vertaalwetenschap thema 2

VERTAALWET

2. FUNCTIES VAN VERTALEN DOOR EEUWEN HEEN

 vertalen is een doelgerichte activiteit die voor meerdere doeleinden w ingezet

1. Het mogelijk maken v communicatie tss mensen die elkaars taal niet machtig zijn/ niet wensen te spreken
2. De vergaring, ontwikkeling en verspreiding van kennis
 Vertalingen geven toegang tot kennis uit andere culturen die in anderstaligen teksten is weergegeven
 Die kennis kan w toegepast op wet. of techn. gebied MAAR w vaak gebruikt als basis om op verder te bouwe
3. Verspreiden van geloof  zo bekeren ze mensen
4. Verstevigen, veranderen of aan de kaak stellen van geopolitieke/ andere machtsstructuren
5. Vorming en ontwikkeling v culturele identiteit
 Taal & literatuur = belangrijke onderdelen van culturele identiteit
 Vertalen kan ook dienen om eigen culturele ID uit te dragen naar andere culturen

 vertalen kan ook meerledige functie hebben (vb: kolonisering Amerika: dualiteit macht en religie = (1) en (2))
- vertalers en tolken grote rol: vereiste vaardigheden  loyaliteit Spaanse kroon & morele, christelijke levensstijl

A. OM COMMUNICATIE TE BEWERKSTELLINGEN

 = de primaire functie
 = voor mensen die elkaars taal niet machtig zijn/ niet wensen te spreken

“noodzaak vertalingen lijkt beperkt te zijn door lingua franca (ENG), maar vraag naar vertalingen was nooit zo hoog”

DIVERSITEITSPRADADOX
Anthony Pim
 = het gelijktijdig bestaan van twee fenomenen: toenemende invloed ENG als lingua franca & groeiende vraag
 Gebruik lingua franca schuift talige en culturele diversiteit onder tapijt <-> vertalen zet het in de verf
 MOGELIJKE OORZAAK? Globalisering
 Uit zich in immigratiestromen, meer internationale handen en politieke samenwerking
 ENG & toenemende vraag = 2 oplossingen om taal- en cultuurbarrières in geglobaliseerde wereld opteheffen

3 VOORBEELDEN VD SAMENWERKING
1. De meertalige samenleving
 Vertalen: burgers die officiële taal niet spreken info of toegang verstrekken tot overheidsdiensten
 = overheidscontext: informatiestrekking of dienstverlening (medisch/juridisch) aan burgers
 ENG is ≠ nuttig want velen beheersen het niet voldoende of ID van immigrant w gerespecteerd
 Lingua franca: arbeids- en studiecontext
 ENG gebruikt als interne voertaal om arbeidskrachten of studenten uit buitenland te trekken

2. Supranationale publieke en non-profitorganisaties
 In de politiek – de Europese Unie (= meertalige, multiculturele instelling)
 Multidirectioneel taalbeleid: documenten worden vanuit en in alle talen vertaald
 Burgers kunnen de website van de EU in alle talen vd Unie raadplegen
 MAAR slechts 3 talen voor interne communicatie binnen de EU-kernorganen
 Engels, Frans, Duits
 Voor Europese Commissie, Europees Parlement en Europese Raad
 Voor verspreiding v beslissingen en regelgeving naar andere organen: vertalingen in officiele talen vd Unie
 OOK voor communicatie met overheden en burgers v versch. lidstaten

, 3. Internationale handel
 ANALYSE: van verschillen in communicatie aan productiezijde <-> en distributie en consumptie
 Vertalen: contract met consument
 Producten en marketingcampagnes moeten w afgestemd op lokale markt
 WRM?
 (1) consument ≠ Engels  begrijpt campagne of product(info) niet OF verkiezen eigen taal
 (2) veel overheden (EU) verplichten productinfo in officiële taal v land waar het verkocht w
 (3) individuele beleving: consument voelt zich sterker aangetrokken door producten die
aangepast zijn aan hun eigen behoeften en voorkeuren
 = lokalisatie (aanpassing lokale context) product, naam, campagne, info, handleiding
 Lingua franca: domein vd productie
 Productie = zeer regionaal (ondanks technologieën en globalisering)  geen taal/cultuurbarrières
 MAAR wel als technologie een rol speelt  versch. fasen van productieproces op versch.
continenten WAARDOOR versch. afdelingen over de wereld verspreid zijn
 Efficiënte communicatie tss afdelingen nodig  taal en communicatie = onderdeel proces
 ENGELS als interne voertaal  technische kennis vaak in Engels en vertalen is duur en traag



B. OM KENNIS VERGAREN, VERSPREIDEN EN ONTWIKKELEN

 Via vertalen kan je toegang krijgen tot anderen hun kennis EN ZO vernieuwing en ontwikkeling van kennis in je
eigen cultuur en samenleving stimuleren

2 voorbeelden
 De vertaalactiviteit in Bagdad van de 7 e tot de 13e E
 De vertaalactiviteit in Hispania van de 12 e en 13e E

VERTALING IN ARABISCHE WERELD 7 E -13 E E

 Vertaalproject van kalief Al-Mansoer en kalief Al-Ma’mun
 VERTAALCENTRUM: Bagdad

 9eE: de Abassiden waren aan macht in de Arabische wereld
= de Gouden Periode vd vertaalactiviteit en wetenschappelijke ontwikkeling in islamitische Arabische rijk
 Het vertaalproject w 2 eeuwen eerder opgestart onder de Umayyaden

 7eE: wonnen macht en stichtten een kalifaat met Damascus als hoofdstad
 Arabisch: officiële regeringstaal in alle gebieden v Arabisch rijk
 Vertaling in 1e plaats om administratieve eenheid te creëren in het bestuur
 LATER: Arabisch groeit v gesproken taal v  geschreven lingua franca v multi-etnisch/linguïstisch rijk
 Eind 7eE: vertaling om kennis uit veroverde gebieden te vergaren+ gebruik voor ontwikkeling v eigen cultuur



 Filosofie en WET v Hellenistische beschaving = bewaard gebleven door Umayyaden veroverde gebieden
 In Griekse en Syrische vertalingen  lieten deze teksten naar Arabisch vertalen
 Ook kennis uit Oosterse beschaving (Aramese, Perzische, Indiase) werd vertaald
 LETTERLIJKHEID: elk woord vd BTekst w vertaald door een equivalent Arabisch woord
 Of door een leenwoord indien er (nog) geen Arabisch equivalent bestond