Samenvatting Taal: diagnostiek bij volwassenen

Taal: diagnostiek bij volwassenen

1 Fenomenologie
1.1 Betekenis van afasie




Een verworven taalstoornis waarbij het encoderen en decoderen van taal misloopt, veroorzaakt door
een focaal (het kunnen visualiseren op de beeldvorming) hersenletsel dat ontstaat nadat de taal
verworven is.

 Invloed op communicatieve vermogen van mensen (activiteiten)
 Dus ook op sociaal functioneren (participatie)
o Afasie kan leiden tot sociaal isolement

Concrete voorbeelden:

 Stoornis: moeite met leesinhoudelijk
begrip
 Activiteiten (beperking): moeite met het
begrijpen van een bijsluiter
 Participatie: zelfzorg niet meer kunnen
organiseren
 Stoornis: moeite met woordvinding
 Activiteiten (beperking): moeite met vragen
stellen in gesprek
 Participatie: minimale betrokkenheid bij sociale
gebeurtenissen



1.2 Prevalentie en incidentie

 Incidentie (= aantal nieuwe gevallen in specifieke periode)
 Prevalentie (= totaal aantal PMA in specifieke periode)
o 110.000 Vlamingen maken een beroerte door, waarvan 1/3 afasie
o Meer bij oudere populatie
 15% van de <65-jarigen


1

,  43% van de +85-jarigen

1.3 Oorzaken

 Beroerte is de meest voorkomende oorzaak van afasie
o Ischemische beroerte: hypoperfusie (door bloedprop)
o Hemorragische beroerte: hyperperfusie
 Andere oorzaken:
o Trauma
 Trauma capitis (hoofdtrauma)
 Letsel aan de schedel en/of hersenweefsel
 Craniocerebraal trauma
 bv tak op hoofd, boom, stelling, dak…)
o Hersentumor
 Tumoren grote hersenen,
 Tumoren kleine hersenen
 Tumoren hersenstam
o Infectie/intoxicatie/vitaminedeficiëntie
 Hersenabces, herpes encefalitis, meningitis; orgaan/drugs, alcohol,
medicatie; B12 tekort
o Degeneratieve stoornis

Fases in de herstelproces:

 Acute fase = de eerste twee weken
o Zodra patiënt medisch stabiel is kan revalidatie starten
o Geen te grote conclusies plannen, want gevolgen kan je nog niet inschatten
 Revalidatiefase = tot 6 maanden na het ontstaan
o Wanneer cliënt stabieler is (na 2-3 weken)
o Cliënt onderzoeken  diagnose
o Fase waarin grootste herstel plaatsvindt, sterk individueel bepaald
 Chronische fase = na 6 maanden
o Fase waarin vaardigheden worden geleerd die leiden tot betere communicatie en
grotere zelfredzaamheid



1.4 Symptomen
1.4.1 Inleiding


4 taalmodaliteiten: 2 input-, 2 outputmodellen

 Hoe, op welke wijze, gaat taal erin en hoe gaat taal eruit?




2

, Wat kunnen we verwachten dat erin gaat en eruit komt?




3

, Onderzoek begint met:
vertel eens een keertje,
wie ben jij, beroep,
hobby’s…




 Zo hebben we al een goed beeld van toestand van verhalen, zinnen woorden, gesproken
taalproductie, gesproken taalbegrip, geschreven taalbegrip, geschreven taalproductie

Taalvaardigheden Taalniveaus

1. Taalbegrip 1. Opeenvolgende klanken vormen woorden
 Gesproken  Fonologie (klanken in woorden)
 Geschreven  Semantiek
2. Taalproductie 2. Opeenvolging van woorden vormen zinnen
 Gesproken  Syntaxis (grammatica)/morfologie
 Geschreven 3. Opeenvolging van woorden vormen een verhaal
 Pragmatiek


Versprekingen, slip of the tongue, freudian slip of spoonerisme:

 Bijna onvermijdelijk
 Op elke 1000 woorden mogen we 2 spreekfouten
 We produceren gemiddeld om het minuut 150 woorden, een verspreking verschijnt elke 7
minuten van doorlopende spraak
 Elke dag mogen we 7 tot 22 versprekingen maken



1.4.2 Fonologische symptomen: klankniveau (zichtbaar op woordniveau)


 Taalmodaliteiten
o Gesproken en geschreven output
Hoe langer het woord, hoe meer
 Taalvaardigheden
fonemen er moeten gekozen en
o Gesproken en geschreven woordproductie geordend worden, hoe complexer, hoe
o Selectie en ordening van fonemen en/of grafemen meer kans op fouten, fonologische
 Zichtbaar in de volgende taken: parameter woordlengte symptomen  geen korte woorden
gebruik waarin de symptomen niet
o Benoemen, spontane taal
zichtbaar worden  variëren in
o Luidop lezen, schrijven op dictaat woordlengte om zeker te zijn dat we de
o Naspreken, kopiëren van woorden symptomen zichtbaar hebben gemaakt




4