SAMENVATTING FINANCIËLE
MARKTEN & INSTELLINGEN
Geert Gielens
Academiejaar 2019-2020
Maxime Deveen
1
,Inhoud
1. Inleiding
2. Geld en geldcreatie
3. Financiële instellingen en intermediairs
4. Regelgevende context
5. Financiële instrumenten & markten
2
,1. Inleiding
Het financiële apparaat begint altijd met geld in handen van economische agenten (consumenten,
bedrijven, overheden, institutionele spelers). Die gebruiken dat om transacties uit te voeren (kopen
en verkopen). Daartoe hebben ze financiële intermediairs of/en veilingsystemen (beurs/kapitaal
markt) nodig en betaalsystemen.
Deze betaalsystemen (settlement mechanismen (vb. euroclear voor schuldtitels) ondergaan
momenteel zeer sterk de invloed van financiële en technische innovatie vanuit de FinTech wereld.
De fin. Intermediairs kan je opdelen in (commerciële) banken en shadow banks (zie later).
Dit gehele systeem moet dan gereguleerd worden. Binnen de bankenunie ven de EG gebeurt dit door
de ECB en de Nationale CB. In België gebruiken we het Twin peaks model (NBB /FSMA) voor het
toezicht op de commerciële banken (zie later).
Transacties gebeuren tussen verschillende landen (of banken in een zelfde land). Dit gebeurt in de
(internationale) kapitaal markten. Deze markten kunnen een fysieke plaats zijn zoals een beurs of
andere veiling of gewoon gedecentraliseerd zijn en op transacties tussen banken slaan (Over the
counter). Derivaten (althans gestandaardiseerde) worden verder nog afgehandeld met Central
Clearing Partners (CCP).
Het internationale financiële systeem wordt ook gereguleerd via IMF/BIS en zelfregulerende
organismen zoals ISDA en ISMA.
3
, 2. Geld en geldcreatie
Structuur hoofdstuk:
• 2.1 Oorsprong en karakteristieken
a. Definitie
b. Functie
c. Eigenschappen
d. Evolutie
e. Vormen
• 2.2 Geldaanbod
a. Chartaal en giraal geld
b. Wat cijfers
• 2.3 Belgische geschiedenis
• 2.4. Quiz
2.1. Oorsprong en karakteristieken
a. Definitie
Definitie: Middel dat algemeen aanvaard wordt in ruil voor goederen en diensten. M.a.w. een
ruilmiddel (gebaseerd op conventie).
Op het eerste gezicht lijkt het vanzelfsprekend wat geld is: het gaat om Euro, dollar, of een andere
munt. Wanneer we geld definiëren aan de hand van de karakteristieken ervan wordt het minder
duidelijk. Wat geld onderscheidt van elk ander economisch goed is de eigenschap dat het een
economisch goed is dat algemeen aanvaard wordt ter betaling, in een bepaalde economische
omgeving.
Zo gesteld is het duidelijk dat geld niet noodzakelijk beperkt is tot munten, uitgegeven door een
centrale bank, en dat alle munten uitgegeven door centrale banken niet de functie van geld
vervullen.
Geld is dus met andere woorden uiterst conventioneel. In vele gevallen kan de vraag “waarom iets
algemeen ter betaling aanvaard wordt?” alleen beantwoord worden met een tautologisch antwoord.
Ik aanvaard iets (geld) ter betaling omdat ik ervan uitga dat anderen later datzelfde goed van mij
zullen willen aanvaarden ter betaling. Dat betekent dat geld in de eerste plaats gebaseerd is op
vertrouwen.
Wettelijke bepalingen kunnen in theorie inwoners van een land dwingen om een bepaald goed
algemeen ter betaling te aanvaarden, maar indien het vertrouwen ontbreekt, zal zelfs een wettelijke
verplichting enkel functioneren voor die betalingen die onder een officiële controle vallen. Voor alle
“vrije” betalingen zal een andere vorm van ruil zich automatisch ontwikkelen.
De wet van Gresham capteert dit idee: “bad money drives out good money”
4
MARKTEN & INSTELLINGEN
Geert Gielens
Academiejaar 2019-2020
Maxime Deveen
1
,Inhoud
1. Inleiding
2. Geld en geldcreatie
3. Financiële instellingen en intermediairs
4. Regelgevende context
5. Financiële instrumenten & markten
2
,1. Inleiding
Het financiële apparaat begint altijd met geld in handen van economische agenten (consumenten,
bedrijven, overheden, institutionele spelers). Die gebruiken dat om transacties uit te voeren (kopen
en verkopen). Daartoe hebben ze financiële intermediairs of/en veilingsystemen (beurs/kapitaal
markt) nodig en betaalsystemen.
Deze betaalsystemen (settlement mechanismen (vb. euroclear voor schuldtitels) ondergaan
momenteel zeer sterk de invloed van financiële en technische innovatie vanuit de FinTech wereld.
De fin. Intermediairs kan je opdelen in (commerciële) banken en shadow banks (zie later).
Dit gehele systeem moet dan gereguleerd worden. Binnen de bankenunie ven de EG gebeurt dit door
de ECB en de Nationale CB. In België gebruiken we het Twin peaks model (NBB /FSMA) voor het
toezicht op de commerciële banken (zie later).
Transacties gebeuren tussen verschillende landen (of banken in een zelfde land). Dit gebeurt in de
(internationale) kapitaal markten. Deze markten kunnen een fysieke plaats zijn zoals een beurs of
andere veiling of gewoon gedecentraliseerd zijn en op transacties tussen banken slaan (Over the
counter). Derivaten (althans gestandaardiseerde) worden verder nog afgehandeld met Central
Clearing Partners (CCP).
Het internationale financiële systeem wordt ook gereguleerd via IMF/BIS en zelfregulerende
organismen zoals ISDA en ISMA.
3
, 2. Geld en geldcreatie
Structuur hoofdstuk:
• 2.1 Oorsprong en karakteristieken
a. Definitie
b. Functie
c. Eigenschappen
d. Evolutie
e. Vormen
• 2.2 Geldaanbod
a. Chartaal en giraal geld
b. Wat cijfers
• 2.3 Belgische geschiedenis
• 2.4. Quiz
2.1. Oorsprong en karakteristieken
a. Definitie
Definitie: Middel dat algemeen aanvaard wordt in ruil voor goederen en diensten. M.a.w. een
ruilmiddel (gebaseerd op conventie).
Op het eerste gezicht lijkt het vanzelfsprekend wat geld is: het gaat om Euro, dollar, of een andere
munt. Wanneer we geld definiëren aan de hand van de karakteristieken ervan wordt het minder
duidelijk. Wat geld onderscheidt van elk ander economisch goed is de eigenschap dat het een
economisch goed is dat algemeen aanvaard wordt ter betaling, in een bepaalde economische
omgeving.
Zo gesteld is het duidelijk dat geld niet noodzakelijk beperkt is tot munten, uitgegeven door een
centrale bank, en dat alle munten uitgegeven door centrale banken niet de functie van geld
vervullen.
Geld is dus met andere woorden uiterst conventioneel. In vele gevallen kan de vraag “waarom iets
algemeen ter betaling aanvaard wordt?” alleen beantwoord worden met een tautologisch antwoord.
Ik aanvaard iets (geld) ter betaling omdat ik ervan uitga dat anderen later datzelfde goed van mij
zullen willen aanvaarden ter betaling. Dat betekent dat geld in de eerste plaats gebaseerd is op
vertrouwen.
Wettelijke bepalingen kunnen in theorie inwoners van een land dwingen om een bepaald goed
algemeen ter betaling te aanvaarden, maar indien het vertrouwen ontbreekt, zal zelfs een wettelijke
verplichting enkel functioneren voor die betalingen die onder een officiële controle vallen. Voor alle
“vrije” betalingen zal een andere vorm van ruil zich automatisch ontwikkelen.
De wet van Gresham capteert dit idee: “bad money drives out good money”
4
