HOOFDSTUK 13 : HYPOTHALAMUS,
HYPOFYSE & INLEIDING ENDOCRINOLOGIE
1. Hypothalamus
1.1. Algemeen hypothalamus en hypofyse
De hypothalamus en hypofyse zijn nauw met elkaar verbonden en bevinden zich in de
buurt van de basis van de hersenen
Belangrijke rol in handhaven homeostase door reguleren afgifte hormonen en
coördineren verschillende lichaamsfuncties
1.2. Hypothalamus
Regulatie verschillende lichaamsprocessen
- Temperatuur regulatie
- Honger- en dorstgevoel
- Slaap-waakritme
- Emotionele reacties, seksuele aantrekking
- Regulatie van het autonome zenuwstelsel
Cruciale schakel tussen het zenuwstelsel en het endocriene stelsel
- Zet neuronaal signaal om in afgifte van een hormoon
- Hierbij stimuleert het de anterieure en posterieure hypofyse kwab tot
secretie van hormonen
2. Hypofyse
Samengevoegde structuur bestaande uit 2 delen :
- Neurohypofyse
= achterkwab
o Ontwikkeling vanuit uitstulping van de hersenen tijdens
embryonale fase
o Rechtstreeks verbonden met / onder controle van de
hypothalamus door middel van neuronen
- Adenohypofyse
= voorkwab
o Ontwikkeling vanuit mondholteweefsel tijdens de
embryonale fase
o Strikt genomen maakt het geen deel uit van de hersenen
zoals de neurohypofyse
o Klier van het endocriene systeem
o Onrechtstreeks verbonden met / onder controle van de
hypothalamus door middel van portaalbloedcapillair
, 2.1. Neurohypofyse
2.1.1.Interactie met de hypothalamus – neuronaal
Connectie met hypothalamus via neuronen
- Synthese van hormonen in de hypothalamus
- Transport via neuronen doorheen de hypofysesteel naar de achterkwab van
de hypofyse
- Opslag van hormonen in vesikels aan axon uiteinde in de nabijheid van de
systemische circulatie
- Vrijstelling in de bloedsomloop via exocytose
2.1.2.Hormonen
Oxytocine
- Peptide hormoon, 9 aminozuren
- Afgifte door activatie van bepaalde neuronen in de hypothalamus onder
invloed van bv fysieke stimuli
- Functies
o Weeën bevorderend (stimuleert samentrekking baarmoederspieren)
o Melkafgifte (samentrekkingen van melkklieren in de borsten
waardoor melk vrijkomt = toeschietreflex)
o Sociale binding, empathie, emoties,… (knuffelhormoon :
stressverlagend & angstverminderend)
ADH of vasopressine
- Antidiuretisch hormoon (ADH) , arginine vasopressine (AVP)
- Peptide hormoon, 9 aminozuren (structureel gelijkend aan oxytocine)
- Geproduceerd in hypothalamus, opgeslagen in hypofyse
- Afgifte
o Toegenomen plasma osmolaliteit via osmoreceptoren in de
hypothalamus
o Ernstige vloeistofdepletie via cardiale baroreceptoren
o Stress en misselijkheid
- Functie
o Retentie van water ter handhaving vocht-en elektrolyten balans
o Sterke relatie met plasma- en urine osmolaliteit
2.2. Adenohypofyse
Collectie van verschillende soorten endocriene cellen
Productie van hormonen met stimulerende (=trophic) activiteit op endocriene klieren of
doelweefsels
2.2.1.Interactie met de hypothalamus – vasculair, portaal vaatbed
Unieke netwerk van bloedvaten dat het hypothalamus – hypofyse systeem met
elkaar verbindt
De basis voor hypothalamus-hypofyse as
HYPOFYSE & INLEIDING ENDOCRINOLOGIE
1. Hypothalamus
1.1. Algemeen hypothalamus en hypofyse
De hypothalamus en hypofyse zijn nauw met elkaar verbonden en bevinden zich in de
buurt van de basis van de hersenen
Belangrijke rol in handhaven homeostase door reguleren afgifte hormonen en
coördineren verschillende lichaamsfuncties
1.2. Hypothalamus
Regulatie verschillende lichaamsprocessen
- Temperatuur regulatie
- Honger- en dorstgevoel
- Slaap-waakritme
- Emotionele reacties, seksuele aantrekking
- Regulatie van het autonome zenuwstelsel
Cruciale schakel tussen het zenuwstelsel en het endocriene stelsel
- Zet neuronaal signaal om in afgifte van een hormoon
- Hierbij stimuleert het de anterieure en posterieure hypofyse kwab tot
secretie van hormonen
2. Hypofyse
Samengevoegde structuur bestaande uit 2 delen :
- Neurohypofyse
= achterkwab
o Ontwikkeling vanuit uitstulping van de hersenen tijdens
embryonale fase
o Rechtstreeks verbonden met / onder controle van de
hypothalamus door middel van neuronen
- Adenohypofyse
= voorkwab
o Ontwikkeling vanuit mondholteweefsel tijdens de
embryonale fase
o Strikt genomen maakt het geen deel uit van de hersenen
zoals de neurohypofyse
o Klier van het endocriene systeem
o Onrechtstreeks verbonden met / onder controle van de
hypothalamus door middel van portaalbloedcapillair
, 2.1. Neurohypofyse
2.1.1.Interactie met de hypothalamus – neuronaal
Connectie met hypothalamus via neuronen
- Synthese van hormonen in de hypothalamus
- Transport via neuronen doorheen de hypofysesteel naar de achterkwab van
de hypofyse
- Opslag van hormonen in vesikels aan axon uiteinde in de nabijheid van de
systemische circulatie
- Vrijstelling in de bloedsomloop via exocytose
2.1.2.Hormonen
Oxytocine
- Peptide hormoon, 9 aminozuren
- Afgifte door activatie van bepaalde neuronen in de hypothalamus onder
invloed van bv fysieke stimuli
- Functies
o Weeën bevorderend (stimuleert samentrekking baarmoederspieren)
o Melkafgifte (samentrekkingen van melkklieren in de borsten
waardoor melk vrijkomt = toeschietreflex)
o Sociale binding, empathie, emoties,… (knuffelhormoon :
stressverlagend & angstverminderend)
ADH of vasopressine
- Antidiuretisch hormoon (ADH) , arginine vasopressine (AVP)
- Peptide hormoon, 9 aminozuren (structureel gelijkend aan oxytocine)
- Geproduceerd in hypothalamus, opgeslagen in hypofyse
- Afgifte
o Toegenomen plasma osmolaliteit via osmoreceptoren in de
hypothalamus
o Ernstige vloeistofdepletie via cardiale baroreceptoren
o Stress en misselijkheid
- Functie
o Retentie van water ter handhaving vocht-en elektrolyten balans
o Sterke relatie met plasma- en urine osmolaliteit
2.2. Adenohypofyse
Collectie van verschillende soorten endocriene cellen
Productie van hormonen met stimulerende (=trophic) activiteit op endocriene klieren of
doelweefsels
2.2.1.Interactie met de hypothalamus – vasculair, portaal vaatbed
Unieke netwerk van bloedvaten dat het hypothalamus – hypofyse systeem met
elkaar verbindt
De basis voor hypothalamus-hypofyse as
