Arbeids- & organisatie
psychologie
2024-2025
Jessica Reyes Marmolejos
1
,HT1- Inleiding en situering
PS- lees de hoofdstuk werving en selectie voor het interview van het project
Afbakening
Wij bekijken het gedrag van een individu, en hoe deze een effect heeft op een organisatie. Ook
omgekeerd(= hoe een organisatie een impact heeft op de prestatie van de werknemer) wij bekijken
hier de link tussen beide. Zowel betalend als vrijwillig
Situering van de A&O-psychologie
Wij starten met de mens, meer specifiek de producent:
Onder de mens arbeid relatie
- Ergonomie: is de omgeving toegepast aan de persoon op een correcte
manier? Via de schermlicht (visuele comfortabel)
- Arbeidspsychologie: job is vast gegeven en wij
proberen de werknemer zich toepassen (trainingen
of opleidingen) (bv in enige waren er tokens waarop
mensen kunnen winnen als zij op een veilige manier
werken. Als je een bepaalde aantal tokens heeft, dan
kunnen zij iets kopen)
- Organisatiepsychologie: mens bestuderen ADHV de
gegeven organisatie Organisatiecultuur
Historische en maatschappelijke evoluties
Filosofie:
Plato:
- beschrijft ideale Staat als plaats waar individuen die taken toegewezen krijgen waarvoor best
geschikt
- stelt: geen twee personen exact gelijk geboren; mensen verschillen qua natuurlijke begaafdheden
- stelt militaire geschiktheidstests op om soldaten van ideale Staat te selecteren
niet iedereen is dezelfde, dus wij zullen testen moeten ontwikkelen om mensen
te kunnen differentiëren en daarvan mensen gaan selecteren adhv de capaciteit
die zij terug vertonnen op de testen.
Juan de Dios Huarte y Navarro:
- grote individuele verschillen
- verschillende beroepen vereisen verschillende vaardigheidspatronen
2
,- belang van goede professionele diagnostiek door de staat, zodat men jongeren kan verplichten
het kennisdomein te bestuderen waarvoor meest geschikt
- voordeel voor staat
- voordeel voor individu: geen tijd en moeite verspillen
voorbeeld: oriënteren toetsen, of ijkingstoetsen die bepalen of je wel beschikt
bent
Natuurwetenschappelijke methode:
Een manier om systematisch de werkelijkheid te gaan bekijken (waarop wij een
hypothese gaan aanmaken)
• observatie hypothese toetsing verwerping/aanvaarding hypothese
• Vb. Milgram experiment (https://www.youtube.com/watch?v=xOYLCy5PVgM)
o Gaat over hoe mensen gevoelig zijn voor autoriteit.
• Maatschappelijke ontwikkeling/ sociale invloeden:
Door de revoluties van arbeid (Franse revolutie bv) die hebben er nu nood aan
psychologie omdat wij nu meer moeten samenwerken
• Humanisme
Belang van menselijke vrijheid, ook wat onze belangen zijn wanneer werken.
Eerste academische ontwikkelingen:
1876: Wilhelm Wundt:
• Experimentele methode (= eenvoudige psychologische
experimenten)
Introspectie
Arbeidspsychologie –
consumentenpsychologie:
1901: Walter Dill Scott
• Toespraak over psychologie en reclame
• Voor eerst commerciële activiteit linken aan psychologische inzichten
Voor de eerste keer een Commerciële activiteit bestudeert op een
psychologisch niveau
1912: Hugo Münsterberg de vader van de A&O psychologie
• Psychologie and Industrial efficiency
• Toepassen van empirisch – natuurwetenschappelijke methode op selectie
Bedoeling van de eerste test: trambestuurders opzoeken die zo nauwkeurig
mogelijk konden uitvoeren. Op 2 manieren (de besturing van de tram
simulatie) (reactietijd reflexen te gaan testen adhv lampen die branden)
Methodologische invloeden
3
, Differentiële psychologie:
Galton, Pearson:
– Sterke interesse in individuele verschillen (omdat sommige meer in staat zijn om te presteren dan
anderen)
– Experimentele methode
– Ontwikkelen van statistische technieken (gemiddelde, standaardafwijking, correlatie)
– Basis voor selectiepsychologie
McKeen Cattell, Binet & Simon, Terman, Yerkes
Individuele verschillen in cognitieve vaardigheden
Intelligentietests (non verbale test ook)
Deze zijn de beste voorspellers voor arbeidstesten
Guilford, Cattell:
Individuele verschillen in persoonlijkheid
Differentiële psychologie:
Evolutie van maatschappelijke beeld over de mens in een
arbeidssituatie
< 20 eeuw:
• Werknemer volgt slaafs instructies en heeft geen eigen mening
• De rationeel-economische mens:
Werknemer heeft vooral rationeel - economische motieven
• Taylor, scientific management
• Gilbreths, time and motion studies
• De sociale mens:
– Werknemers hebben ook sociale behoeften
– Mayo, Hawthorne effect
Voorbeeld van Daens mensen werken zonder stoppen. Kinderen
worden er ook betrokken voor te werken. Levensomstandigheden
waren onleefbaar
Werknemer volgt slaafs instructies en heeft geen eigen mening
De rationeel-economische mens:
• Werknemer heeft vooral rationeel - economische motieven
Taylor, scientific management
– Werkmethoden moeten gebaseerd zijn op wetenschappelijke principes
– Selecteer, train en ontwikkel elke werknemer op een wetenschappelijke manier
4
psychologie
2024-2025
Jessica Reyes Marmolejos
1
,HT1- Inleiding en situering
PS- lees de hoofdstuk werving en selectie voor het interview van het project
Afbakening
Wij bekijken het gedrag van een individu, en hoe deze een effect heeft op een organisatie. Ook
omgekeerd(= hoe een organisatie een impact heeft op de prestatie van de werknemer) wij bekijken
hier de link tussen beide. Zowel betalend als vrijwillig
Situering van de A&O-psychologie
Wij starten met de mens, meer specifiek de producent:
Onder de mens arbeid relatie
- Ergonomie: is de omgeving toegepast aan de persoon op een correcte
manier? Via de schermlicht (visuele comfortabel)
- Arbeidspsychologie: job is vast gegeven en wij
proberen de werknemer zich toepassen (trainingen
of opleidingen) (bv in enige waren er tokens waarop
mensen kunnen winnen als zij op een veilige manier
werken. Als je een bepaalde aantal tokens heeft, dan
kunnen zij iets kopen)
- Organisatiepsychologie: mens bestuderen ADHV de
gegeven organisatie Organisatiecultuur
Historische en maatschappelijke evoluties
Filosofie:
Plato:
- beschrijft ideale Staat als plaats waar individuen die taken toegewezen krijgen waarvoor best
geschikt
- stelt: geen twee personen exact gelijk geboren; mensen verschillen qua natuurlijke begaafdheden
- stelt militaire geschiktheidstests op om soldaten van ideale Staat te selecteren
niet iedereen is dezelfde, dus wij zullen testen moeten ontwikkelen om mensen
te kunnen differentiëren en daarvan mensen gaan selecteren adhv de capaciteit
die zij terug vertonnen op de testen.
Juan de Dios Huarte y Navarro:
- grote individuele verschillen
- verschillende beroepen vereisen verschillende vaardigheidspatronen
2
,- belang van goede professionele diagnostiek door de staat, zodat men jongeren kan verplichten
het kennisdomein te bestuderen waarvoor meest geschikt
- voordeel voor staat
- voordeel voor individu: geen tijd en moeite verspillen
voorbeeld: oriënteren toetsen, of ijkingstoetsen die bepalen of je wel beschikt
bent
Natuurwetenschappelijke methode:
Een manier om systematisch de werkelijkheid te gaan bekijken (waarop wij een
hypothese gaan aanmaken)
• observatie hypothese toetsing verwerping/aanvaarding hypothese
• Vb. Milgram experiment (https://www.youtube.com/watch?v=xOYLCy5PVgM)
o Gaat over hoe mensen gevoelig zijn voor autoriteit.
• Maatschappelijke ontwikkeling/ sociale invloeden:
Door de revoluties van arbeid (Franse revolutie bv) die hebben er nu nood aan
psychologie omdat wij nu meer moeten samenwerken
• Humanisme
Belang van menselijke vrijheid, ook wat onze belangen zijn wanneer werken.
Eerste academische ontwikkelingen:
1876: Wilhelm Wundt:
• Experimentele methode (= eenvoudige psychologische
experimenten)
Introspectie
Arbeidspsychologie –
consumentenpsychologie:
1901: Walter Dill Scott
• Toespraak over psychologie en reclame
• Voor eerst commerciële activiteit linken aan psychologische inzichten
Voor de eerste keer een Commerciële activiteit bestudeert op een
psychologisch niveau
1912: Hugo Münsterberg de vader van de A&O psychologie
• Psychologie and Industrial efficiency
• Toepassen van empirisch – natuurwetenschappelijke methode op selectie
Bedoeling van de eerste test: trambestuurders opzoeken die zo nauwkeurig
mogelijk konden uitvoeren. Op 2 manieren (de besturing van de tram
simulatie) (reactietijd reflexen te gaan testen adhv lampen die branden)
Methodologische invloeden
3
, Differentiële psychologie:
Galton, Pearson:
– Sterke interesse in individuele verschillen (omdat sommige meer in staat zijn om te presteren dan
anderen)
– Experimentele methode
– Ontwikkelen van statistische technieken (gemiddelde, standaardafwijking, correlatie)
– Basis voor selectiepsychologie
McKeen Cattell, Binet & Simon, Terman, Yerkes
Individuele verschillen in cognitieve vaardigheden
Intelligentietests (non verbale test ook)
Deze zijn de beste voorspellers voor arbeidstesten
Guilford, Cattell:
Individuele verschillen in persoonlijkheid
Differentiële psychologie:
Evolutie van maatschappelijke beeld over de mens in een
arbeidssituatie
< 20 eeuw:
• Werknemer volgt slaafs instructies en heeft geen eigen mening
• De rationeel-economische mens:
Werknemer heeft vooral rationeel - economische motieven
• Taylor, scientific management
• Gilbreths, time and motion studies
• De sociale mens:
– Werknemers hebben ook sociale behoeften
– Mayo, Hawthorne effect
Voorbeeld van Daens mensen werken zonder stoppen. Kinderen
worden er ook betrokken voor te werken. Levensomstandigheden
waren onleefbaar
Werknemer volgt slaafs instructies en heeft geen eigen mening
De rationeel-economische mens:
• Werknemer heeft vooral rationeel - economische motieven
Taylor, scientific management
– Werkmethoden moeten gebaseerd zijn op wetenschappelijke principes
– Selecteer, train en ontwikkel elke werknemer op een wetenschappelijke manier
4
