Samenvatting - studie van sociaal werk

VERMARKTING:

BEGRIPSBEPALING: Vermaatschappelijking van de zorg  relatie tussen rol overheid en rol particulier
initiatief/burger(initiatief) mbt commerciële dienstverleners.

In welke mate kan maatschappelijke dienstverlening met een commercieel karakter garant staan voor de
realisatie van mensenrechten en het streven naar menselijke waardigheid en sociale rechtvaardigheid?

- COMMERCIALISERING: een verruimd toelatingsbeleid voor commerciële aanbieders en de ruimte
die zij krijgen om mee te dingen naar een aanbod dat vroeger door de overheid zelf of door
socialprofit-organisaties werd aangeboden, zorgverlening met winstoogmerk wordt niet langer
gescheiden van zorgverlening zonder winstoogmerk.
- PRIVATISERING: de overdracht van diensten van de publieke naar de private sfeer, non-profit,
commerciële aanbieders of zelfs mantelzorg en zelfzorg.
- MARKTWERKING: de organisatievorm waarbij het evenwicht tussen vraag en aanbod en de
gewenste kwaliteit van het aanbod automatisch tot stand komt door het vrije initiatief van de actoren
en door onderlinge concurrentie.
- TENDERING: aanbesteding: De procedure waarbij meestal een overheid, door middel van
inschrijving tracht om een bepaalde dienst of product te verkrijgen, die op basis van factorenafweging
(prijs en/of kwaliteit) wordt verleend of verstrekt.
- VERMARKTING: het fenomeen of de tendens van de toename van meer of andere (commerciële)
actoren in het zorgaanbod, of het inbrengen van meer principes van marktwerking, terugtrekkende
overheid die de zorg aan de markt (het spel van vraag en aanbod) overlaat.

SOCIAAL-POLITIEKE ACHTERGROND:

- Europees mededingingsrecht

- Het aanbod snel te doen groeien en de wachtlijsten sneller te doen dalen (cf. kinderopvang)

- Stijgende keuzevrijheid en zelfbeschikkingsrecht voor cliënten (cf. persoonsvolgend budget)

- Terugdringen van monopolies en toelaten van gezonde concurrentie

- Vermarkting zorgt voor innovatie

KRITIEKEN: De laagste prijs wordt het belangrijkste criterium om financiering toe te kennen aan organisaties
 gedwongen besparing  kwaliteit personeel? Duurzaamheid van de opgebouwde expertise dreigt verloren
te gaan. Meest kwetsbare groepen dreigen slachtoffer te worden. Of zij worden in een organisatie die streeft
naar efficiëntie en effectiviteit niet langer de doelgroep of door de noodzaak aan een efficiëntere
personeelsinzet is er niet langer ruimte om duurzame zorgrelaties uit te bouwen die gestoeld zijn op wederzijds
vertrouwen.




BUREAUCRATISERING:

BEGRIPSBEPALING: Regels, procedures, protocollen en registraties die het sociaal werk sturen. Tendens van
schaalvergroting  grotere behoefte aan sturing op de resultaten  introductie van het marktdenken. Protest
tegen al deze regels omdat ze het sociaal werk ondermijnen en vervreemding veroorzaken.

, VORMEN VAN BUREAUCRATISERING:

- Een eerste vorm is uit wantrouwen en onzekerheid – leidinggevenden willen beheersen.

- Een tweede vorm is bureaucratisering als onkruid. Regels en procedures die toenemen zonder dat
iemand ze echt wil en zonder dat het iets oplevert.

- Een derde vorm is een doelgerichte keuze van bureaucratie. Beschermen tegen willekeur, het
toekennen van rechten, het ondersteunen van professionals in moeilijke situaties. Soms ook slechte
bedoelingen die het aanvragen van sociale rechten ontraden.

SOCIAAL-POLITIEKE REFERENTIEKADERS:

- Risicobeheersing: vooral in de familiale sfeer (gezinsdrama’s, familiaal geweld) en de criminaliteit en
overlast in de publieke sfeer. Hierdoor grotere druk op het sociaal werk om risico’s in te schatten en
te vermijden. Aan de hand van objectieve instrumenten en procedures.

- Managerialisme: organisaties vervellen tot een bureaucratie omdat ze hulpvragers enkel als klanten
zien en sociale professionals als werknemers. Het managen van de efficiëntie overheerst.

KRITIEKEN:

- Creativiteit ingeperkt

- Doorschieten naar een louter technische aanpak: frontliniewerker voert beleid uit dat managers
ontwikkelen

 juridische regels

 organisatorische regels

- Discretionaire ruimte van de sociaal werker sterk ingeperkt >< discretionaire ruimte is de levensader
van het sociaal werk

- Discretionaire ruimte of handelingsruimte = de lezing of interpretatie die de sociaal werker, al dan niet
in dialoog met anderen, geeft aan regels, protocollen, contexten en dergelijke waarin hij/zij zich
bevindt.

- Sociaal werkers zijn niet louter uitvoerders van het beleid. Ze zijn professionals die steeds keuzes
moeten maken, in variërende situaties, binnen omstandigheden waar beperkingen zijn en geen
standaardoplossingen voorhanden zijn.

- Hoe met de discretionaire ruimte wordt omgegaan is niet vanzelfsprekend en zeer divers. Iedereen
heeft een discretionaire ruimte, zelfs die praktijken waar een veelheid aan regels en procedures zijn.

- Organisatieregels vragen interpretatie, prioritering en onderhandeling  net daardoor komt meer
noodzaak voor handelingskeuze en ontstaat onzekerheid

- Sociaal werkers aanvaarden niet blindelings de regels van managers

- Sociaal werkers worden aangestuurd door hun ethische rol: streven naar menselijke waardigheid en
sociale rechtvaardigheid

- In haar positie tussen systeemwereld en leefwereld zit het sociaal werk op het spanningsveld tussen
het volgen van de regels en het beantwoorden van vragen en noden van cliënten.