Sociologie H6: verwachten en verklaren
Fundamenteel begrip: verwachtingen
- Crisisexperimenten (orde-verstorende experimenten om te zien waarom
verwachtingen zo cruciaal zijn)
Garfinkel: vreemde thuis (eerste experiment: gedragen als vreemde in
vertrouwde omgeving, je antwoordt op alles met een vraag, wat is gras afrijden?
– mensen gaan gedulde verliezen met jou)
Koop eens een brood (in tweede experiment stapje verder: publieke ruimte
ingaan: uw beurt: bestel vanalles – je neemt bestelling en wandel je gewoon weg
– aantal dingen gebeuren, mensen zenuwachtig, betalen?)
Rollen, routines: ga eens op restaurant (derde experiment: beginnen met dessert)
- Vaststellingen:
Vanzelfsprekend karakter van verwachtingen (het is gemakkelijk om crisis uit te
lokken)
Het vanzelfsprekende in vraag stellen wordt ervaren als ‘vervelend’ (wanneer
verwachtingen worden geschonden)
Toch poging om interactie zo lang mogelijk gaande te houden (flexibiliteit)
(mensen beëindigen interactie niet meteen, ze gaan proberen om je terug in
normale verloop te krijgen)
Buffer: meest gebruikte tactiek v mensen die geconfronteerd worden met apart
gedrag (humor, negeren): sociale heeft flexibiliteit om met die verwachtingen om
te gaan
Verwachtingen
- Algemeen ~ specifiek
Gebonden aan posities, plaats, tijd (van prof andere dingen verwachten dan
politie – in les of VUB activiteit – telefoon ‘s nachts rinkelen dan midden in de
dag)
- Normatief ~ cognities (cognitief: betrekking op kenniselement: wat zou er
gebeuren in deze situatie, normatief: betrekking op gevoelens: bv spannende
film: muziek zet je aan om bep verwachtingen te hebben)
- Onmogelijk om alle verwachtingen op te sommen (verwachtingen gaan niet
vooraf aan sociale: worden continue bijgestuurd)
- Vaak ook niet bewust (gemakkelijk om je dagdagelijks te gedragen en bewegen
ondanks sl heel complex is)
Verwachtingen zijn:
- alomtegenwoordig (sociale = weefsel van verwachtingen)
- vanzelfsprekend (we hebben crisissituaties nodig om ons ervan bewust te
worden)
- robust (schending v verwachtingen leidt zelden tot einde v interactie)
, - er in vele soorten en maten
Sociologisch verklaren
- Verwachten en begrijpen
- Begrijpen als ‘wat gebeurde er’ -> <- ‘wat konden we verwachten’ (je moet er
kunnen inkomen dat je iets had kunnen verwachten)
(bv sociale bankcrisis: niemand had dit kunnen zien aankomen: je ziet dan
productie van analyses enz over wat is er nu precies gebeurt? -> hadden we het
kunnen verwachten? Op ogenblik dat je dat kan zeggen heb je oplossing voor
toekomst)
- Vb terrorisme (Habermas) (intens cultuurwerk rond vraag: hadden we dit kunnen
zien aankomen)
- Habermans: Terroristen kunnen altijd en overal toeslaan: kunnen hele sl in ban
houden – alles hangt af van waarop wij reageren (zwijgen, niet rapporteren) ->
want ze willen angst zaaien in sl
- Verschil ‘goedkeuren’ en ‘begrijpen’ (dingen die je kan begrijpen (besluiten dat ze
te verwachten waren) zonder dat je ze goedkeurt)
- Door nauwe band verwachten – begrijpen zijn verwachtingen cruciaal voor
verklaringen van sociologen
- Weber: wet poging tot sociale handelen te begrijpen, met bedoeling op die
manier tot causale verklaring v verloop en effecten van dat handelen te komen
= Individuen reageren op omstandigheden via interpretaties die zij ervan maken
Analyseren v definitie:
- Causale verklaring:
Verklaring in termen v algemene regelmaat die ons toelaat te voorspellen wat er
onder bepaalde omstandigheden zal gebeuren (zoals in natuurwetenschappen)
Compte ‘savoir pour prévoir afin de pouvoir’ (sociale fysica – weten om te kunnen
voorspellen ten einde om te kunnen/om de sl te maken)
- Begrijpen : mensen hebben ‘vrije’ wil, rekening houden met motieven
Natuurwetenschappen: verklaren = voorspellen
Sociale wetenschappen: verklaren = voorspellen + begrijpen (waarom dit gedrag
stellen?) – moeten er achteraf kunnen inkomen van waarom dit gedrag gesteld
was
(in termen van verwachtingen die gelden gegeven de positie v persoon in sl en
cultuur)
Verklaren in de sociologie
- Vaststellen v een empirische relatie (causaal)
- Het begrijpen van die relatie in termen van de verwachtingen/motieven v mensen
- Verstehen ~ alledaagse begrijpen (als je werkt met deze twee componenten –
interpretatief verklaren; reden waarom mensen bep gedrag stellen)
Fundamenteel begrip: verwachtingen
- Crisisexperimenten (orde-verstorende experimenten om te zien waarom
verwachtingen zo cruciaal zijn)
Garfinkel: vreemde thuis (eerste experiment: gedragen als vreemde in
vertrouwde omgeving, je antwoordt op alles met een vraag, wat is gras afrijden?
– mensen gaan gedulde verliezen met jou)
Koop eens een brood (in tweede experiment stapje verder: publieke ruimte
ingaan: uw beurt: bestel vanalles – je neemt bestelling en wandel je gewoon weg
– aantal dingen gebeuren, mensen zenuwachtig, betalen?)
Rollen, routines: ga eens op restaurant (derde experiment: beginnen met dessert)
- Vaststellingen:
Vanzelfsprekend karakter van verwachtingen (het is gemakkelijk om crisis uit te
lokken)
Het vanzelfsprekende in vraag stellen wordt ervaren als ‘vervelend’ (wanneer
verwachtingen worden geschonden)
Toch poging om interactie zo lang mogelijk gaande te houden (flexibiliteit)
(mensen beëindigen interactie niet meteen, ze gaan proberen om je terug in
normale verloop te krijgen)
Buffer: meest gebruikte tactiek v mensen die geconfronteerd worden met apart
gedrag (humor, negeren): sociale heeft flexibiliteit om met die verwachtingen om
te gaan
Verwachtingen
- Algemeen ~ specifiek
Gebonden aan posities, plaats, tijd (van prof andere dingen verwachten dan
politie – in les of VUB activiteit – telefoon ‘s nachts rinkelen dan midden in de
dag)
- Normatief ~ cognities (cognitief: betrekking op kenniselement: wat zou er
gebeuren in deze situatie, normatief: betrekking op gevoelens: bv spannende
film: muziek zet je aan om bep verwachtingen te hebben)
- Onmogelijk om alle verwachtingen op te sommen (verwachtingen gaan niet
vooraf aan sociale: worden continue bijgestuurd)
- Vaak ook niet bewust (gemakkelijk om je dagdagelijks te gedragen en bewegen
ondanks sl heel complex is)
Verwachtingen zijn:
- alomtegenwoordig (sociale = weefsel van verwachtingen)
- vanzelfsprekend (we hebben crisissituaties nodig om ons ervan bewust te
worden)
- robust (schending v verwachtingen leidt zelden tot einde v interactie)
, - er in vele soorten en maten
Sociologisch verklaren
- Verwachten en begrijpen
- Begrijpen als ‘wat gebeurde er’ -> <- ‘wat konden we verwachten’ (je moet er
kunnen inkomen dat je iets had kunnen verwachten)
(bv sociale bankcrisis: niemand had dit kunnen zien aankomen: je ziet dan
productie van analyses enz over wat is er nu precies gebeurt? -> hadden we het
kunnen verwachten? Op ogenblik dat je dat kan zeggen heb je oplossing voor
toekomst)
- Vb terrorisme (Habermas) (intens cultuurwerk rond vraag: hadden we dit kunnen
zien aankomen)
- Habermans: Terroristen kunnen altijd en overal toeslaan: kunnen hele sl in ban
houden – alles hangt af van waarop wij reageren (zwijgen, niet rapporteren) ->
want ze willen angst zaaien in sl
- Verschil ‘goedkeuren’ en ‘begrijpen’ (dingen die je kan begrijpen (besluiten dat ze
te verwachten waren) zonder dat je ze goedkeurt)
- Door nauwe band verwachten – begrijpen zijn verwachtingen cruciaal voor
verklaringen van sociologen
- Weber: wet poging tot sociale handelen te begrijpen, met bedoeling op die
manier tot causale verklaring v verloop en effecten van dat handelen te komen
= Individuen reageren op omstandigheden via interpretaties die zij ervan maken
Analyseren v definitie:
- Causale verklaring:
Verklaring in termen v algemene regelmaat die ons toelaat te voorspellen wat er
onder bepaalde omstandigheden zal gebeuren (zoals in natuurwetenschappen)
Compte ‘savoir pour prévoir afin de pouvoir’ (sociale fysica – weten om te kunnen
voorspellen ten einde om te kunnen/om de sl te maken)
- Begrijpen : mensen hebben ‘vrije’ wil, rekening houden met motieven
Natuurwetenschappen: verklaren = voorspellen
Sociale wetenschappen: verklaren = voorspellen + begrijpen (waarom dit gedrag
stellen?) – moeten er achteraf kunnen inkomen van waarom dit gedrag gesteld
was
(in termen van verwachtingen die gelden gegeven de positie v persoon in sl en
cultuur)
Verklaren in de sociologie
- Vaststellen v een empirische relatie (causaal)
- Het begrijpen van die relatie in termen van de verwachtingen/motieven v mensen
- Verstehen ~ alledaagse begrijpen (als je werkt met deze twee componenten –
interpretatief verklaren; reden waarom mensen bep gedrag stellen)
