Hoofdstuk 1: Taalontwikkelings-
stoornissen
1.1. Afgrenzing – indeling
Onderscheid tussen:
- Internationaal aanvaarde indelingen
o DSM-classificatie:
Kenmerken:
1. Persisterende moeilijkheden (blijvend) in verwerven en gebruik van
taalsymbolen (gesproken, geschreven, gebaren) verschillende
componenten
2. Taalvaardigheden onder leeftijds-verwachtingen
3. Taalstoornissen als primaire aandoening of als
gevolg van andere beperkingen
4. Symptomen aanwezig vanaf de kinderjaren
5. Taalmoeilijkheden resulteren in functionele
beperkingen m.b.t. effectieve communicatie,
schoolse prestaties en/of beroepsuitoefening (duidelijke associatie
tussen taalmoeilijkheden in de kleuterschool en leerstoornissen in de
lagere school)
o ICIDH – ICF
International Classification of Impairments, Disabilities and Handicaps
International Classification of Functioning, Disability and Health →
multidimensionele benadering
- Klinische indelingen: ontwikkeling versus verworven, specifiek versus niet-specifiek
1.1.1. Ontwikkeling versus verworven (klinische indeling)
Meest gebruikt binnen de logopedie!
Uitzondering: kinderen met verworven stoornis
vb. kind van 8 jaar dat wordt aangereden en een
zwaar cerebraal trauma heeft en daardoor niets
meer kan zeggen of begrijpen. Omgekeerd:
volwassen man met verstandelijke beperking die dat
al heeft vanuit de kindertijd maar dit probleem blijft
mee dragen.
, 1.1.2. Specifiek versus niet-specifiek
Hoe diagnose stellen?
- Specifieke taalontwikkelingsstoornissen (SLI): op basis van exclusiecriteria (= door uitsluiting
van bepaalde problemen)
1. Benedengemiddelde intelligentie (non-verb. Iq < 85)
2. Gehoorstoornis (drempel op 25 à 30 db)
3. Ernstige neurologische (epilepsie) of orofaciale afwijkingen (iets minder van belang,
lijdt eerder tot spraakprobleem)
4. Afwijkend sociaal gedrag (cf. Ass) vb. geen autisme
5. Tweetaligheid (enkel in 1 taal probleem: voor het onderwijs, probleem in het
taalleren)
6. Ernstige deprivatie (= problemen met de opvoeding) of onvoldoende taalaanbod
- Niet-specifieke taalontwikkelingsstoornissen: duidelijk aanwezige oorzaak
- Discrepantiecriteria: onderscheid tussen taalstoornissen
o Kloof tussen actuele en verwachte taalniveau
o Wanverhouding tussen verbale en non-verbale mogelijkheden (15 IQ-punten?
Kritiek!)
o Klinische en psychometrische referentiepunten om discrepantie te beschrijven:
verschil in visie: Aram Tallal
ARAM:“Given the multiple aspects of language that may be impaired and the
significant heterogeneity among children’s levels of functioning, it has been
suggested that parents and clinicians may be better judges of language
impairments than psychometrically derived discrepancy formulas. More
recently some authors have reinforced the importance of clinical reference by
suggesting that the concept of a language impairment must be defined with
respect to environmental and societal norms. This implies a value judgment
made by the speaker or listener.”
TALLAL: “hanteren van zeer strikte psychometrisch gedefinieerde
discrepantie- en andere criteria omwille van vergelijking en onderlinge
uitwisselbaarheid van gegevens”
Nodig dat wetenschappers en clinici zelfde criteria hanteren?
Wellicht niet, immers vaak andere doelstellingen
Combinatie exclusie-, inclusie- en discrepantiecriteria i.f.v. onderscheid specifieke en niet-specifieke
taalstoornissen (inclusie: er moet voldaan worden aan een x aantal voorwaarden)
In functie van klinische diagnose: discrepantiecriteria beter bruikbaar dan exclusie- en inclusiecriteria
vraag is nl. ‘wijkt taal af?’
stoornissen
1.1. Afgrenzing – indeling
Onderscheid tussen:
- Internationaal aanvaarde indelingen
o DSM-classificatie:
Kenmerken:
1. Persisterende moeilijkheden (blijvend) in verwerven en gebruik van
taalsymbolen (gesproken, geschreven, gebaren) verschillende
componenten
2. Taalvaardigheden onder leeftijds-verwachtingen
3. Taalstoornissen als primaire aandoening of als
gevolg van andere beperkingen
4. Symptomen aanwezig vanaf de kinderjaren
5. Taalmoeilijkheden resulteren in functionele
beperkingen m.b.t. effectieve communicatie,
schoolse prestaties en/of beroepsuitoefening (duidelijke associatie
tussen taalmoeilijkheden in de kleuterschool en leerstoornissen in de
lagere school)
o ICIDH – ICF
International Classification of Impairments, Disabilities and Handicaps
International Classification of Functioning, Disability and Health →
multidimensionele benadering
- Klinische indelingen: ontwikkeling versus verworven, specifiek versus niet-specifiek
1.1.1. Ontwikkeling versus verworven (klinische indeling)
Meest gebruikt binnen de logopedie!
Uitzondering: kinderen met verworven stoornis
vb. kind van 8 jaar dat wordt aangereden en een
zwaar cerebraal trauma heeft en daardoor niets
meer kan zeggen of begrijpen. Omgekeerd:
volwassen man met verstandelijke beperking die dat
al heeft vanuit de kindertijd maar dit probleem blijft
mee dragen.
, 1.1.2. Specifiek versus niet-specifiek
Hoe diagnose stellen?
- Specifieke taalontwikkelingsstoornissen (SLI): op basis van exclusiecriteria (= door uitsluiting
van bepaalde problemen)
1. Benedengemiddelde intelligentie (non-verb. Iq < 85)
2. Gehoorstoornis (drempel op 25 à 30 db)
3. Ernstige neurologische (epilepsie) of orofaciale afwijkingen (iets minder van belang,
lijdt eerder tot spraakprobleem)
4. Afwijkend sociaal gedrag (cf. Ass) vb. geen autisme
5. Tweetaligheid (enkel in 1 taal probleem: voor het onderwijs, probleem in het
taalleren)
6. Ernstige deprivatie (= problemen met de opvoeding) of onvoldoende taalaanbod
- Niet-specifieke taalontwikkelingsstoornissen: duidelijk aanwezige oorzaak
- Discrepantiecriteria: onderscheid tussen taalstoornissen
o Kloof tussen actuele en verwachte taalniveau
o Wanverhouding tussen verbale en non-verbale mogelijkheden (15 IQ-punten?
Kritiek!)
o Klinische en psychometrische referentiepunten om discrepantie te beschrijven:
verschil in visie: Aram Tallal
ARAM:“Given the multiple aspects of language that may be impaired and the
significant heterogeneity among children’s levels of functioning, it has been
suggested that parents and clinicians may be better judges of language
impairments than psychometrically derived discrepancy formulas. More
recently some authors have reinforced the importance of clinical reference by
suggesting that the concept of a language impairment must be defined with
respect to environmental and societal norms. This implies a value judgment
made by the speaker or listener.”
TALLAL: “hanteren van zeer strikte psychometrisch gedefinieerde
discrepantie- en andere criteria omwille van vergelijking en onderlinge
uitwisselbaarheid van gegevens”
Nodig dat wetenschappers en clinici zelfde criteria hanteren?
Wellicht niet, immers vaak andere doelstellingen
Combinatie exclusie-, inclusie- en discrepantiecriteria i.f.v. onderscheid specifieke en niet-specifieke
taalstoornissen (inclusie: er moet voldaan worden aan een x aantal voorwaarden)
In functie van klinische diagnose: discrepantiecriteria beter bruikbaar dan exclusie- en inclusiecriteria
vraag is nl. ‘wijkt taal af?’
