FYSIOLOGIE VAN DE MALIGNE KANKERCEL
1. Inleidende begrippen
oncologie
● oncos = gezwel; logos = studie
● leer der gezwelziekten
● kankergeneeskunde
tumor
= elke abnormale zwelling of woekering
kanker
● kwaadaardige tumor
● carcinoom = grootste groep van kwaadaardige tumoren
● carcinos = kanker
2. Epidemiologie
gegevens/cijfers/tabellen
● incidentie: aantal gevallen per tijdseenheid
● prevalentie
● mortaliteit: hoe doodmakend is het
⇒ kanker is een geneeskundig én maatschappelijk/sociaal probleem
I. Enkele cijfers
● 40% van alle mensen krijgt kanker
● 60% van de kankerpatiënten kan genezen worden
● 6 miljoen mensen sterven wereldwijd per jaar door kanker
→ elke 5 seconden
● 40% van alle kankers is vermijdbaar
○ ⅓ kankers wordt veroorzaakt door roken
○ 8/10 longkankers wordt veroorzaakt door roken
II. Voorkomen (incidentie)
man > vrouw
● longkanker, hoofd- en halskanker
→ omgevingsfactoren: roken, alcohol
vrouw > man
● borstkanker, schildklierkanker, huidkanker
→ omgevingsfactoren: hormonen, zon
III. Evolutie van kankersterfte (absolute mortaliteit)
dalingen
● maagkanker
○ betere voedingshygiëne
○ invoer koelkast
, ● baarmoederkanker
○ screening (PAP uitstrijkje)
○ 2005: vaccin
constant → borstkanker
● voorkomen bij 65 jaar
● levensverwachting 1930: < 65 jaar
● nu: komt vaker voor, verbeterde behandeling
stijging → longkanker
● invoer roken/tabak
● 1950: emancipatie vrouwen
→ achteruitgesteldheid: stijging vanaf 1970
3. Ontstaan van tumoren
1971: Alfred Knudson - “two-hit” hypothese
= meerstapsproces van kanker
→ mutaties/genetische defecten spaar je op tijdens je leven
4. Tumorgroei
I. Oncogenen en tumorsuppressorgenen
oncogenen
= genen die groen licht geven om DNA bij te maken en te delen
→ codeert voor cycline D
tumorsuppressorgenen
= genen die rood licht geven, aanmaak van DNA en celvermeerdering
stilleggen
→ codeert voor pRb
kankercel
= gemuteerde oncogen en/of tumorsuppressorgen
II. Tumordetectiegrens
preklinische periode
→ tumor is onopgemerkt
tumordetectiegrens
→ start symptomen
● 1g
● 1 cm diameter
● 1 000 000 cellen
1. Inleidende begrippen
oncologie
● oncos = gezwel; logos = studie
● leer der gezwelziekten
● kankergeneeskunde
tumor
= elke abnormale zwelling of woekering
kanker
● kwaadaardige tumor
● carcinoom = grootste groep van kwaadaardige tumoren
● carcinos = kanker
2. Epidemiologie
gegevens/cijfers/tabellen
● incidentie: aantal gevallen per tijdseenheid
● prevalentie
● mortaliteit: hoe doodmakend is het
⇒ kanker is een geneeskundig én maatschappelijk/sociaal probleem
I. Enkele cijfers
● 40% van alle mensen krijgt kanker
● 60% van de kankerpatiënten kan genezen worden
● 6 miljoen mensen sterven wereldwijd per jaar door kanker
→ elke 5 seconden
● 40% van alle kankers is vermijdbaar
○ ⅓ kankers wordt veroorzaakt door roken
○ 8/10 longkankers wordt veroorzaakt door roken
II. Voorkomen (incidentie)
man > vrouw
● longkanker, hoofd- en halskanker
→ omgevingsfactoren: roken, alcohol
vrouw > man
● borstkanker, schildklierkanker, huidkanker
→ omgevingsfactoren: hormonen, zon
III. Evolutie van kankersterfte (absolute mortaliteit)
dalingen
● maagkanker
○ betere voedingshygiëne
○ invoer koelkast
, ● baarmoederkanker
○ screening (PAP uitstrijkje)
○ 2005: vaccin
constant → borstkanker
● voorkomen bij 65 jaar
● levensverwachting 1930: < 65 jaar
● nu: komt vaker voor, verbeterde behandeling
stijging → longkanker
● invoer roken/tabak
● 1950: emancipatie vrouwen
→ achteruitgesteldheid: stijging vanaf 1970
3. Ontstaan van tumoren
1971: Alfred Knudson - “two-hit” hypothese
= meerstapsproces van kanker
→ mutaties/genetische defecten spaar je op tijdens je leven
4. Tumorgroei
I. Oncogenen en tumorsuppressorgenen
oncogenen
= genen die groen licht geven om DNA bij te maken en te delen
→ codeert voor cycline D
tumorsuppressorgenen
= genen die rood licht geven, aanmaak van DNA en celvermeerdering
stilleggen
→ codeert voor pRb
kankercel
= gemuteerde oncogen en/of tumorsuppressorgen
II. Tumordetectiegrens
preklinische periode
→ tumor is onopgemerkt
tumordetectiegrens
→ start symptomen
● 1g
● 1 cm diameter
● 1 000 000 cellen
