritisch i.p.v. dogmatisch denken: mens beschikt over de rede – laat veranderingen toe
Streven naar menselijke (keuze)vrijheid en vooruitgang
VERLICHTE FILOSOFEN – MONTESQIEU – ROSSEAU – BECCARIA – BENTHAM
,Hebben kritiek op dit SR-systeem
1. Montesqieu
Trias politica = spreiding van wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht in functie
van menselijke vrijheid
- Wetgevende en uitvoerende macht samen: vrees tirannieke wetten
- Wetgevende en rechtsprekende macht samen: vrees willekeur
- Rechtsprekende macht en uitvoerende macht samen: vrees onderdrukking
2. Rousseau
Sociaal contract als uitdrukking van volonté générale (= maximale vrijheid)
Burgers staan vrijwillig deel individuele vrijheid af om maximaal geluk te hebben
↓
Burgers stemmen dus in met eigen onderwerpingen
↓
Burgers zouden nooit akkoord gaan met wrede straffen als marteling, executies, tortuur,…
↓
Streven naar menswaardiger strafrecht
3. Beccaria
Dei delitti e delle penne : eerste geïntegreerd omvattend boek over (hervorming) strafrecht
Acht principes:
- Legaliteitsbeginsel: geen straf zonder wet – nullem crimen, sine lege Wetten moeten
duidelijk en begrijpelijk zijn
- Gelijkheidsbeginsel Alle mensen dienen gelijkt te zijn voor de wet: geen privéleges voor
geestelijken of edellieden, geen gratierecht, gelijkwaardigheid van de vrouw,…
- Proportionaliteitsbeginsel Straf moet in verhouding staan tot het begane misdrijf
- Subsidiariteitsbeginsel Steeds streven naar de minst intrusieve straf
- Abolitionistisch principe Afschaffing van tortuur en doodstraf
- Rationaliteitsprincipe Geen straffen voor irrationele beschuldigingen als hekserij, ketterij,
…
- Personaliteitsprincipe Alleen de misdadiger en geen onschuldige derden mogen gestraft
worden
- Publiciteitsprincipe Alle rechtspraak dient openbaar te gebeuren
4. Bentham
Pleasure-pain principe: menselijk gedrag wordt gedreven door zoveel mogelijk voordeel
halen en zoveel mogelijk nadeel vermijden
Deze twee primaire motieven kunnen worden geanalyseerd via 7 kenmerken:
- Intensiteit: de mate van plezier/pijn die wordt ervaren
- Duur: hoe lang houden de sensaties aan
- Zekerheid: hoe waarschijnlijk is het ervaren van een sensatie
- Nabijheid: hoe nabij in tijd is ervaren sensatie
, - Vruchtbaarheid: hoe waarschijnlijk is het dat de sensatie leidt tot andere vergelijkbare
sensaties
- Zuiverheid: hoe afwezig is de andere sensatie
- Afstand: hoeveel mensen worden beïnvloed door de handeling
Toegepast op criminaliteit: crimineel maakt afweging tussen voordeel misdrijf en nadeel straf
- Straf dient steeds net de voordelen van het misdrijf te overstijgen
- Straf dienst rationele invulling te kennen
o Bv. Straf verhogen wanneer er lange tijd tussen misdrijf en straf zit (gedrag is
intussen moeilijker te veranderen)
o Bv. Straf ook verhogen bij misdrijf uit gewoonte om zo het totaal opgedane plezier
te overtreffen
Panopticon: nieuw soort gevangenis vanuit doorgedreven rationalisering
- Geen enkele gevangene ziet een medegevangene Geen negatieve invloed
- Geen enkele gevangene weet of hij wordt gecontroleerd
↓
Daardoor zal hij altijd conform handelen
↓
Gaandeweg observeert gevangene zichzelf
↓
Van daaruit zal gedragsverandering ontstaan
THEORETISCH RATIONALISME
Mens = rationeel wezen (vrij van wil) dat bij het maken van een keuze de lusten en de lasten tegenover elkaar
afweegt
Misdrijf = resultaat van afwegen van deze voor- en nadelen en vloeit voort uit de vrije wil van
de mens
Mens is met rede begaafd en bekwaam om lot in eigen handen te nemen
Mens uit geestelijke onmondigheid bevrijden Verlichting
KLASSIEKE CRIMINOLOGIE EN DADER
Criminele daad staat centraal, NIET de dader
Strafrecht = daadstrafwet
Criminaliteit: overtreden SW + schenden van sociaal contact (legitimiteit van de staat om te straffen)
Criminaliteit bestraffen door lasten > lusten
Daadstrafrecht (Code Pénal, 1791)
1. Iedereen gelijk voor de wet & einde willekeur
2. Misdrijven worden duidelijk geformuleerd (legaliteit)
3. Lichaamsstraffen worden afgeschaft
4. Doodstraf wordt voor minder misdrijven gesteld
5. Verhouding tussen misdaad & straf (proportionaliteit)
,2.3 EMPIRISCHE CRIMINOLOGIE
1e helft 19e eeuw
Industriële Revolutie
Nieuwe politiek en sociale orde
Ontstaan mens- en maatschappijwetenschappen
= POSITIVISME Verschijnselen waarnemen – ordenen – vertalen naar wetmatigheden
Positivistische kentering door:
1. Hervorming SR (naar principes Verlichte filosofen)
o Gevangenisstraf = belangrijkste vorm van strafuitvoering geworden
o Laboratoriumfunctie binnen gevangenis Criminelen individueel onderzoeken (verleden,
kenmerken, effecten op zijn gedrag,…) en observeren
2. Opkomst natiestaten noopt tot ontwikkeling van administratie
o Ontstaan van criminele statistiek
- ↗ Stijging vermogensdelicten
- ↗ Stijging recidive
NAAST ERNST VAN DE DAAD MOET OOK INTENTIE VAN DE DADER IN REKENING GEBRACHT WORDEN!
Deze ontwikkelingen lijden ertoe dat:
Rationaliteit & vrije wil v/d mens ernstig in vraag worden gesteld en dus verschuift de aandacht naar
fysiologische – persoonlijke – omgevingsfactoren (= GEDETERMINEERD MENSBEELD)
Dader komt centraal te staan en NIET de daad
FRENOLOGIE (GALL & SPURZHEIM)
Intellectuele en morele eigenschappen zijn niet verbonden aan ratio, maar zijn aangeboren
Verband tussen vorm van de schedel & geestelijke eigenschappen
Deze eigenschappen worden op specifieke plaatsen in de hersenen gelokaliseerd
Oneffenheden zegt iets over vermogens v/d betrokkene
Criminaliteit: overontwikkeling van negatieve faculteiten & onderontwikkeling van positieve
faculteiten
Door training & verbetering levensstijl onderontwikkelde hersengebieden vergroten en
overontwikkelde verkleinen
PSYCHIATRIE (PINEL EN ESQUIROL)
Krankzinnigheid & geestesstoornis liggen aan de basis van criminaliteit
Misdadigers kunnen ook niet (volledig) verantwoordelijk zijn voor hun gedrag
Plegen strafbare feiten buiten hun wil om en kunnen hier niet verantwoordelijk gesteld worden
FILANTROPIE
Criminaliteit is gevolg van moreel & fysisch verval
Persoonlijke morele zwakheid & morele armoede liggen aan de basis van degeneratie
, o Bv. Jongeren die misdaden plegen zijn geen misdadigers, de misdaad is oorzakelijk door de
opvoeding en de leefomgeving van het kind
MOREEL-STATISTICI
Bestuderen criminaliteitsstatistieken – beschouwen criminaliteit als sociaal fenomeen
QUETELET
- Op basis van LT-onderzoek wordt het mogelijk om criminaliteit te voorspellen (Bv. Op basis
van seizoensinvloeden)
- Biedt preventiemogelijkheden
- Toont aan dat onderwijs – armoede – klimaat een invloed heeft op criminaliteit (Bv.
Toename economische criminaliteit tijdens winter & toename geweldsmisdrijven in de
zomer)
ITALIAANSE ANTROPOLOGISCHE SCHOOL
Cesare Lombroso (1ste criminoloog van optivisme) – 2e helft 19e eeuw
‘Criminelen zijn herkenbaar aan brede kaken, diepliggende ogen, een asymmetrische gezicht, hoge
jukbeenderen, afwijkende oren, een haviksneus, vlezige lippen en vaak aan doorlopende wenkbrauwen.’
Lombroso = Italiaanse gevangenisarts (observeert en meet fysieke kenmerken)
Misdadigheid is een aangeboren eigenschap = geboren misdadiger (aparte mensensoort)
Misdadigers vertonen aangeboren afwijkingen – vertonen ook afwijkend gedrag
Criminaliteit als gevolg van determinerende invloeden – eigenschappen behoren toe aan mensen
die in een primitiever evolutiestadium (= atavisme)
Criminelen hebben andere fysieke kenmerken dan niet-criminelen – degeneratieve stigmata
GAROFALO & FERRI
Garofalo:
Criminaliteit = natuurlijk misdrijf
Inbreuken op morele sentimenten (heeft organische basis)
Logisch denken & altruïsme ontbreekt
Ferri:
Criminele mens: aparte variant; tussen normaal & krankzinnig
Misdadigers: avatisme en degeneratieve stigmata zijn belangrijkst, maar erkent ook fysische (klimaat,
seizoenen,…) & sociale (armoede, politieke onrust,…) factoren die criminogene invloed hebben
FRANSE MILIEUSCHOOL EN BIOSOCIALE SCHOOL
Franse milieuschool Biosociale school
Lacassagne, Manouvrier, Tarde verzetten zich tegen Adolphe Prins, Buikhuisen
Italiaanse school Brengt these van antropologische school en
HOOFDSTUK 1: INLEIDENDE BESCHOUWING
INLEIDING DEFINITIE CRIMINOLOGIE
Definitie criminologie:
The term criminology refers to all scholarly, scientific and professional knowledge concerning (1) the
explanation, (2) prevention, (3) control and (4) treatment of crime and delinquency, offenders and victims, (5)
including the measurement and (6) detection of crime, (7) legislation and (8) the practice of criminal law, and
law enforcement, judicial, and correctional systems.
1. Explanation: maatschappelijke benaming, we baseren ons op professionele kennis die is onderbouwd
2. Prevention: het kunnen voorkomen, herstelgericht werken
o Bv. Proactieve cirkel binnen klassen in het onderwijs, vraagstelling “Wat heb je nodig om hier
aanwezig te kunnen zijn?”, “Hoe kan je dit verwezenlijken”
3. Control: beheersen van…
o Bv. In voetbalstadia met ijzeren hekken voor veiligheid Resultaat iedereen wou erop
klimmen om ruzie te maken
4. Treatment: aanpakken van…
o Wat werkt er?
o Bv. Trainingen geven aan jongeren die eerder geweld pleegden
…
Detentiegraad van landen = hoeveel personen per 100.000 bewoners gedetineerd worden
Gevangenisratio heeft geen verband met de criminaliteitsratio van een land
2 GROTE STROMINGEN
1. Traditionele criminaliteitsdefinitie
● Verwijst naar de norm
● Daarom ook normatieve (wat normaal of gewenst gedrag is) criminaliteitsdefinitie
● Criminaliteit is de eigenschap van gedrag
In de samenleving zijn er normen/gedragingen die als crimineel bekeken worden = als je aan een norm niet
voldoet ben je een crimineel
2. Kritische criminaliteitsdefinitie
● Reactieve definitie (criminaliteit is het resultaat van de benoemingsproces van de
maatschappelijke reactie)
● Criminaliteit is de eigenschap van maatschappelijke reactie op gedrag
, Normatieve definities Kritische definities
Criminaliteit = eigenschap van gedrag Criminaliteit = eigenschap van maatschappelijke
Crimineel gedrag = gedrag dat de norm overschrijdt reactie op gedrag
Maatschappelijke reactie omschrijft gedrag als
Juridische criminaliteitsdefinities: ‘crimineel’
- Strafrechtelijke definitie
- Eng-juridische definitie Labelling definitie
- Breed-juridische definitie
Conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie
Naturalistische criminaliteitsdefinitie
Marxistische criminaliteitsdefinitie
Socio-formalistische criminaliteitsdefinitie
TRADITIONELE CRIMINALITEITSDEFINITIE (NORM!)
Juridische criminaliteitsdefinities:
1. Strafrechtelijke definitie:
● Criminaliteit = elke overtreding v/d strafwet die geldt in een bepaald land op een bepaald
tijdstip
● Strafrecht bepaalt wat criminaliteit is en wat niet
2. Eng-juridische definitie (= gaat verder op de strafrechtelijke definitie)
● Criminaliteit = wanneer daders opzettelijk en zonder verdediging/rechtvaardiging de strafwet
hebben overtreden
● Daders worden hiervoor veroordeeld door de rechter
Veel zaken in verband met zedenfeiten worden bij de rechtbank geseponeerd
Bepalen zelf wat prioriteit moet behandeld worden en wat niet (Bv. Geval met ecocheques)
3. Breed-juridische definitie (= gaat verder op voorgaande definities) – SUTHERLAND (differentiële
associatietheorie)
● Criminaliteit = sociaal schadelijk + juridische sanctie
● Onderzoek Sutherland (witteboordencriminaliteit) Meeste overtredingen niet opgenomen
in strafrecht, wel in administratief + burgerlijk recht
o Sprake van misdrijf wanneer een handeling door de wet wordt gedefinieerd als
sociaal + schadelijk en wanneer deze wet een sanctie voorziet die kan uitgesproken
worden door administratief orgaan/rechtbank
o Bv. GAS-boetes (2012 meer binnen gebruiken), vennootschapsrecht,…
Naturalistische criminaliteitsdefinitie:
● Verzet zich tegen niet-universele basis v/h recht
● Criminaliteit: handelingen die altijd en overal als crimineel beschouwd worden = natuurlijk misdrijf
● Morele sentimenten (Bv. Eerlijkheid en medelijden) als norm (gemiddelde altruïstische gevoelens bij
de mens aanwezig, bv. Medelijden en eerlijkheid)
o Bv. American History X (mouth on curb)
,Socio-formalistische misdaaddefinitie:
● Verzet zich tegen niet-universele basis v/h recht
● Politieke formaties ontwikkelen SR-regels, deze veranderen in tijd & ruimte door bijvoorbeeld
oprichting nieuwe politieke regering
● Gedragsnormen / conduct norms
● Individu maakt deel uit van sociale groepen, deze groepen ontwikkelen gedragsnormen en uiteindelijk
een gedragscode waaraan ze verwachten dat iedereen deze naleeft
o Bv. Opleiding VDAB sanitair, Vlamingen aan één tafel en andere aan de andere tafel,
eten van elkaar anderen zouden je raar aankijken of zelfs slaan als je dit aan de
andere tafel doet
KRITISCHE CRIMINALITEITSDEFINITIES
Labeling-definitie:
● Criminaliteit is niet universeel (hangt af van tijd en ruimte)
● Omkering van causaliteit in vergelijking met normatieve definities: crimineel gedrag leidt niet tot een
maatschappelijke reactie, maar een maatschappelijke reactie leidt tot criminaliteit
● Etiket dat op bepaalde gedragingen wordt gekleefd – criminaliteit is dan ook sociale constructie (hoe
ik iets zie opneem bepaalt de maatschappelijke reactie)
o Bv. Een druggebruiker kan zowel crimineel zijn of een persoon met problemen
Bart de Wever spreekt over drugs als criminaliteit, maar bijvoorbeeld in Portugal
benoemen ze deze personen als patiënten die hulp nodig hebben
o Bv. Experiment Rosenhan Experiment in psychiatrie, 8/12 mensen uit zijn
omgeving vragen om eens te bellen naar een psychiatrische instellingen en vertel
dat je stemmen hebt in je hoofd, ze zijn allemaal opgenomen geweest en kregen de
diagnose schizofrenie en anderen moesten 6 weken verblijven in de psychiatrie.
Conflicttheoretische definitie:
● Conflictperspectief: individuen en groepen nemen verschillende positief in samenleving in
● Deze dominantieverhoudingen creëren conflicten
● Criminaliteit is gedrag dat in strijd is met de politieke machthebbers
● Criminaliteit door conflicten tussen belangengroepen
o Bv. In coronaperiode werd een fuif door jongeren door de gemeente afgewezen, een week
erna was er een kampioenschap wielrennen die enerzijds wel mocht doorgaan
o Bv. Mosquito test Jongerenoverlast wordt weggejaagd door het geluid
o Bv. Abortus in Amerika, was jarenlang mogelijk maar inmiddels door de macht van Trump is
het terug verboden en dus beschouwd wordt door criminaliteit
Machthebbers bepalen wat criminaliteit is en wat niet!
Marxistische definitie:
● Heersende klasse (bezit productiemiddelen) en proletariaat (bezitsloze arbeiders)
● Heersende klasse bepaalt wat criminaliteit is of hoe dit bekeken wordt.
o Bv. Slavernij, belastingontwijking, fraude fiscaal aftrekbaar,…
o Bv. Voorzitters voetbalclubs moesten vervolgd worden voor fraude, maar gebruikte de
afkoopwet om het proces af te kopen en zo uiteindelijk niet vervolg moesten worden.
,KRITISCHE / NORMATIEVE CRIMINALITEITSDEFINITIE?!
Radicale definitie:
● Kritiek op traditionele criminologie omdat ze vertrekt vanuit gevestigde orde (bestaande wetgeving,
waarden en normen)
● Nood aan eigen referentiekader vanuit menslievende visie
● Indien persoonlijke rechten (Bv. Rechten op vergadering, recht op vrije meningsuiting, gelijkheid,…)
geschonden worden is er sprake van criminaliteit
● Mensenrechtendefinitie van criminaliteit:
- Mensenrechten is enige criterium
- Gelijkheid, welzijn, veiligheid
- Individuen, sociale verhoudingen, systemen
o Bv. Praktijktesten Middel om na te gaan of er discriminerend/racistisch wordt omgegaan met
personen, migratie
o Bv. Een dakloze waarbij verzorging in het ziekenhuis niet wordt aanvaard door de zorgverleners, is het
schenden van de mensenrechten
STUDIEDOMEIN
1. Eng
● Misdaad en misdadiger
2. Breed
● Misdaad, misdadiger, criminaliserings- en decriminaliseringsprocessen
3. Zeer breed
● Studie van afwijkend gedrag
VOORBEELDVRAGEN CURSUS
1. Criminologie als wetenschap vraagt als basis een definitie van criminaliteit. Wat is een eng-juridische
criminaliteitsdefinitie? Wat betekent het hanteren van deze definitie bij het bestuderen van
criminaliteit (wat zal je m.a.w. wél en niét onderzoeken?)
Een eng-juridische criminaliteitsdefinitie is de definitie dat zich alleen beperkt tot een dader die met
opzet een strafwettelijke overtreding maakte en dit zonder motief van zelfverdediging en hiervoor
veroordeeld zal moeten worden.
Je zal bij het bestuderen van criminaliteit aan de hand van deze definitie moeten onderzoeken of de
dader/misdadiger effectief een strafwettelijke overtreding maakte, of er geen sprake is van
zelfverdediging (was dit wel het geval, zal dit verder onderzocht moeten worden door de
rechter/politie) en of hiervoor een vervolging voor de rechtbank gebeurde.
2. SELLIN verzet zich tegen een juridische definiëring van criminaliteit. Geef aan waarom. Formuleert hij
een alternatief? Zoja, welke? Zo neen, waarom niet?
SELLIN verzet zich effectief tegen een juridische definiëring van criminaliteit, omdat strafrecht een
veranderlijk karakter heeft (strafregels kunnen bijvoorbeeld in tijd en ruimte veranderen bij onder
andere de maak van een nieuwe federale regering).
Hij formuleert hierbij een andere definitie namelijk de socio-formalistische criminaliteitsdefinitie.
Deze definitie gaat uit van ‘conduct norms’ of gedragsnormen. Concreter wil hij benadrukken dat
individuen automatisch deel uitmaken van sociale groepen waarin er ook gedragsregels ontstaan dat
kadert hoe een individu in een groep zich moet gedragen, in combinatie met gedragscodes die
vanzelfsprekend door de hoofd/machthebber van de groep verplicht moeten nagestreefd worden.
De criminaliteit wordt hier bestudeert door het abnormaal gedrag dat afwijkt van de gedragsnormen.
, 3. Als we criminaliteit willen bestuderen, dan moeten we het eens zijn over wat we daaronder
begrijpen. Wat zijn de verschillen en gelijkenissen tussen de strafrechtelijke en eng-juridische
criminaliteitsdefinitie?
De gelijkenis tussen een strafrechtelijke en eng-juridische criminaliteitsdefinitie is de strafwettelijke
overtreding die moet begaan worden door een individu.
Het verschil van een eng-juridische criminaliteitsdefinitie is dat het verder gaat op de strafrechtelijke
definitie, namelijk dat je een overtreding moet begaan die de strafwet overtreedt (gelijkenis), met
opzet en zonder zelfverdediging, en uiteindelijk dat je hiervoor zal vervolgd moeten worden voor de
rechtbank.
De stafrechtelijke definitie bepaalt alleen de overtreding van het strafwet in een bepaald land op een
bepaald tijdstip, in tegenstelling tot de eng-juridische blik waarin de rechter zal bepalen wat het
gevolg hiervan zal zijn.
4. De labelling-definitie stelt dat criminaliteit een sociale constructie is. Wat bedoelen ze hiermee? Hoe
definieert deze benadering criminaliteit?
Ze bedoelen hiermee dat de maatschappelijke reactie lijdt tot criminaliteit, en niet andersom. Het is
de kijk van de maatschappij die ervoor zorgt dat iets als ‘crimineel’ wordt gelabeld en wordt daarmee
de sociale constructie benoemd.
Een concreet voorbeeld hiervan zijn mensen die drugs nemen, je kan dit opvatten als iets crimineel,
anderen kunnen dit weer opvatten als een ‘patiënt die hulp nodig heeft’, dit is volledig afhankelijk aan
de maatschappelijke reactie of de sociale constructie.
5. Volgens welke criminaliteitsverklaring spreken we hier niet over criminaliteit? Leg grondig uit.
Een 44-jarige man, die zijn vrouw en zijn schoonvader mishandeld zou hebben, is door de
politierechter in Arnhem vrijgesproken. De rechter was er niet van overtuigd dat de verklaringen van
de slachtoffers kloppen. De man, die sinds problemen in zijn huwelijk in Amsterdam woont, ging in
december op bezoek bij zijn vrouw en schoonfamilie. De echtgenoot zou zijn vrouw hard hebben
beetgepakt en in haar bovenarm hebben geknepen. Ook stompte hij volgens de verklaringen van de
slachtoffers zijn schoonvader tegen de borst. De 44-jarige ontkent de mishandeling. Zijn advocaat
stelde dat de schoonfamilie met de aangifte de familierechtprocedure, die nog niet is afgerond, onder
druk willen zetten. De officier van justitie was er ook niet van overtuigd dat de man, die een blanco
strafregister heeft, de mishandeling heeft gepleegd. Hij wees op verschillen in de drie
getuigenverklaringen van de vrouw en haar beide ouders.
Volgens de traditionele criminaliteitsdefinities, meer specifiek de eng-juridische criminaliteitsdefinitie
kan men hier niet spreken over criminaliteit, omdat:
1. Er onvoldoende bewijs is dat de man de strafwet weldegelijk overtreden heeft, hij overtreedt in
principe wel de strafwet maar er is hier onvoldoende bewijs om te kunnen uitspreken dat het
gaat over criminaliteit.
2. Volgens de eng-juridische criminaliteitsdefinitie men pas van criminaliteit spreekt als de dader
opzettelijk en zonder zelfverdediging of rechtvaardiging de strafwet hebben overtreden en door
een rechter veroordeeld werd. De man in kwestie is niet veroordeeld door een rechter en er is
ook geen (fysiek) bewijs dat hij opzettelijk of bewust iemand mishandeld zou hebben.
HOOFDSTUK 2: HISTORISCHE ONTWIKKELING VAN DE CRIMINOLOGIE
2.1 DE VOORGESCHIEDENIS VAN CRIMINALITEIT
DEMONOLOGISCHE VERKLARINGEN V/D CRIMINOLOGIE
Criminaliteit = resultaat van geesten of buitenaardse krachten
Niet door de menselijke geest te begrijpen, noch te controleren (= niet fysisch)
, Afhankelijk van de periode in de geschiedenis, anders te verklaren:
- Primitieve samenleving: aanwezigheid van boze geesten
- Middeleeuwen: aanwezigheid van duivels en demonen
- 16 – 19e eeuw: resultaat van ongepaste/incorrecte verhouding tot God
NATURALISTISCHE VERKLARING V/D CRIMINOLOGIE
Aristoteles en Plato verband tussen armoede en criminaliteit
Waar armoede heerst (en bedelaars in straatbeeld) is er automatisch sprake van dieven/zakkenrollers
Belang dat gehecht wordt aan rijkdom = oorzaak van criminaliteit
Iemand pleegt al dan niet misdaad? Afhankelijk of het ‘goede’ of ‘slechte’ deel van persoonlijkheid de
bovenhand neemt (wordt bepaald door omgeving & opvoeding)
Thomas van Aquino Verband tussen armoede en criminaliteit
Thomas More Verband tussen armoede en criminaliteit (Utopia)
Mensen kunnen niet in levensonderhoud voorzien = oorzaak criminaliteit
Ex-soldaten (zonder beroep) & belang van wolexport (gemeenschappelijke weiden verdwijnen) +
confrontatie met de luxe van rijken = oorzaak criminaliteit
Bestrijden en wegwerken slechte levensomstandigheden = oplossing
2.2 KLASSIEKE CRIMINOLOGISCHE SCHOOL
2e helft 18e eeuw Instabiliteit samenleving
Toenemende principes van kapitalisme vragen nieuwe sociale verhoudingen
Stijging bevolking
Beginnende industrialisering
Grotere geografische mobiliteit
Toename werkloosheid en armoede
= Spanningen in het AR (crisis)
Instabiele samenleving laat zich voelen in criminaliteit:
- Stijging vermogensdelicten
- Roversbenden
- Strafrechtsysteem van het AR kan problemen niet indijken (zie PWP)
18e eeuw: Verlichting
Waarde v/d mens i.p.v. God komt centraal: mensheid uit geestelijke onmondigheid bevrijden
Kritisch i.p.v. dogmatisch denken: mens beschikt over de rede – laat veranderingen toe
Streven naar menselijke (keuze)vrijheid en vooruitgang
VERLICHTE FILOSOFEN – MONTESQIEU – ROSSEAU – BECCARIA – BENTHAM
,Hebben kritiek op dit SR-systeem
1. Montesqieu
Trias politica = spreiding van wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht in functie
van menselijke vrijheid
- Wetgevende en uitvoerende macht samen: vrees tirannieke wetten
- Wetgevende en rechtsprekende macht samen: vrees willekeur
- Rechtsprekende macht en uitvoerende macht samen: vrees onderdrukking
2. Rousseau
Sociaal contract als uitdrukking van volonté générale (= maximale vrijheid)
Burgers staan vrijwillig deel individuele vrijheid af om maximaal geluk te hebben
↓
Burgers stemmen dus in met eigen onderwerpingen
↓
Burgers zouden nooit akkoord gaan met wrede straffen als marteling, executies, tortuur,…
↓
Streven naar menswaardiger strafrecht
3. Beccaria
Dei delitti e delle penne : eerste geïntegreerd omvattend boek over (hervorming) strafrecht
Acht principes:
- Legaliteitsbeginsel: geen straf zonder wet – nullem crimen, sine lege Wetten moeten
duidelijk en begrijpelijk zijn
- Gelijkheidsbeginsel Alle mensen dienen gelijkt te zijn voor de wet: geen privéleges voor
geestelijken of edellieden, geen gratierecht, gelijkwaardigheid van de vrouw,…
- Proportionaliteitsbeginsel Straf moet in verhouding staan tot het begane misdrijf
- Subsidiariteitsbeginsel Steeds streven naar de minst intrusieve straf
- Abolitionistisch principe Afschaffing van tortuur en doodstraf
- Rationaliteitsprincipe Geen straffen voor irrationele beschuldigingen als hekserij, ketterij,
…
- Personaliteitsprincipe Alleen de misdadiger en geen onschuldige derden mogen gestraft
worden
- Publiciteitsprincipe Alle rechtspraak dient openbaar te gebeuren
4. Bentham
Pleasure-pain principe: menselijk gedrag wordt gedreven door zoveel mogelijk voordeel
halen en zoveel mogelijk nadeel vermijden
Deze twee primaire motieven kunnen worden geanalyseerd via 7 kenmerken:
- Intensiteit: de mate van plezier/pijn die wordt ervaren
- Duur: hoe lang houden de sensaties aan
- Zekerheid: hoe waarschijnlijk is het ervaren van een sensatie
- Nabijheid: hoe nabij in tijd is ervaren sensatie
, - Vruchtbaarheid: hoe waarschijnlijk is het dat de sensatie leidt tot andere vergelijkbare
sensaties
- Zuiverheid: hoe afwezig is de andere sensatie
- Afstand: hoeveel mensen worden beïnvloed door de handeling
Toegepast op criminaliteit: crimineel maakt afweging tussen voordeel misdrijf en nadeel straf
- Straf dient steeds net de voordelen van het misdrijf te overstijgen
- Straf dienst rationele invulling te kennen
o Bv. Straf verhogen wanneer er lange tijd tussen misdrijf en straf zit (gedrag is
intussen moeilijker te veranderen)
o Bv. Straf ook verhogen bij misdrijf uit gewoonte om zo het totaal opgedane plezier
te overtreffen
Panopticon: nieuw soort gevangenis vanuit doorgedreven rationalisering
- Geen enkele gevangene ziet een medegevangene Geen negatieve invloed
- Geen enkele gevangene weet of hij wordt gecontroleerd
↓
Daardoor zal hij altijd conform handelen
↓
Gaandeweg observeert gevangene zichzelf
↓
Van daaruit zal gedragsverandering ontstaan
THEORETISCH RATIONALISME
Mens = rationeel wezen (vrij van wil) dat bij het maken van een keuze de lusten en de lasten tegenover elkaar
afweegt
Misdrijf = resultaat van afwegen van deze voor- en nadelen en vloeit voort uit de vrije wil van
de mens
Mens is met rede begaafd en bekwaam om lot in eigen handen te nemen
Mens uit geestelijke onmondigheid bevrijden Verlichting
KLASSIEKE CRIMINOLOGIE EN DADER
Criminele daad staat centraal, NIET de dader
Strafrecht = daadstrafwet
Criminaliteit: overtreden SW + schenden van sociaal contact (legitimiteit van de staat om te straffen)
Criminaliteit bestraffen door lasten > lusten
Daadstrafrecht (Code Pénal, 1791)
1. Iedereen gelijk voor de wet & einde willekeur
2. Misdrijven worden duidelijk geformuleerd (legaliteit)
3. Lichaamsstraffen worden afgeschaft
4. Doodstraf wordt voor minder misdrijven gesteld
5. Verhouding tussen misdaad & straf (proportionaliteit)
,2.3 EMPIRISCHE CRIMINOLOGIE
1e helft 19e eeuw
Industriële Revolutie
Nieuwe politiek en sociale orde
Ontstaan mens- en maatschappijwetenschappen
= POSITIVISME Verschijnselen waarnemen – ordenen – vertalen naar wetmatigheden
Positivistische kentering door:
1. Hervorming SR (naar principes Verlichte filosofen)
o Gevangenisstraf = belangrijkste vorm van strafuitvoering geworden
o Laboratoriumfunctie binnen gevangenis Criminelen individueel onderzoeken (verleden,
kenmerken, effecten op zijn gedrag,…) en observeren
2. Opkomst natiestaten noopt tot ontwikkeling van administratie
o Ontstaan van criminele statistiek
- ↗ Stijging vermogensdelicten
- ↗ Stijging recidive
NAAST ERNST VAN DE DAAD MOET OOK INTENTIE VAN DE DADER IN REKENING GEBRACHT WORDEN!
Deze ontwikkelingen lijden ertoe dat:
Rationaliteit & vrije wil v/d mens ernstig in vraag worden gesteld en dus verschuift de aandacht naar
fysiologische – persoonlijke – omgevingsfactoren (= GEDETERMINEERD MENSBEELD)
Dader komt centraal te staan en NIET de daad
FRENOLOGIE (GALL & SPURZHEIM)
Intellectuele en morele eigenschappen zijn niet verbonden aan ratio, maar zijn aangeboren
Verband tussen vorm van de schedel & geestelijke eigenschappen
Deze eigenschappen worden op specifieke plaatsen in de hersenen gelokaliseerd
Oneffenheden zegt iets over vermogens v/d betrokkene
Criminaliteit: overontwikkeling van negatieve faculteiten & onderontwikkeling van positieve
faculteiten
Door training & verbetering levensstijl onderontwikkelde hersengebieden vergroten en
overontwikkelde verkleinen
PSYCHIATRIE (PINEL EN ESQUIROL)
Krankzinnigheid & geestesstoornis liggen aan de basis van criminaliteit
Misdadigers kunnen ook niet (volledig) verantwoordelijk zijn voor hun gedrag
Plegen strafbare feiten buiten hun wil om en kunnen hier niet verantwoordelijk gesteld worden
FILANTROPIE
Criminaliteit is gevolg van moreel & fysisch verval
Persoonlijke morele zwakheid & morele armoede liggen aan de basis van degeneratie
, o Bv. Jongeren die misdaden plegen zijn geen misdadigers, de misdaad is oorzakelijk door de
opvoeding en de leefomgeving van het kind
MOREEL-STATISTICI
Bestuderen criminaliteitsstatistieken – beschouwen criminaliteit als sociaal fenomeen
QUETELET
- Op basis van LT-onderzoek wordt het mogelijk om criminaliteit te voorspellen (Bv. Op basis
van seizoensinvloeden)
- Biedt preventiemogelijkheden
- Toont aan dat onderwijs – armoede – klimaat een invloed heeft op criminaliteit (Bv.
Toename economische criminaliteit tijdens winter & toename geweldsmisdrijven in de
zomer)
ITALIAANSE ANTROPOLOGISCHE SCHOOL
Cesare Lombroso (1ste criminoloog van optivisme) – 2e helft 19e eeuw
‘Criminelen zijn herkenbaar aan brede kaken, diepliggende ogen, een asymmetrische gezicht, hoge
jukbeenderen, afwijkende oren, een haviksneus, vlezige lippen en vaak aan doorlopende wenkbrauwen.’
Lombroso = Italiaanse gevangenisarts (observeert en meet fysieke kenmerken)
Misdadigheid is een aangeboren eigenschap = geboren misdadiger (aparte mensensoort)
Misdadigers vertonen aangeboren afwijkingen – vertonen ook afwijkend gedrag
Criminaliteit als gevolg van determinerende invloeden – eigenschappen behoren toe aan mensen
die in een primitiever evolutiestadium (= atavisme)
Criminelen hebben andere fysieke kenmerken dan niet-criminelen – degeneratieve stigmata
GAROFALO & FERRI
Garofalo:
Criminaliteit = natuurlijk misdrijf
Inbreuken op morele sentimenten (heeft organische basis)
Logisch denken & altruïsme ontbreekt
Ferri:
Criminele mens: aparte variant; tussen normaal & krankzinnig
Misdadigers: avatisme en degeneratieve stigmata zijn belangrijkst, maar erkent ook fysische (klimaat,
seizoenen,…) & sociale (armoede, politieke onrust,…) factoren die criminogene invloed hebben
FRANSE MILIEUSCHOOL EN BIOSOCIALE SCHOOL
Franse milieuschool Biosociale school
Lacassagne, Manouvrier, Tarde verzetten zich tegen Adolphe Prins, Buikhuisen
Italiaanse school Brengt these van antropologische school en