SEKSUELE
2023-2024
PSYCHOLOGIE:
EMPIRISCHE
PSYCHOLOGISC
HE
BENADERINGE
N
LITERATUUR
Laurence Claessens
, LIJST VERPLICHTE LITERATUUR
Evolutionaire psychologie
Shakelford et al. 2014 Undersatnding the mind from an evolutionary perspective
Trektheoretische benaderingen
Schmitt & Buss 2000 Sexual Dimensions of Person Description: Beyond of Subsumed by the Big 5?
Fisher et al. 1988 Erotophobia-Erotophilia as a Dimension of Personality
Dual Contol Model
Janssen & Bancroft 2023 The Dual Control Model of Sexual Response
Emoties
Everaerd 1988 Commentary on Sex Research: Seks as an Emotion
Janssen 2011 Sexual arousal in men: A review and conceptual analysis
Cognitieve benaderingen
Barlow 1986 Causes of Sexual Dysfunction: The Role of Anxiety & Cognitieve Interference
Janssen et al. 2000 Automatic Porcessen and the Appraisal of Sexual Stimuli
Motivatie
Hardy 1964 Psychological Review: An appetitional theory of sexual motivation
Singer & Toates 1987 Sexual Motivation
1
, Evolutionaire psychologie
UNDERSTANDING THE MIND FROM AN
EVOLUTIONARY PERSPECTIVE: AN OVERVIEW
OF EVOLUTIONARY PSYCHOLOGY
SCHAKELFORD & LIDDE, 2014
ABSTRACT
Natuurlijke selectie is de enige wetenschappelijke verklaring voor het bestaan van complexe adaptaties.
Evolutionaire psychologie stelt dat het menselijk brein bestaat uit een veelheid van geëvolueerde
psychologische mechanismen, aanpassingen aan specifieke en terugkerende problemen van overleving en
voorplanting waarmee de mens in de loop van zijn evolutionaire geschiedenis mee te maken heeft gekregen.
INLEIDING
Natuurlijke selectie
- Complexe adaptaties
- Enorme biologische diversiteit
- Heeft implicaties voor het begrijpen van de oorsprong van de mens
- Mens is maar 1 tak van de boom van het leven
Evolutionaire psychologie vertegenwoordigt een relatief nieuwe paradigmashift waarbij de architectuur van de
geest begrepen wordt als een product van specifieke en terugkerende selectiedruk die in loop van evolutie
optreedt.
BASIS VAN EVOLUTIE
Evolutie verandering in de tijd
Natuurlijke selectie belangrijkste drijvende kracht achter deze verandering
Drie belangrijke componenten:
- Variabiliteit
o Verwijst naar het feit dat binnen elke populatie van seksueel voortplantende organismen,
individuen op vele manieren verschillen
- Overerving
- Differentiatie
Als al deze componenten aanwezig zijn, dan natuurlijke selectie optreden
Het gen staat centraal in de evolutietheorie, omdat het de fundamentele eenheid van selectie is.
2
, Natuurlijke selectie is de niet-willekeurige selectie van willekeurige genetische varianten die een impact
hebben op de ‘fitness’ van een organisme (de kans op het doorgeven van iemands genen bepaald door de
overleving en reproductief succes).
PRODUCTEN VAN EVOLUTIE
Adaptatie
Een erfelijk en betrouwbaar ontwikkelde eigenschap die ontstaan is uit natuurlijke selectie omdat het geholpen
heeft een probleem van overleving of voortplanting op te lossen gedurende de periode van zijn leven (=
selectiedruk: bv. menselijk oog).
Adaptaties staan centraal in evolutie, maar zijn niet enige producten van evolutie
- ‘By-products’
o Karakteristieken die ontstaan door het bestaan van adaptaties (bv. navel, witte kleur van
beenderen…)
- ‘Noise’
o Erfelijke varianten die geen impact hebben op overleving en reproductie en daardoor niet
tegen of voorgeselecteerd zijn.
Specifieke criteria om te bepalen of eigenschap in aanmerking komt als adaptatie (George Williams):
- Betrouwbaarheid
- Efficiëntie
- Zuinigheid
“MIDDLE LEVEL” THEORIEËN
Theorie van evolutie door natuurlijke selectie is eenvoudig Organismen veranderen geleidelijk gedurende
vele generaties als gevolg van overgeërfde varianten die invloed hebben op overleving en voortplanting
Evolutietheorie wordt complexer met theorieën op middenniveau
= Verschaffen belangrijke inzichten die consistent zijn met, maar niet direct afleidbaar uit de algemene
evolutietheorie
SEKSUELE SELECTIE
“The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex” (Charles Darwin, 1871) ging over seksuele selectie
= Benadrukt het belang van reproductief succes in het bepalen van de selectie van erfelijke kenmerken
Is technisch niet te onderscheiden van natuurlijke selectie, maar benadrukt ongelijke fitnessvoordelen die
voortkomen uit overleving en voortplanting
= Eigenschappen die voortplantingssucces verhogen ten koste van overleven op lange termijn zullen worden
geselecteerd (bv pauw)
Seksuele selectie breidt de algemene evolutietheorie uit door 2 algemene contexten te beschrijven waarin
selectie plaatsvindt
- Interseksuele competitie
o = Selectie van eigenschappen in het ene geslacht als gevolg van preferentiële partnerkeuze
door het andere geslacht
- Intraseksuele competitie
3
2023-2024
PSYCHOLOGIE:
EMPIRISCHE
PSYCHOLOGISC
HE
BENADERINGE
N
LITERATUUR
Laurence Claessens
, LIJST VERPLICHTE LITERATUUR
Evolutionaire psychologie
Shakelford et al. 2014 Undersatnding the mind from an evolutionary perspective
Trektheoretische benaderingen
Schmitt & Buss 2000 Sexual Dimensions of Person Description: Beyond of Subsumed by the Big 5?
Fisher et al. 1988 Erotophobia-Erotophilia as a Dimension of Personality
Dual Contol Model
Janssen & Bancroft 2023 The Dual Control Model of Sexual Response
Emoties
Everaerd 1988 Commentary on Sex Research: Seks as an Emotion
Janssen 2011 Sexual arousal in men: A review and conceptual analysis
Cognitieve benaderingen
Barlow 1986 Causes of Sexual Dysfunction: The Role of Anxiety & Cognitieve Interference
Janssen et al. 2000 Automatic Porcessen and the Appraisal of Sexual Stimuli
Motivatie
Hardy 1964 Psychological Review: An appetitional theory of sexual motivation
Singer & Toates 1987 Sexual Motivation
1
, Evolutionaire psychologie
UNDERSTANDING THE MIND FROM AN
EVOLUTIONARY PERSPECTIVE: AN OVERVIEW
OF EVOLUTIONARY PSYCHOLOGY
SCHAKELFORD & LIDDE, 2014
ABSTRACT
Natuurlijke selectie is de enige wetenschappelijke verklaring voor het bestaan van complexe adaptaties.
Evolutionaire psychologie stelt dat het menselijk brein bestaat uit een veelheid van geëvolueerde
psychologische mechanismen, aanpassingen aan specifieke en terugkerende problemen van overleving en
voorplanting waarmee de mens in de loop van zijn evolutionaire geschiedenis mee te maken heeft gekregen.
INLEIDING
Natuurlijke selectie
- Complexe adaptaties
- Enorme biologische diversiteit
- Heeft implicaties voor het begrijpen van de oorsprong van de mens
- Mens is maar 1 tak van de boom van het leven
Evolutionaire psychologie vertegenwoordigt een relatief nieuwe paradigmashift waarbij de architectuur van de
geest begrepen wordt als een product van specifieke en terugkerende selectiedruk die in loop van evolutie
optreedt.
BASIS VAN EVOLUTIE
Evolutie verandering in de tijd
Natuurlijke selectie belangrijkste drijvende kracht achter deze verandering
Drie belangrijke componenten:
- Variabiliteit
o Verwijst naar het feit dat binnen elke populatie van seksueel voortplantende organismen,
individuen op vele manieren verschillen
- Overerving
- Differentiatie
Als al deze componenten aanwezig zijn, dan natuurlijke selectie optreden
Het gen staat centraal in de evolutietheorie, omdat het de fundamentele eenheid van selectie is.
2
, Natuurlijke selectie is de niet-willekeurige selectie van willekeurige genetische varianten die een impact
hebben op de ‘fitness’ van een organisme (de kans op het doorgeven van iemands genen bepaald door de
overleving en reproductief succes).
PRODUCTEN VAN EVOLUTIE
Adaptatie
Een erfelijk en betrouwbaar ontwikkelde eigenschap die ontstaan is uit natuurlijke selectie omdat het geholpen
heeft een probleem van overleving of voortplanting op te lossen gedurende de periode van zijn leven (=
selectiedruk: bv. menselijk oog).
Adaptaties staan centraal in evolutie, maar zijn niet enige producten van evolutie
- ‘By-products’
o Karakteristieken die ontstaan door het bestaan van adaptaties (bv. navel, witte kleur van
beenderen…)
- ‘Noise’
o Erfelijke varianten die geen impact hebben op overleving en reproductie en daardoor niet
tegen of voorgeselecteerd zijn.
Specifieke criteria om te bepalen of eigenschap in aanmerking komt als adaptatie (George Williams):
- Betrouwbaarheid
- Efficiëntie
- Zuinigheid
“MIDDLE LEVEL” THEORIEËN
Theorie van evolutie door natuurlijke selectie is eenvoudig Organismen veranderen geleidelijk gedurende
vele generaties als gevolg van overgeërfde varianten die invloed hebben op overleving en voortplanting
Evolutietheorie wordt complexer met theorieën op middenniveau
= Verschaffen belangrijke inzichten die consistent zijn met, maar niet direct afleidbaar uit de algemene
evolutietheorie
SEKSUELE SELECTIE
“The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex” (Charles Darwin, 1871) ging over seksuele selectie
= Benadrukt het belang van reproductief succes in het bepalen van de selectie van erfelijke kenmerken
Is technisch niet te onderscheiden van natuurlijke selectie, maar benadrukt ongelijke fitnessvoordelen die
voortkomen uit overleving en voortplanting
= Eigenschappen die voortplantingssucces verhogen ten koste van overleven op lange termijn zullen worden
geselecteerd (bv pauw)
Seksuele selectie breidt de algemene evolutietheorie uit door 2 algemene contexten te beschrijven waarin
selectie plaatsvindt
- Interseksuele competitie
o = Selectie van eigenschappen in het ene geslacht als gevolg van preferentiële partnerkeuze
door het andere geslacht
- Intraseksuele competitie
3
