Hoofdstuk 4: De ontdekking van de samenleving
collectivistisch
,Kritiek: tegenstanders van individualistische benadering
Parsons:
= ‘sociologie moet preferenties, voorkeuren verklaren, ze zijn te beperkt in
naar waar ze
kijken’
Durkheim: ‘het geheel is meer dan de som van de delen’:
= samenleving wordt voorgesteld als vijandig, individu is los van de
samenleving: pas
interesse in samenleving als er perverse/Matheus effecten ontstaan: als
samenleving
zich keert tegen individuen die er deel van uit maken =gek
-> want mensen zijn groepsdieren: we hebben andere nodig
Uitwerking theorieën:
1. Parsons -> theorie van het ‘alles’: alles omvattende theorie van het
handelen
= zeer scherpe kritiek: letterlijk ‘gooi de individualistische
benadering maar weg’
-> utilitaristische ideeën goed bestudeerd: ‘rationeel gedrag’ = zo
efficiënt mogelijk
naschreven van eigen belang (wat eigen belang is daar is geen
antwoord op) -> we
weten niet welke doelen mensen nastreven maar we weten wel hoe
ze zullen
handelen (doel rationeel nastreven) = mensen streven op
rationele wijze
eigenbelang na
-> aanname: toevalligheid van doelen zoals utilitaristen beweren?
-> doelen zijn niet toevallig: utilitair dilemma
= als doelen toevallig zijn dan zouden rationele mensen nooit
kunnen kiezen
vb. je kan enkel kiezen tussen vb. 2 equivalente hotels door
gebruik te maken
van het rationeel denken
Dus: utilitaristen gaan ervanuit dat mensen op toevallige wijze
doelen kiezen want
deze staan ook niet met elkaar in verbinding = probleem volgens
parson
‘we weten dat doelen nooit toevallig kunnen zijn’: je moet het op een
rationele wijze
beslissen
, Conclusie parson: het is gene optie om een algemeen
sociologische theorie te
willen ontwikkelen en tegelijk te zeggen dat je de doelen/
preferenties die mensen
nastreven niet verder gaat verklaren -> anders ‘utilitair dilemma’
= ofwel moet je aannemen dat doelen toevallig zijn (maar kan dus
niet theoretisch)
ofwel kan je als enige oplossing zeggen dat het menselijk
handelen
gedetermineerd is door de situatie waarin ze zich bevinden
= contingente onderuithalen!! : mensen kunnen andere
dingen doen dan dat
gene waar de omstandigheden hen naar leiden: mensen hebben
vrije wil)
2. Durkeim: Mensen zijn sociale wezens
-> de mens heeft nood aan een samenleving: mens is een groepsdier
-> je ziet dit al als je menselijke baby’s vergelijkt met andere
zoogdieren vb. nieuw
olifantje dat geboren wordt vs hulpeloos baby’tje dat geboren
wordt:
mensenkinderen zijn ‘prematuur geboren’: extreem afhankelijk
van degene die hen
verzorgen: menselijke vaardigheden hebben we nog niet -> gaat
veel overnemen uit
zijn omgeving -> door het contact met anderen erven we
eigenschappen
-> vb. ‘wolfskinderen’: als kind zicht probeert te integreren in de
mensen
samenleving = zeer moeilijk
-> vb. zeer verwaarloosde kinderen in eerste levensjaren: kinderen die
grotere kans
hebben in verloop van het leven zich moeilijker te integreren in de
samenleving
conclusie: mensen hebben nood aan samenleven met anderen dus een
theorie over
het samenleven moet zeker de samenleving een centrale plek krijgen
Durkheim: ‘Mensen hebben nood aan samenleving’
-> onderzoek naar zelfmoordcijfers: variëren
-> variatie hangt samen met economische omstandigheden, plotse/
snelle
ingrijpende maatschappelijke veranderingen
-> OOK: cijfers namen ook toe als economie plots beter ging = plotse
vernadering
Reden: mensen hebben naast lichamelijke ook psychische behoeften:
psychische
, behoeften zijn ongelimiteerd vs lichamelijke behoeften vb. eten,
drinken: lichaam
legt limiet op
-> plotse crisis: referentiekader valt plots weg vb. ‘het zal nooit meer
beter worden’ =
een staat van anomie: ‘ik wee niet meet hoe deze SL werkt, wat
realistisch is
Conclusie: mensen hebben nood aan SL
ECHT groot probleem bij individualistische benadering:
= dieper niveau: a priori onderscheiden van een individu van
zijn SL en het vervolgens tegenover elkaar plaatsen
Durkheim: ‘individualistische benadering gaat er altijd vanuit
dat je een persoon los kan zien van zijn SL”
= absurd: MENS BESTAAT NIET ZONDER SL
-> Oplossing: uitgaan van een ‘eenheid individu- samenleving’
= wat het betekenend een individu te zijn, afhankelijk is van het type
samenleving
waarin je leeft
-> NIET onmogelijk dat mensen rationeel hun eigen belang
nastreven + dat deze
manier van handelen frequenter is geworden
-> WEL ipv dat te zien als een soort universeel verschijnsel, moet je
dat soort van
individu zien als een product van een specifieke SL
Bourdieu: ‘het individualistisch mensbeeld van de utilitaristen is een
gegronde illusie’
= een illusie in de zin van: het is niet altijd geldend: mensen denken dat ze
vaak op eigen
basis kiezen maar zijn diepgaan beïnvloed in keuzeprocessen die ze
maken
gegrond: redenen waarom we spontaan aan die manier denken ‘hoe
handelen
mensen’ -> tal van instellingen waardoor mensen aangemoedigd
worden om op die
manier naar zichzelf/ SL te kijken vb. aangemoedigd kritisch te denken
(onderwijs,
media)
Conclusie:
-> mensbeeld utilitaristen is niet fout maar is een product van een
specifieke SL!!
vb. welk type gedrag komt vaker voor in die SL dan in die: sociologie
moet nagaan
collectivistisch
,Kritiek: tegenstanders van individualistische benadering
Parsons:
= ‘sociologie moet preferenties, voorkeuren verklaren, ze zijn te beperkt in
naar waar ze
kijken’
Durkheim: ‘het geheel is meer dan de som van de delen’:
= samenleving wordt voorgesteld als vijandig, individu is los van de
samenleving: pas
interesse in samenleving als er perverse/Matheus effecten ontstaan: als
samenleving
zich keert tegen individuen die er deel van uit maken =gek
-> want mensen zijn groepsdieren: we hebben andere nodig
Uitwerking theorieën:
1. Parsons -> theorie van het ‘alles’: alles omvattende theorie van het
handelen
= zeer scherpe kritiek: letterlijk ‘gooi de individualistische
benadering maar weg’
-> utilitaristische ideeën goed bestudeerd: ‘rationeel gedrag’ = zo
efficiënt mogelijk
naschreven van eigen belang (wat eigen belang is daar is geen
antwoord op) -> we
weten niet welke doelen mensen nastreven maar we weten wel hoe
ze zullen
handelen (doel rationeel nastreven) = mensen streven op
rationele wijze
eigenbelang na
-> aanname: toevalligheid van doelen zoals utilitaristen beweren?
-> doelen zijn niet toevallig: utilitair dilemma
= als doelen toevallig zijn dan zouden rationele mensen nooit
kunnen kiezen
vb. je kan enkel kiezen tussen vb. 2 equivalente hotels door
gebruik te maken
van het rationeel denken
Dus: utilitaristen gaan ervanuit dat mensen op toevallige wijze
doelen kiezen want
deze staan ook niet met elkaar in verbinding = probleem volgens
parson
‘we weten dat doelen nooit toevallig kunnen zijn’: je moet het op een
rationele wijze
beslissen
, Conclusie parson: het is gene optie om een algemeen
sociologische theorie te
willen ontwikkelen en tegelijk te zeggen dat je de doelen/
preferenties die mensen
nastreven niet verder gaat verklaren -> anders ‘utilitair dilemma’
= ofwel moet je aannemen dat doelen toevallig zijn (maar kan dus
niet theoretisch)
ofwel kan je als enige oplossing zeggen dat het menselijk
handelen
gedetermineerd is door de situatie waarin ze zich bevinden
= contingente onderuithalen!! : mensen kunnen andere
dingen doen dan dat
gene waar de omstandigheden hen naar leiden: mensen hebben
vrije wil)
2. Durkeim: Mensen zijn sociale wezens
-> de mens heeft nood aan een samenleving: mens is een groepsdier
-> je ziet dit al als je menselijke baby’s vergelijkt met andere
zoogdieren vb. nieuw
olifantje dat geboren wordt vs hulpeloos baby’tje dat geboren
wordt:
mensenkinderen zijn ‘prematuur geboren’: extreem afhankelijk
van degene die hen
verzorgen: menselijke vaardigheden hebben we nog niet -> gaat
veel overnemen uit
zijn omgeving -> door het contact met anderen erven we
eigenschappen
-> vb. ‘wolfskinderen’: als kind zicht probeert te integreren in de
mensen
samenleving = zeer moeilijk
-> vb. zeer verwaarloosde kinderen in eerste levensjaren: kinderen die
grotere kans
hebben in verloop van het leven zich moeilijker te integreren in de
samenleving
conclusie: mensen hebben nood aan samenleven met anderen dus een
theorie over
het samenleven moet zeker de samenleving een centrale plek krijgen
Durkheim: ‘Mensen hebben nood aan samenleving’
-> onderzoek naar zelfmoordcijfers: variëren
-> variatie hangt samen met economische omstandigheden, plotse/
snelle
ingrijpende maatschappelijke veranderingen
-> OOK: cijfers namen ook toe als economie plots beter ging = plotse
vernadering
Reden: mensen hebben naast lichamelijke ook psychische behoeften:
psychische
, behoeften zijn ongelimiteerd vs lichamelijke behoeften vb. eten,
drinken: lichaam
legt limiet op
-> plotse crisis: referentiekader valt plots weg vb. ‘het zal nooit meer
beter worden’ =
een staat van anomie: ‘ik wee niet meet hoe deze SL werkt, wat
realistisch is
Conclusie: mensen hebben nood aan SL
ECHT groot probleem bij individualistische benadering:
= dieper niveau: a priori onderscheiden van een individu van
zijn SL en het vervolgens tegenover elkaar plaatsen
Durkheim: ‘individualistische benadering gaat er altijd vanuit
dat je een persoon los kan zien van zijn SL”
= absurd: MENS BESTAAT NIET ZONDER SL
-> Oplossing: uitgaan van een ‘eenheid individu- samenleving’
= wat het betekenend een individu te zijn, afhankelijk is van het type
samenleving
waarin je leeft
-> NIET onmogelijk dat mensen rationeel hun eigen belang
nastreven + dat deze
manier van handelen frequenter is geworden
-> WEL ipv dat te zien als een soort universeel verschijnsel, moet je
dat soort van
individu zien als een product van een specifieke SL
Bourdieu: ‘het individualistisch mensbeeld van de utilitaristen is een
gegronde illusie’
= een illusie in de zin van: het is niet altijd geldend: mensen denken dat ze
vaak op eigen
basis kiezen maar zijn diepgaan beïnvloed in keuzeprocessen die ze
maken
gegrond: redenen waarom we spontaan aan die manier denken ‘hoe
handelen
mensen’ -> tal van instellingen waardoor mensen aangemoedigd
worden om op die
manier naar zichzelf/ SL te kijken vb. aangemoedigd kritisch te denken
(onderwijs,
media)
Conclusie:
-> mensbeeld utilitaristen is niet fout maar is een product van een
specifieke SL!!
vb. welk type gedrag komt vaker voor in die SL dan in die: sociologie
moet nagaan
