1 Experimentele methode & verslaggeving ....................................................................................... 2
1.1 Experimentele methode ................................................................................................................ 2
1.1.1 Hypothese ................................................................................................................................ 2
1.1.2 Causaliteit ................................................................................................................................. 3
1.2 Verslaggeving ............................................................................................................................... 4
1.2.1 Empirische cyclus ..................................................................................................................... 4
1.2.2 Opbouw verslag........................................................................................................................ 6
1.2.2.1 Voorblad .......................................................................................................................... 6
1.2.2.2 Abstract ........................................................................................................................... 7
1.2.2.3 Inleiding ........................................................................................................................... 7
1.2.2.4 Methode .......................................................................................................................... 8
1.2.2.5 Resultaten ....................................................................................................................... 9
1.2.2.6 Bespreking ..................................................................................................................... 10
1.2.2.7 Referenties .................................................................................................................... 11
1.2.2.8 Stijl ................................................................................................................................. 11
2 Subliminale priming ..................................................................................................................... 12
2.1 Observatie ................................................................................................................................... 12
2.2 Theoretisch kader ....................................................................................................................... 12
2.3 Verklaringsmodellen ................................................................................................................... 17
2.3.1 Diepgaande verwerking.......................................................................................................... 18
2.3.2 Automatiseringshypothese .................................................................................................... 18
2.3.3 Actietriggerhypothese ............................................................................................................ 19
2.4 Methode...................................................................................................................................... 19
3 Lexicale beslissing ........................................................................................................................ 21
3.1 Observatie ................................................................................................................................... 21
3.2 Theoretisch kader ....................................................................................................................... 21
3.2.1 Spreading activation ............................................................................................................... 24
3.2.2 Location shifting model .......................................................................................................... 25
3.2.3 Compound cue model ............................................................................................................ 26
3.3 Hypotheses.................................................................................................................................. 28
3.4 Methode...................................................................................................................................... 28
4 Globale voorrang ......................................................................................................................... 30
4.1 Observatie ................................................................................................................................... 30
4.2 Theoretisch kader ....................................................................................................................... 30
4.3 Methode...................................................................................................................................... 35
4.4 Hypotheses.................................................................................................................................. 37
,1 Experimentele methode & verslaggeving
1.1 Experimentele methode
1.1.1 Hypothese
• Te testen verklaring voor een fenomeen
• Wetenschap: hypothese moet falsifieerbaar zijn
• Voorbeelden van stellingen die niet met een experimenteel onderzoek getest kunnen
worden (niet falsifieerbaar)
o “Er bestaat een immateriële, almachtige God”
à je kunt niet aantonen dat iets immateriëel er niet is
à wetenschap weet het dus niet (niet "juist of fout”)
o “Alle mensen zijn sterfelijk”
à zo lang iemand leeft weet je niet of die ooit gaat sterven
à je kunt dus nooit aantonen dat iemand onsterfelijk is, want dat wilt zeggen dat die
persoon nog leeft en die kan later nog altijd sterven
o “Alle mensen sterven voor ze 150 jaar worden”
à dan moet je maar 1 iemand vinden die 150 wordt om het te falsifiëren
o “Agressie wordt veroorzaakt door frustratie”
à dat is niet rechtstreeks waarneembaar
à je moet dat operationaliseren
• Om hypotheses te kunnen testen, moeten concepten vaak geoperationaliseerd worden
o Meting definiëren van niet-rechtstreeks meetbare fenomenen
= iets wat niet rechtstreeks waarneembaar is, toch waarneembaar maken
o Bijvoorbeeld frustratie
§ De gemiddelde hoeveelheid stress-hormonen in het bloed de voorbije zeven
dagen (valide? à verantwoorden in verslag waarom het valide zou zijn)
§ Aantal uren in de file gespendeerd de afgelopen week
§ Aantal mislukte pogingen om draad door de naald te krijgen
2
,• Statistische hypothesetoetsing
o Nulhypothese: het gevonden patroon kan verklaard worden zonder het verband dat
de hypothese voorstelt (toeval) (p>.05)
§ Bijvoorbeeld: Gemiddelde IQ van 20 mannen = 100, van 20 vrouwen = 110
p = .06 (niet significant)
o Alternatieve hypothese: de nulhypothese valt niet vol te houden; dit patroon is te
onwaarschijnlijk (p<.05)
§ Alternatieve verklaringen blijven mogelijk!
p = .0001 (significant)
1.1.2 Causaliteit
• Specifiek aan experimentele methode: mogelijkheid om causale verbanden na te gaan
o Een of meerdere variabelen doelbewust gemanipuleerd
o Al de rest zo veel mogelijk constant gehouden
o Verschillen tussen condities zijn dan enkel aan de gemanipuleerde variabele te wijten
o Between (tussen) /Within (binnen) subjects manipulatie
3
,• Onafhankelijke variabele
o Gemanipuleerd door de onderzoeker zelf (bijvoorbeeld dosis caffeïne,
geoperationaliseerd als 0/1 kop koffie)
• Afhankelijke variabele
o Variabele die gemeten wordt door de onderzoeker (bijvoorbeeld zenuwachtigheid,
geoperationaliseerd als afstand geijsbeerd op treinperron)
• Verwarrende variabele
o Bijkomende variabele die samen met de onafhankelijke variabele varieert en de
afhankelijke variabele beïnvloedt (bijvoorbeeld volheid van de blaas, want caffeïne
werkt vochtafdrijvend)
• Verwarrende variabelen vermijden door
o Willekeurige verdeling van proefpersonen tussen groepen
o Willekeurige volgorde van experimentele condities binnen het experiment per
proefpersoon (“counterbalancing”)
1.2 Verslaggeving
1.2.1 Empirische cyclus
4
,• Observatie: wat we willen verklaren
• Inductie: mogelijke verklaring die je bedenkt
• Deductie: als verklaring klopt, wat zouden we dan moeten waarnemen?
• Toetsen: effectief testen
• Evaluatie: verklaring dekt niet alles
• Opnieuw observatie
5
, 1.2.2 Opbouw verslag
1. Voorblad
2. Abstract
3. Inleiding
4. Methode
5. Resultaten
6. Bespreking
7. Referenties
1.2.2.1 Voorblad
• VUB-huisstijl
• Alle namen van groepsleden
• Rolnummers (!)
• Datum van indiening
• Titel: Practicum Cognitieve Psychologie I: [onderwerp van je taak]
6
1.1 Experimentele methode ................................................................................................................ 2
1.1.1 Hypothese ................................................................................................................................ 2
1.1.2 Causaliteit ................................................................................................................................. 3
1.2 Verslaggeving ............................................................................................................................... 4
1.2.1 Empirische cyclus ..................................................................................................................... 4
1.2.2 Opbouw verslag........................................................................................................................ 6
1.2.2.1 Voorblad .......................................................................................................................... 6
1.2.2.2 Abstract ........................................................................................................................... 7
1.2.2.3 Inleiding ........................................................................................................................... 7
1.2.2.4 Methode .......................................................................................................................... 8
1.2.2.5 Resultaten ....................................................................................................................... 9
1.2.2.6 Bespreking ..................................................................................................................... 10
1.2.2.7 Referenties .................................................................................................................... 11
1.2.2.8 Stijl ................................................................................................................................. 11
2 Subliminale priming ..................................................................................................................... 12
2.1 Observatie ................................................................................................................................... 12
2.2 Theoretisch kader ....................................................................................................................... 12
2.3 Verklaringsmodellen ................................................................................................................... 17
2.3.1 Diepgaande verwerking.......................................................................................................... 18
2.3.2 Automatiseringshypothese .................................................................................................... 18
2.3.3 Actietriggerhypothese ............................................................................................................ 19
2.4 Methode...................................................................................................................................... 19
3 Lexicale beslissing ........................................................................................................................ 21
3.1 Observatie ................................................................................................................................... 21
3.2 Theoretisch kader ....................................................................................................................... 21
3.2.1 Spreading activation ............................................................................................................... 24
3.2.2 Location shifting model .......................................................................................................... 25
3.2.3 Compound cue model ............................................................................................................ 26
3.3 Hypotheses.................................................................................................................................. 28
3.4 Methode...................................................................................................................................... 28
4 Globale voorrang ......................................................................................................................... 30
4.1 Observatie ................................................................................................................................... 30
4.2 Theoretisch kader ....................................................................................................................... 30
4.3 Methode...................................................................................................................................... 35
4.4 Hypotheses.................................................................................................................................. 37
,1 Experimentele methode & verslaggeving
1.1 Experimentele methode
1.1.1 Hypothese
• Te testen verklaring voor een fenomeen
• Wetenschap: hypothese moet falsifieerbaar zijn
• Voorbeelden van stellingen die niet met een experimenteel onderzoek getest kunnen
worden (niet falsifieerbaar)
o “Er bestaat een immateriële, almachtige God”
à je kunt niet aantonen dat iets immateriëel er niet is
à wetenschap weet het dus niet (niet "juist of fout”)
o “Alle mensen zijn sterfelijk”
à zo lang iemand leeft weet je niet of die ooit gaat sterven
à je kunt dus nooit aantonen dat iemand onsterfelijk is, want dat wilt zeggen dat die
persoon nog leeft en die kan later nog altijd sterven
o “Alle mensen sterven voor ze 150 jaar worden”
à dan moet je maar 1 iemand vinden die 150 wordt om het te falsifiëren
o “Agressie wordt veroorzaakt door frustratie”
à dat is niet rechtstreeks waarneembaar
à je moet dat operationaliseren
• Om hypotheses te kunnen testen, moeten concepten vaak geoperationaliseerd worden
o Meting definiëren van niet-rechtstreeks meetbare fenomenen
= iets wat niet rechtstreeks waarneembaar is, toch waarneembaar maken
o Bijvoorbeeld frustratie
§ De gemiddelde hoeveelheid stress-hormonen in het bloed de voorbije zeven
dagen (valide? à verantwoorden in verslag waarom het valide zou zijn)
§ Aantal uren in de file gespendeerd de afgelopen week
§ Aantal mislukte pogingen om draad door de naald te krijgen
2
,• Statistische hypothesetoetsing
o Nulhypothese: het gevonden patroon kan verklaard worden zonder het verband dat
de hypothese voorstelt (toeval) (p>.05)
§ Bijvoorbeeld: Gemiddelde IQ van 20 mannen = 100, van 20 vrouwen = 110
p = .06 (niet significant)
o Alternatieve hypothese: de nulhypothese valt niet vol te houden; dit patroon is te
onwaarschijnlijk (p<.05)
§ Alternatieve verklaringen blijven mogelijk!
p = .0001 (significant)
1.1.2 Causaliteit
• Specifiek aan experimentele methode: mogelijkheid om causale verbanden na te gaan
o Een of meerdere variabelen doelbewust gemanipuleerd
o Al de rest zo veel mogelijk constant gehouden
o Verschillen tussen condities zijn dan enkel aan de gemanipuleerde variabele te wijten
o Between (tussen) /Within (binnen) subjects manipulatie
3
,• Onafhankelijke variabele
o Gemanipuleerd door de onderzoeker zelf (bijvoorbeeld dosis caffeïne,
geoperationaliseerd als 0/1 kop koffie)
• Afhankelijke variabele
o Variabele die gemeten wordt door de onderzoeker (bijvoorbeeld zenuwachtigheid,
geoperationaliseerd als afstand geijsbeerd op treinperron)
• Verwarrende variabele
o Bijkomende variabele die samen met de onafhankelijke variabele varieert en de
afhankelijke variabele beïnvloedt (bijvoorbeeld volheid van de blaas, want caffeïne
werkt vochtafdrijvend)
• Verwarrende variabelen vermijden door
o Willekeurige verdeling van proefpersonen tussen groepen
o Willekeurige volgorde van experimentele condities binnen het experiment per
proefpersoon (“counterbalancing”)
1.2 Verslaggeving
1.2.1 Empirische cyclus
4
,• Observatie: wat we willen verklaren
• Inductie: mogelijke verklaring die je bedenkt
• Deductie: als verklaring klopt, wat zouden we dan moeten waarnemen?
• Toetsen: effectief testen
• Evaluatie: verklaring dekt niet alles
• Opnieuw observatie
5
, 1.2.2 Opbouw verslag
1. Voorblad
2. Abstract
3. Inleiding
4. Methode
5. Resultaten
6. Bespreking
7. Referenties
1.2.2.1 Voorblad
• VUB-huisstijl
• Alle namen van groepsleden
• Rolnummers (!)
• Datum van indiening
• Titel: Practicum Cognitieve Psychologie I: [onderwerp van je taak]
6
