Samenvatting Inleiding tot het Recht - Semester 2

I. Internationaal Recht
II. Inleiding tot het Internationaal Recht
III. Definitie
- Internationaal privaatrecht: intrastatelijk recht/regels binnen staten, toepasbaar op nationaal niveau
o Intrastatelijk recht: recht dat de betrekkingen binnen staten regelt (nationaal recht)
o Onderscheid:
 Soms aanknopingspunten tussen verschillende staten: nationaal recht, mr. overeenkomend
 Bv: éenzelfde regeling voor accident in Frankrijk tussen Belg en Duitser

 Soms geen aanknopingspunten tussen versch. staten: nat. recht, mr. niet overeenkomend
 Bv: man uit Yemen mag in België maar 1 vrouw hebben terwijl in Yemen 4

- Internationaal publiekrecht:
o Synoniemen: volkenrecht/Völkerrecht, droit des gens, public international law, …
o Evolutie:
 Vroeger: geheel van rechtsnormen dat de betrekking regelt tussen Staten (enkel staten)
 Interstatelijk recht: recht dat betrekkingen tussen staten regelt (internationaal recht)

 Nu: geheel v regels die de internationale betrekkingen beheersen (niet enkel tussen staten)
 Nuance: meer en meer doorwerking van interstatelijk recht in het intrastatelijk recht

o Subdomeinen:
 Diplomatiek recht: vert. die de belangen van hun staat. i.e. andere staat vert.
 Bv: onderhandelingen tussen België en Congo om samen te werken

 Consulair recht: vert. die de belangen v.d. burgers van hun staat i.e. andere staat vert.
 Bv: Belg zit vast i.d. gevangenis in Rusland

 Internationaal milieurecht: gezamenlijke maatregelen van staten op milieuproblemen
 Bv: opwarming van de aarde

 Internationaal humanitair recht: gemeenschappelijke rechten van de mens
 Bv: regels die iedereen moet gehoorzamen in oorlogstijd

 Internationaal strafrecht: vervolgen van misdaden tegen de mensheid
 Bv: genocide

 Internationaal economisch recht: samenwerking op economisch vlak
 Bv: World Trade Organization

 Recht van organisaties: NAVO, VN, …
 Zeerecht: regeling v.d. territoriale wateren

, III.2 Ontwikkeling
- De Staat:
o Definitie: gestructureerde eenheid die soeverein gezag uitoefent over personen en hen
vertegenwoordigt op haar grondgebied
o Voorwaarde ontstaan internationaal recht: staten (geen staten = geen internationaal recht)
 Nuance: niet recht v alle staten is uitgegroeid tot internationaal recht, want Europese staten
hebben hun ooit gekoloniseerd en er het Europees systeem geïmplementeerd

 Resultaat: internationaal recht als resultaat v.h. Europees recht (kijken naar staatsvorming in
EU om IR te begrijpen)

- Evolutie:
o 17de eeuw: neergang v.d. middeleeuwse “Respublica Christiana”
 Wat: Gemeenschap van christelijke volkeren/staten verenigd onder de HR Keizer en de Paus
 Problemen:
 1618-1648: Dertigjarige Oorlog tussen katholieken en protestanten
 Reformatie: invraagstelling v.h. gezag v.d. Paus door het protestantisme
 Opkomst van lokale heersers

o 1648: Westfaalse verdragen (verdragen van Münster en Osnabrück)
 Einde Dertigjarige Oorlog: exclusieve territoriale bevoegdheid over religie
 Gecentraliseerde overheid met uitbreiding v.d. bevoegdheden v.d. territoriale machthebber
 Concert of Nations: eerste soevereine/gelijke staten (Kerk/Paus niet meer het hoogste gezag)
 Wat: afspraken om naast elkaar te functioneren als soevereine entiteiten (klein atl.)
 Gevolgen:
o IR = eurocentrisch: behartiging v.d. Europese belangen
o IR = Europees recht: opgelegd in andere landen (gebruikt om hun te
onderwerpen)
 Terra Nullius: niet Europees = geen overheid en behoort niemand
toe
 Recht om gebieden zich toe te eigenen (recht op kolonisatie)

o 1776: onafhankelijkheid v.d. VS als reactie o.d. belastingverhoging v.h. VK door oorlogen
 Wat: Amerikanen niet vert. in parlement (“no taxation, without representation”)
 Gevolg: internationale gemeenschap groeit, maar
 Probleem: verzettende Amerikanen zijn nog altijd Europese settlers (nog altijd Eu belangen)

o Begin 19de eeuw: onafhankelijkheid Latijns-Amerika van Spanje/Portugal met VS als voorbeeld
 Wie: Chili, Argentinië, Colombia, …
 Gevolg: internationale gemeenschap groeit nog meer, maar
 Probleem: verzettende Latijns-Amerikanen nog altijd Eu settlers (nog altijd Eu belangen)

o Eind 19de eeuw/Begin 20ste eeuw: onafhankelijkheid van nieuwe staten met niet-Europese tradities
 Wie:
 Aziatische staten: Japan
 Russische revolutie: communisten met andere visie op IR
o Proberen socialistisch/communistische ideologie ermee te vermengen

 Verschil met ervoor: invloed v nieuwe niet-Europese ideeën in beperkte mate (communisme)

o Na WOI en WOII: dekoloniseringsperiode
 Wat: nieuwe staten met niet-Europese belangen die in de meerderheid zijn (ong. 200 staten)

,  Doel: nieuwe meerderheid probeert IR wijzigen om hun belangen te behartigen
 Resultaat: in zeer beperkte domeinen in geslaagd
 Niet de mog. gehad om het IR v.d. minderheid op democratische wijze te wijzigen


III.3 Functies
- Fase 1 - 1648: internationaal recht als recht van vreedzame co-existentie tussen soevereine/autonome staten
o Kenmerk: passief, interstatelijk recht
o Doel: regulering van naast elkaar te bestaan, als soevereine entiteiten
o Functies:
 1ste functie: regulering van interacties tussen volkenrechtelijke rechtssubjecten
 Bv: regulering van niet-gewelddadige vs. gewelddadige dwangacties, …
 Bv: regulering van diplomatieke en consulaire betrekkingen, staatsaansprakelijkheid

 2de functie: bevoegdheidsafbakening o.v.v. tijd, ruimte, personen en onderwerpen
 Bv: regulering van grenzen, wat is van mij en wat is van een ander, …

- Fase 2 – 18de/19de eeuw: internationaal recht als recht van coöperatie tussen internationale rechtssubjecten
o Kenmerk: actief, intrastatelijk recht
o Doel: samenwerking tussen staten door nieuwe gemeenschappelijke uitdagingen door de Industriële
Revolutie niet op nationaal niveau oplosbaar zijn
o Functie: internationaal recht als instrument om samen te kunnen werken om problemen op te lossen
 Oorzaak: Industriële Revolutie in 2 golven met ontwikkeling van nieuwe technieken,
grondstoffen, transport, bewapening
 Gevolg: toename greep v.d. mens o.d. omgeving
 Problemen: regulering/afspraken nodig rond (stoppen niet a.d. grenzen)
 Toegang tot grondstoffen: steenkool, aardolie, ijzererts (bevinden zich niet in Eu)
o Probleem: veel ziektes in Afrika, waar Europeanen niet tegen bestand waren
o Oplossing: ontwikkeling geneeskunde, waardoor dit wel mogelijk wordt

 Transport: goedkoper/sneller -> douaneregeling tussen landen
 Afzetmarkten: snellere, goedkopere productie -> nood aan afzetmarkten
 Milieuverontreiniging: massaproductie -> vervuiling die niet stopt a.d. grenzen
 Wapenindustrie: ontwikkeling van nieuwe wapens -> regels nodig rond gebruik ervan

 Oplossing: diplomatieke conferenties
 1863: Conferentie van Genève
o Probleem: Dunant onderweg en ziet slagveld met veel doden/gewonden
o Oplossing: oprichting Rode Kruis vr. personenbescherming bij bewapende
conflicten

 1884: Conferentie van Berlijn
o Probleem: ruzie m.b.t. toegang tot grondstoffen
o Oplossing: verdeling van Afrika over de Europese grootmachten

 1889: Vredesconferentie van Den Haag (regeling bewapende geschillen tss. staten)
o Probleem: conflict VS en Spanje
o Oplossing: regeling m.b.t. alt. geschillenbeslechting en bewapende geschillen

, - Verschillen tussen fase 1 en 2: evolutie fase 1 -> fase 2 ≠ einde van fase 1, maar fase 2 bouwt erop verder
o Passief -> actief recht
 Fase 1: Passief recht (recht enkel als passieve regeling v.d. verhoudingen tussen staten)
 Fase 2: Actief recht (recht als actief samenwerkingsmiddel/inspanningsleveringsmiddel om
problemen op te lossen/bepaalde doelstellingen te bereiken)

o Interstatelijk -> Intrastatelijk recht:
 Weinig -> veel doorwerking i.d. nationale rechtsorde:
 Fase 1: Interstatelijk recht (recht tss. staten, passief -> niet nodig omgezet worden)
 Fase 2: Intrastatelijk recht (niet enkel recht tss. staten, actief -> nodig omgezet
worden)
o Bv: opwarming v.d. aarde
 Wat: probleem enkel doeltreffend oplosbaar d.m.v. samenwerking
 Hoe: int. afspraken door laten werken via nat. wetgeving

 Weinig -> veel invloed op individuele rechtssubjecten binnen staten:
 Fase 1: Interstatelijk recht (vnl. recht tussen staten en geen doorwerking nationaal)
 Fase 2: Intrastatelijk recht (recht dringt door nationaal, dus invloed op individuen)
o Bv: nationale wetgeving m.b.t. milieuvervuiling (effect op gedrag v.d.
individuen)

o Soort actoren:
 Fase 1: interstatelijk recht, dus vnl. staten
 Fase 2: intrastatelijk recht, dus ontstaan van organisaties met gemeenschappelijke belangen
om gemeenschappelijke uitdagingen aan te pakken
 Supranationale organisaties: EU
o Wat: samenkomst staten die bevoegdheden delegeren, alsook stukje van
hun soevereiniteit
o Gevolg: bindende aanbevelingen i.d. vorm van verordeningen

 Intergouvernementele organisaties:
o Inhoud:
 Wat: samenkomst staten die bevoegdheden delegeren, maar niet
soevereiniteit
 Gevolgen:
 Niet-bindende aanbevelingen, die omgezet moeten worden
in verdragen om bindend te zijn
 Staat moet ermee instemmen vooraleer dit kan gebeuren

o Soorten:
 Algemene organisaties: delegatie ruime bevoegdheden door staten
 Bv: VN, NAVO, Benelux, …

 Technische organisaties: delegatie concrete bevoegdheden dr. staten
 Bv: OPEC, Unicef, …

 Non gouvernementele organisaties: Rode Kruis, Oxfam, …