H1: Evolutionaire psychologie
1A natuurlijke selectie en Voor Darwin wisten wetenschappers al dat sommige organismen
evolutie veranderden in de loop van de tijd adhv fossielen
Darwin zijn theorie van natuurlijke selectie toonde aan dat
sommige organismen langer overleven en beter reproduceren omdat
ze beter aangepast zijn aan hun omgeving = “the origin of species”
1859
Fitheid Betekent een goede aanpassing aan de omgeving wat leidt tot een
grotere kans om genen door te geven
= vermogen om te overleven en zich voort te planten en dus zijn
genen door te geven
Modern Darwinisme Gaat terug naar onze voorouders om de evolutie van gedrag te
verklaren zoals altruïsme idpv enkel fysieke kenmerken
Universele kenmerken = deze succesvolle kenmerken hebben voor zo een groot
evolutionair voordeel gezorgd dat ze gespreid zijn over de hele
populatie en dat we ze nu nog hebben
Bv Bipedalisme = wandelen op twee benen
à universele psychologische kenmerken geven evolutionair grote
voorsprong
1B Altruïstisch gedrag = in de biologie betekent dit dat een dier de fitheid van een ander
dier verhoogt ondanks de kost voor zichzelf
à natuurlijke selectie lijkt een egoïstisch proces maar toch is
altruïsme aanwezig
Need to belong: kan altruïsme verklaren, helpen van andere om te
horen tot een groep die ons kunnen beschermen naar de
buitenwereld à voorouders waren afhankelijk van groepsinclusie
om te overleven
1C inclusive fitness Bv een niertransplantatie: mensen helpen eerder hun broer of zus
theory dan een medestudente
= persoonlijke voortplantingssucces + het effect dat je hebt op de
voortplanting van je verwanten à gewogen door hoe gerelateerd je
bent
à je eigen fitheid verhogen door je verwanten te helpen
1
,Inclusive fitness Hoe meer je gerelateerd bent, hoe meer risico’s je gaat nemen om
hen te helpen
à meer hulp aan genetische verwanten in noodsituaties en ook in
levensbedreigende situaties
à meer mishandeling door stiefouders, we gaan stiefouders ook
minder snel helpen
= wie we helpen is evolutionair gezien heel voorspelbaar
Mensen helpen in nood à mensen zijn geneigd om degene te helpen ‘in need’ dus degene
vs elke dag situaties die niet voor zichzelf kunnen zorgen en het meest afhankelijke zijn
van andere mensen
- Elke dag situaties: mensen helpen die het slechtste voor
zichzelf kunnen zorgen dus oude mensen en jonge kinderen
- Levensbedreigende situaties: de jonge kinderen helpen omdat
die zichzelf nog kunnen voortplanten, daarnaast helpen we
degene die het dichtst zijn bij de leeftijd om te kunnen
reproduceren en de kinderen die nog te jong zijn om zichzelf
te redden (10 jaar)
1D wederkerende / Waarom zouden we niet-verwanten helpen? “Ik help jou jij helpt
reciprocal altruïsme mij”
Kan alleen als:
- De persoon die geholpen wordt erna herkent kan worden
- Ontvangers van hulp gestraft kunnen worden als ze later niet
terug helpen
- Kan enkel bij intelligente soorten (primaten en mensen) en
kan enkel in kleine groepen
= maar uiteindelijk zorgt helpen voor het stijgen van fitheid
2A seksuele selectie en Seksuele selectie = een vorm van natuurlijke selectie die betrekking
ouderlijke investering heeft op de selectie van en toegang tot seksuele partners
Twee vormen seksuele - Intrasexuele competitie: competitie tussen twee leden van
selectie hetzelfde geslacht (meestal mannen) voor toegang tot partners
à winnaars krijgen meer nageslacht
- Intersexuele competitie: partnerkeuze gebaseerd op
voorkeuren (vrouwelijke keuze), hoe aantrekkelijk mannetjes
eruit zien zodat ze gekozen worden door de vrouwtjes en
nageslacht kunnen maken
2
,Ouderlijke Sekseverschillen in tijd en inspanning in het opvoeden van
investeringstheorie nakomelingen (zwangerschap, voeding, bescherming)
à vrouwen investeren meer in de opvoeding, mannen alleen in zaad
à vrouwen zijn biologisch beperkt tot 1 kind per jaar, mannen
kunnen vele kinderen krijgen per jaar
RESULTAAT = sekseverschillen in partnerselectie en
voortplanting
Voorspelling: het geslacht dat minder investeert in opvoeding is
minder kieskeurig in partnerkeuze en heeft meer seksuele partners
Onderzoeken ouderlijke
investeringtheorie - Mannen willen gemiddeld meer seksuele partners dan
vrouwen
- Mannen zijn sneller bereid om in te gaan op seksuele
aanvragen van vreemde vrouwen
- Vrouwen zijn minder geneigd tot seks na korte kennismaking
= omdat mannen minder zekerheid hebben op nakomelingen
2B Partnerkeuze
- Vrouwen: zoeken naar partners die materiële ondersteuning kunnen
bieden (financiële middelen) -> kunnen hun baby en zij zelf
ondersteunen
- Mannen: zoeken naar jonge en fysiek aantrekkelijke vrouwen
(tekens van vruchtbaarheid)
= bevestigd in 37 culturen
Eventuele verklaring
partnerkeuze Structurele machteloosheid hypothese: suggereert dat vrouwen
financieel afhankelijk zijn van mannen en dat mannen geassocieerd
worden met de rol als ‘broodwinner’ -> maar wordt niet ondersteunt
want blijkbaar gaan vrouwen die financieel sterk zijn nog meer
belang hangen aan hoge inkomst bij mannen
Financiële voorkeur à vrouwen willen een man die hen financieel kan ondersteunen en
persoonlijkheidstrekken die als aantrekkelijk gevonden worden
zorgen bij mannen vaker ook voor financieel succes
3
, Leeftijd voorkeur à mannen zoeken een partner die jonger is (hogere
voortplantingswaarde) & ze hechten ook meer belang aan uiterlijk
dan vrouwen dat doen
à vrouwen zoeken een partner die ouder is (zijn verder in hun
carrière en hebben dan vaker financieel succes)
Fysieke aantrekking - Waist-to-hip ratio: hoeveel schouder tot heup in een rechte lijn
loopt à vrouwen willen 0.9, dat is normaal gebouwd, zou
wijzen op hoge testosteron -> mannen willen 0.67 – 0.8 wijst
op een hoge vruchtbaarheid
- Symmetrie is een teken van goede genen, weinig symmetrie
zou wijzen op slechte genetische kwaliteit of
ontwikkelingsproblemen
2C jonge mannen: risico Meeste moorden worden gepleegd door mannen op mannen
en geweld à wordt evolutionair verklaart door seksuele competitie
- Vrouwelijke keuze: hebben zekerheid op nakomelingen en
ook hogere ouderlijke investering
- Mannen moeten tegen elkaar om te zorgen voor
nakomelingen, degene die wint krijgt nakomeling (intra) à
meer agressie en risico’s wat hun gemiddelde
levensverwachting verlaagt
Geslacht verschillen in à mannen tonen meer agressief gedrag
agressie - Directe: fysieke (groot verschil) en verbale agressie (kleiner)
- Indirecte: relationele agressie/roddelen (geen verschil)
- Vrouwen: scoren hogere op indirecte agressie (maar alleen in
kindertijd en late adolescentie)
- Mannen: scoren hoger op directe agressie = piek op 20-30 jaar
2D cuckoldry en jaloezie Mannen: hebben meer twijfels over vaderschap
Vrouwen; hebben geen twijfels over moederschap
(cross cultureel à als de vrouw seks heeft met andere mannen is er een kans dat hun
ondersteund) man een kind moet opvoeden dat niet van hem is = cuckoldry
à Vrouwen hebben geen probleem om geen moeder te zijn, ze
hebben wel lange termijn toewijding nodig van de vader om mee te
zorgen voor hun kind
MAAR beide geslachten reageren verontrust op beide
Mannen: vermijden cuckoldry/verantwoordelijkheid fan vals
vaderschap -> meer verontrust door seksuele ontrouw
Vrouwen: vermijden het verliezen van materie en ondersteuning
-> Meer verontrust door emotionele ontrouw
4
1A natuurlijke selectie en Voor Darwin wisten wetenschappers al dat sommige organismen
evolutie veranderden in de loop van de tijd adhv fossielen
Darwin zijn theorie van natuurlijke selectie toonde aan dat
sommige organismen langer overleven en beter reproduceren omdat
ze beter aangepast zijn aan hun omgeving = “the origin of species”
1859
Fitheid Betekent een goede aanpassing aan de omgeving wat leidt tot een
grotere kans om genen door te geven
= vermogen om te overleven en zich voort te planten en dus zijn
genen door te geven
Modern Darwinisme Gaat terug naar onze voorouders om de evolutie van gedrag te
verklaren zoals altruïsme idpv enkel fysieke kenmerken
Universele kenmerken = deze succesvolle kenmerken hebben voor zo een groot
evolutionair voordeel gezorgd dat ze gespreid zijn over de hele
populatie en dat we ze nu nog hebben
Bv Bipedalisme = wandelen op twee benen
à universele psychologische kenmerken geven evolutionair grote
voorsprong
1B Altruïstisch gedrag = in de biologie betekent dit dat een dier de fitheid van een ander
dier verhoogt ondanks de kost voor zichzelf
à natuurlijke selectie lijkt een egoïstisch proces maar toch is
altruïsme aanwezig
Need to belong: kan altruïsme verklaren, helpen van andere om te
horen tot een groep die ons kunnen beschermen naar de
buitenwereld à voorouders waren afhankelijk van groepsinclusie
om te overleven
1C inclusive fitness Bv een niertransplantatie: mensen helpen eerder hun broer of zus
theory dan een medestudente
= persoonlijke voortplantingssucces + het effect dat je hebt op de
voortplanting van je verwanten à gewogen door hoe gerelateerd je
bent
à je eigen fitheid verhogen door je verwanten te helpen
1
,Inclusive fitness Hoe meer je gerelateerd bent, hoe meer risico’s je gaat nemen om
hen te helpen
à meer hulp aan genetische verwanten in noodsituaties en ook in
levensbedreigende situaties
à meer mishandeling door stiefouders, we gaan stiefouders ook
minder snel helpen
= wie we helpen is evolutionair gezien heel voorspelbaar
Mensen helpen in nood à mensen zijn geneigd om degene te helpen ‘in need’ dus degene
vs elke dag situaties die niet voor zichzelf kunnen zorgen en het meest afhankelijke zijn
van andere mensen
- Elke dag situaties: mensen helpen die het slechtste voor
zichzelf kunnen zorgen dus oude mensen en jonge kinderen
- Levensbedreigende situaties: de jonge kinderen helpen omdat
die zichzelf nog kunnen voortplanten, daarnaast helpen we
degene die het dichtst zijn bij de leeftijd om te kunnen
reproduceren en de kinderen die nog te jong zijn om zichzelf
te redden (10 jaar)
1D wederkerende / Waarom zouden we niet-verwanten helpen? “Ik help jou jij helpt
reciprocal altruïsme mij”
Kan alleen als:
- De persoon die geholpen wordt erna herkent kan worden
- Ontvangers van hulp gestraft kunnen worden als ze later niet
terug helpen
- Kan enkel bij intelligente soorten (primaten en mensen) en
kan enkel in kleine groepen
= maar uiteindelijk zorgt helpen voor het stijgen van fitheid
2A seksuele selectie en Seksuele selectie = een vorm van natuurlijke selectie die betrekking
ouderlijke investering heeft op de selectie van en toegang tot seksuele partners
Twee vormen seksuele - Intrasexuele competitie: competitie tussen twee leden van
selectie hetzelfde geslacht (meestal mannen) voor toegang tot partners
à winnaars krijgen meer nageslacht
- Intersexuele competitie: partnerkeuze gebaseerd op
voorkeuren (vrouwelijke keuze), hoe aantrekkelijk mannetjes
eruit zien zodat ze gekozen worden door de vrouwtjes en
nageslacht kunnen maken
2
,Ouderlijke Sekseverschillen in tijd en inspanning in het opvoeden van
investeringstheorie nakomelingen (zwangerschap, voeding, bescherming)
à vrouwen investeren meer in de opvoeding, mannen alleen in zaad
à vrouwen zijn biologisch beperkt tot 1 kind per jaar, mannen
kunnen vele kinderen krijgen per jaar
RESULTAAT = sekseverschillen in partnerselectie en
voortplanting
Voorspelling: het geslacht dat minder investeert in opvoeding is
minder kieskeurig in partnerkeuze en heeft meer seksuele partners
Onderzoeken ouderlijke
investeringtheorie - Mannen willen gemiddeld meer seksuele partners dan
vrouwen
- Mannen zijn sneller bereid om in te gaan op seksuele
aanvragen van vreemde vrouwen
- Vrouwen zijn minder geneigd tot seks na korte kennismaking
= omdat mannen minder zekerheid hebben op nakomelingen
2B Partnerkeuze
- Vrouwen: zoeken naar partners die materiële ondersteuning kunnen
bieden (financiële middelen) -> kunnen hun baby en zij zelf
ondersteunen
- Mannen: zoeken naar jonge en fysiek aantrekkelijke vrouwen
(tekens van vruchtbaarheid)
= bevestigd in 37 culturen
Eventuele verklaring
partnerkeuze Structurele machteloosheid hypothese: suggereert dat vrouwen
financieel afhankelijk zijn van mannen en dat mannen geassocieerd
worden met de rol als ‘broodwinner’ -> maar wordt niet ondersteunt
want blijkbaar gaan vrouwen die financieel sterk zijn nog meer
belang hangen aan hoge inkomst bij mannen
Financiële voorkeur à vrouwen willen een man die hen financieel kan ondersteunen en
persoonlijkheidstrekken die als aantrekkelijk gevonden worden
zorgen bij mannen vaker ook voor financieel succes
3
, Leeftijd voorkeur à mannen zoeken een partner die jonger is (hogere
voortplantingswaarde) & ze hechten ook meer belang aan uiterlijk
dan vrouwen dat doen
à vrouwen zoeken een partner die ouder is (zijn verder in hun
carrière en hebben dan vaker financieel succes)
Fysieke aantrekking - Waist-to-hip ratio: hoeveel schouder tot heup in een rechte lijn
loopt à vrouwen willen 0.9, dat is normaal gebouwd, zou
wijzen op hoge testosteron -> mannen willen 0.67 – 0.8 wijst
op een hoge vruchtbaarheid
- Symmetrie is een teken van goede genen, weinig symmetrie
zou wijzen op slechte genetische kwaliteit of
ontwikkelingsproblemen
2C jonge mannen: risico Meeste moorden worden gepleegd door mannen op mannen
en geweld à wordt evolutionair verklaart door seksuele competitie
- Vrouwelijke keuze: hebben zekerheid op nakomelingen en
ook hogere ouderlijke investering
- Mannen moeten tegen elkaar om te zorgen voor
nakomelingen, degene die wint krijgt nakomeling (intra) à
meer agressie en risico’s wat hun gemiddelde
levensverwachting verlaagt
Geslacht verschillen in à mannen tonen meer agressief gedrag
agressie - Directe: fysieke (groot verschil) en verbale agressie (kleiner)
- Indirecte: relationele agressie/roddelen (geen verschil)
- Vrouwen: scoren hogere op indirecte agressie (maar alleen in
kindertijd en late adolescentie)
- Mannen: scoren hoger op directe agressie = piek op 20-30 jaar
2D cuckoldry en jaloezie Mannen: hebben meer twijfels over vaderschap
Vrouwen; hebben geen twijfels over moederschap
(cross cultureel à als de vrouw seks heeft met andere mannen is er een kans dat hun
ondersteund) man een kind moet opvoeden dat niet van hem is = cuckoldry
à Vrouwen hebben geen probleem om geen moeder te zijn, ze
hebben wel lange termijn toewijding nodig van de vader om mee te
zorgen voor hun kind
MAAR beide geslachten reageren verontrust op beide
Mannen: vermijden cuckoldry/verantwoordelijkheid fan vals
vaderschap -> meer verontrust door seksuele ontrouw
Vrouwen: vermijden het verliezen van materie en ondersteuning
-> Meer verontrust door emotionele ontrouw
4
