2023-2024 Ondernemingsrecht Orthostudente
ONDERNEMINGSRECHT ’23-’24:
INHOUDSOPGAVE
Deel 1: Algemene inleiding tot het recht ....................................................................................... 10
Hoofdstuk 1: Inleiding tot het recht: enkele basisbegrippen ............................................................... 10
Wat is recht? ............................................................................................................................... 10
Begripsomschrijving ................................................................................................................ 10
Enkele gerelateerde concepten ................................................................................................ 11
Objectief recht vs subjectief recht ......................................................................................... 11
Positief recht vs Ideëel recht ................................................................................................. 11
Dwingende en wilsaanvullende regels ................................................................................... 11
Indeling van het recht .................................................................................................................. 12
Publiekrecht en Privaatrecht: summa divisio ............................................................................. 12
De indeling van het recht in rechtstakken .................................................................................. 12
Bronnen van het recht ................................................................................................................. 13
Inleiding .................................................................................................................................. 13
De wet..................................................................................................................................... 14
Inleiding ............................................................................................................................... 14
De verschillende soorten normen die als wet in de materiële betekenis gelden ....................... 14
Internationale normen ...................................................................................................... 14
De Belgische grondwet ..................................................................................................... 15
Wijzigingsprocedure (+lees artikel 195) .......................................................................... 16
Wetskrachtige normen: wetten, decreten en ordonnanties ................................................. 16
Uitvoerende normen: besluiten ......................................................................................... 17
Normen uitgevaardigd door gedecentraliseerde besturen: provinciale en gemeentelijke
reglementen en verordeningen: ......................................................................................... 18
De hiërarchie der normen ..................................................................................................... 18
Algemene rechtsbeginselen ..................................................................................................... 18
De gewoonte ........................................................................................................................... 19
De rechtspraak ........................................................................................................................ 19
De rechtspraak als formele bron van het recht ....................................................................... 19
De organisatie van de hoven en rechtbanken ......................................................................... 20
De rechtsleer/parels van wijsheid ............................................................................................. 22
Hoofdstuk 2: Inleiding tot het burgerlijk recht .................................................................................... 23
Inleiding ...................................................................................................................................... 23
Enkele centrale begrippen van het Burgerlijk Recht ....................................................................... 24
Rechtssubject/persoon ........................................................................................................... 24
Rechtsbekwaamheid en handelingsbekwaamheid .................................................................... 24
Rechtshandeling en rechtsfeit .................................................................................................. 24
Zakelijke rechten en persoonlijke rechten (of vorderingsrechten) ............................................... 25
Vertegenwoordiging ................................................................................................................. 26
Goederenrecht............................................................................................................................ 28
Inleiding .................................................................................................................................. 28
1
,2023-2024 Ondernemingsrecht Orthostudente
Algemeen ............................................................................................................................ 28
Roerende en onroerende goederen ....................................................................................... 28
Lichamelijke en onlichamelijke goederen .............................................................................. 29
Soorten zakelijke rechten: numerus clausus ......................................................................... 29
Eigendomsrecht ...................................................................................................................... 30
Erfdienstbaarheid .................................................................................................................... 30
vruchtgebruik .......................................................................................................................... 31
Erfpacht .................................................................................................................................. 31
Opstal ..................................................................................................................................... 32
Zakelijke zekerheidsrecht ......................................................................................................... 32
Algemeen ............................................................................................................................ 32
Hypotheek ........................................................................................................................... 33
Pand .................................................................................................................................... 33
Verbintenissenrecht .................................................................................................................... 34
Inleiding .................................................................................................................................. 34
Algemeen ............................................................................................................................ 34
Bronnen van verbintenissen.................................................................................................. 34
Soorten verbintenissen......................................................................................................... 35
Voorwaardelijke verbintenissen......................................................................................... 35
Verbintenissen met tijdsbepaling ...................................................................................... 35
Alternatieve verbintenissen ............................................................................................... 36
Cumulatieve verbintenissen .............................................................................................. 36
Deelbare/samengevoegde en hoofdelijke/solidaire verbintenissen ..................................... 36
Resultaats- en middelenverbintenissen ............................................................................. 36
Verbintenissen intuitu personae ........................................................................................ 37
Overeenkomsten ..................................................................................................................... 37
Begrip .................................................................................................................................. 37
Enkele basisprincipes .......................................................................................................... 38
TOTSTANDKOMING VAN OVEREENKOMSTEN ....................................................................... 39
INLEIDING – DE PRECONTRACTUELE FASE........................................................................ 39
DE GELDIGHEIDSVOORWAARDEN BIJ TOTSTANDKOMING ................................................ 40
Inleiding ........................................................................................................................ 40
Toestemming ................................................................................................................ 40
Bekwaamheid ............................................................................................................... 42
Voorwerp ...................................................................................................................... 42
Oorzaak ........................................................................................................................ 42
Sanctie ......................................................................................................................... 42
Uitvoering van overeenkomsten ............................................................................................ 42
Buitencontractuele aansprakelijkheid ...................................................................................... 44
Inleiding ............................................................................................................................... 44
Aansprakelijkheid voor (eigen) fout........................................................................................ 46
Inleiding ........................................................................................................................... 46
Fout ................................................................................................................................. 46
Schade............................................................................................................................. 46
Causaal verband .............................................................................................................. 47
Aansprakelijkheid voor kinderen ........................................................................................... 47
Aansprakelijkheid voor leerlingen.......................................................................................... 47
Aansprakelijkheid voor aangestelden .................................................................................... 48
Aansprakelijkheid voor dieren ............................................................................................... 48
Aansprakelijkheid voor gebouwen ......................................................................................... 48
2
,2023-2024 Ondernemingsrecht Orthostudente
Aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken............................................................................... 49
Deel 2.1: Inleiding tot ondernemingsrecht .................................................................................... 50
Hoofdstuk 1: Inleiding ..................................................................................................................... 50
Begrip en overzicht ...................................................................................................................... 50
Bronnen van het ondernemingsrecht............................................................................................ 50
Het begrip ondernemingsrecht .................................................................................................... 50
Vrijheid van ondernemen ............................................................................................................. 51
Hoofdstuk 2: De opstart van een onderneming ................................................................................. 51
Overzicht .................................................................................................................................... 51
Keuze van een ondernemingsvorm ............................................................................................... 52
Voorwaarden om een onderneming te starten .............................................................................. 53
Inleiding .................................................................................................................................. 53
Oprichting van de vennootschap (met rechtspersoonlijkheid) .................................................... 53
Aansluiting bij een ondernemingsloket ..................................................................................... 53
Registratie bij de Kruispuntbank der Ondernemingen ................................................................ 53
Openen van een zichtrekening.................................................................................................. 54
Aanvragen btw-identificatie...................................................................................................... 54
Aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds ............................................................................ 54
Het voeren van een boekhouding .............................................................................................. 55
Vergunningenstelsels .................................................................................................................. 55
Het bestaan van vergunningenstelsels ...................................................................................... 55
Voorwaarden waaraan vergunningenstelsels moeten voldoen ................................................... 56
Financiering ................................................................................................................................ 58
Financieringsvormen ............................................................................................................... 58
De kredietovereenkomst .......................................................................................................... 58
De geldlening .......................................................................................................................... 59
De wet Kmo financiering .......................................................................................................... 59
Algemeen ............................................................................................................................ 59
Toepassingsgebied .............................................................................................................. 59
Zorgvuldigheids- en informatieplicht ..................................................................................... 59
Regeling bij vervroegde terugbetaling .................................................................................... 60
Hoofdstuk 3: De onderneming op de markt....................................................................................... 62
Inleiding ...................................................................................................................................... 62
De bescherming van de consument ............................................................................................. 62
Inleiding .................................................................................................................................. 62
Toepassingsgebied en enkele relevante kernbegrippen ............................................................. 63
Algemeen ............................................................................................................................ 63
Verkoopovereenkomsten en dienstenovereenkomsten .......................................................... 63
Verkoopovereenkomst ...................................................................................................... 63
Dienstenovereenkomst ..................................................................................................... 63
Ondernemingen en consumenten ......................................................................................... 63
Producten ............................................................................................................................ 64
Goederen, met inbegrip van digitale elementen ................................................................. 64
Onroerende goederen ....................................................................................................... 64
Diensten, met inbegrip van digitale diensten ...................................................................... 64
Digitale inhoud ................................................................................................................. 64
Rechten en verplichtingen ................................................................................................. 64
3
, 2023-2024 Ondernemingsrecht Orthostudente
Op afstand gesloten overeenkomsten en buiten verkoopruimenten gesloten overeenkomsten 64
Op afstand gesloten overeenkomsten ............................................................................... 64
Buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten .............................................................. 65
Precontractuele informatieplicht jegens consumenten ............................................................. 65
Overzicht ............................................................................................................................. 65
Algemene informatieplicht ................................................................................................... 65
Informatieplicht bij op afstand gesloten overeenkomsten ...................................................... 66
Informatieplicht bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten .................................... 66
Herroepingsrecht bij op afstand of buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten ................. 66
Principe ............................................................................................................................... 66
Berekening van de termijn..................................................................................................... 67
Gevolgen van de herroeping.................................................................................................. 67
Regeling van de kosten en vergoeding voor waardevermindering bij herroeping ....................... 68
Uitzonderingen op het herroepingsrecht ................................................................................ 68
Onrechtmatige bedingen.......................................................................................................... 69
Onrechtmatige bedingen in B2C-relaties ............................................................................... 69
specifiek toepassingsgeval: de stilzwijgende verlenging van overeenkomsten ......................... 70
Oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten ................................................................... 70
Principe ............................................................................................................................... 70
Misleidende handelspraktijken ............................................................................................. 70
Principe............................................................................................................................ 70
Zwarte lijst:....................................................................................................................... 71
Agressieve handelspraktijken ............................................................................................... 72
Principe............................................................................................................................ 72
Zwarte lijst........................................................................................................................ 72
Specifieke toepassing: de niet-gevraagde levering ................................................................. 72
Specifieke toepassing: verbod op het gebruik van standaardopties......................................... 72
Betalingsachterstand bij consumenten..................................................................................... 73
Algemeen ............................................................................................................................ 73
Voorafgaande en kosteloze ingebrekestelling ........................................................................ 73
Maximale interestvoet en schadevergoeding ......................................................................... 73
Enkele andere regelingen ter bescherming van de consument ................................................... 74
Overzicht ............................................................................................................................. 74
De bescherming van de onderneming .......................................................................................... 74
Inleiding .................................................................................................................................. 74
Precontractuele informatieplicht tussen ondernemingen .......................................................... 74
Geen algemene informatieplicht, wel duidelijke en begrijpelijke bedingen .............................. 74
Informatieplicht bij commerciële samenwerkings-overeenkomsten ....................................... 75
Onrechtmatige bedingen.......................................................................................................... 75
Oneerlijke marktpraktijken jegens andere ondernemingen......................................................... 76
Principe ............................................................................................................................... 76
Misleidende marktpraktijken................................................................................................. 76
Principe............................................................................................................................ 76
Werving van adverteerders ................................................................................................ 77
Piramidesystemen ............................................................................................................ 77
Agressieve marktpraktijken ................................................................................................... 77
Betalingsachterstand in handelstransacties ............................................................................. 78
Toepassingsgebied .............................................................................................................. 78
Betalingstermijn ................................................................................................................... 78
Verwijlinteresten .................................................................................................................. 79
4
ONDERNEMINGSRECHT ’23-’24:
INHOUDSOPGAVE
Deel 1: Algemene inleiding tot het recht ....................................................................................... 10
Hoofdstuk 1: Inleiding tot het recht: enkele basisbegrippen ............................................................... 10
Wat is recht? ............................................................................................................................... 10
Begripsomschrijving ................................................................................................................ 10
Enkele gerelateerde concepten ................................................................................................ 11
Objectief recht vs subjectief recht ......................................................................................... 11
Positief recht vs Ideëel recht ................................................................................................. 11
Dwingende en wilsaanvullende regels ................................................................................... 11
Indeling van het recht .................................................................................................................. 12
Publiekrecht en Privaatrecht: summa divisio ............................................................................. 12
De indeling van het recht in rechtstakken .................................................................................. 12
Bronnen van het recht ................................................................................................................. 13
Inleiding .................................................................................................................................. 13
De wet..................................................................................................................................... 14
Inleiding ............................................................................................................................... 14
De verschillende soorten normen die als wet in de materiële betekenis gelden ....................... 14
Internationale normen ...................................................................................................... 14
De Belgische grondwet ..................................................................................................... 15
Wijzigingsprocedure (+lees artikel 195) .......................................................................... 16
Wetskrachtige normen: wetten, decreten en ordonnanties ................................................. 16
Uitvoerende normen: besluiten ......................................................................................... 17
Normen uitgevaardigd door gedecentraliseerde besturen: provinciale en gemeentelijke
reglementen en verordeningen: ......................................................................................... 18
De hiërarchie der normen ..................................................................................................... 18
Algemene rechtsbeginselen ..................................................................................................... 18
De gewoonte ........................................................................................................................... 19
De rechtspraak ........................................................................................................................ 19
De rechtspraak als formele bron van het recht ....................................................................... 19
De organisatie van de hoven en rechtbanken ......................................................................... 20
De rechtsleer/parels van wijsheid ............................................................................................. 22
Hoofdstuk 2: Inleiding tot het burgerlijk recht .................................................................................... 23
Inleiding ...................................................................................................................................... 23
Enkele centrale begrippen van het Burgerlijk Recht ....................................................................... 24
Rechtssubject/persoon ........................................................................................................... 24
Rechtsbekwaamheid en handelingsbekwaamheid .................................................................... 24
Rechtshandeling en rechtsfeit .................................................................................................. 24
Zakelijke rechten en persoonlijke rechten (of vorderingsrechten) ............................................... 25
Vertegenwoordiging ................................................................................................................. 26
Goederenrecht............................................................................................................................ 28
Inleiding .................................................................................................................................. 28
1
,2023-2024 Ondernemingsrecht Orthostudente
Algemeen ............................................................................................................................ 28
Roerende en onroerende goederen ....................................................................................... 28
Lichamelijke en onlichamelijke goederen .............................................................................. 29
Soorten zakelijke rechten: numerus clausus ......................................................................... 29
Eigendomsrecht ...................................................................................................................... 30
Erfdienstbaarheid .................................................................................................................... 30
vruchtgebruik .......................................................................................................................... 31
Erfpacht .................................................................................................................................. 31
Opstal ..................................................................................................................................... 32
Zakelijke zekerheidsrecht ......................................................................................................... 32
Algemeen ............................................................................................................................ 32
Hypotheek ........................................................................................................................... 33
Pand .................................................................................................................................... 33
Verbintenissenrecht .................................................................................................................... 34
Inleiding .................................................................................................................................. 34
Algemeen ............................................................................................................................ 34
Bronnen van verbintenissen.................................................................................................. 34
Soorten verbintenissen......................................................................................................... 35
Voorwaardelijke verbintenissen......................................................................................... 35
Verbintenissen met tijdsbepaling ...................................................................................... 35
Alternatieve verbintenissen ............................................................................................... 36
Cumulatieve verbintenissen .............................................................................................. 36
Deelbare/samengevoegde en hoofdelijke/solidaire verbintenissen ..................................... 36
Resultaats- en middelenverbintenissen ............................................................................. 36
Verbintenissen intuitu personae ........................................................................................ 37
Overeenkomsten ..................................................................................................................... 37
Begrip .................................................................................................................................. 37
Enkele basisprincipes .......................................................................................................... 38
TOTSTANDKOMING VAN OVEREENKOMSTEN ....................................................................... 39
INLEIDING – DE PRECONTRACTUELE FASE........................................................................ 39
DE GELDIGHEIDSVOORWAARDEN BIJ TOTSTANDKOMING ................................................ 40
Inleiding ........................................................................................................................ 40
Toestemming ................................................................................................................ 40
Bekwaamheid ............................................................................................................... 42
Voorwerp ...................................................................................................................... 42
Oorzaak ........................................................................................................................ 42
Sanctie ......................................................................................................................... 42
Uitvoering van overeenkomsten ............................................................................................ 42
Buitencontractuele aansprakelijkheid ...................................................................................... 44
Inleiding ............................................................................................................................... 44
Aansprakelijkheid voor (eigen) fout........................................................................................ 46
Inleiding ........................................................................................................................... 46
Fout ................................................................................................................................. 46
Schade............................................................................................................................. 46
Causaal verband .............................................................................................................. 47
Aansprakelijkheid voor kinderen ........................................................................................... 47
Aansprakelijkheid voor leerlingen.......................................................................................... 47
Aansprakelijkheid voor aangestelden .................................................................................... 48
Aansprakelijkheid voor dieren ............................................................................................... 48
Aansprakelijkheid voor gebouwen ......................................................................................... 48
2
,2023-2024 Ondernemingsrecht Orthostudente
Aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken............................................................................... 49
Deel 2.1: Inleiding tot ondernemingsrecht .................................................................................... 50
Hoofdstuk 1: Inleiding ..................................................................................................................... 50
Begrip en overzicht ...................................................................................................................... 50
Bronnen van het ondernemingsrecht............................................................................................ 50
Het begrip ondernemingsrecht .................................................................................................... 50
Vrijheid van ondernemen ............................................................................................................. 51
Hoofdstuk 2: De opstart van een onderneming ................................................................................. 51
Overzicht .................................................................................................................................... 51
Keuze van een ondernemingsvorm ............................................................................................... 52
Voorwaarden om een onderneming te starten .............................................................................. 53
Inleiding .................................................................................................................................. 53
Oprichting van de vennootschap (met rechtspersoonlijkheid) .................................................... 53
Aansluiting bij een ondernemingsloket ..................................................................................... 53
Registratie bij de Kruispuntbank der Ondernemingen ................................................................ 53
Openen van een zichtrekening.................................................................................................. 54
Aanvragen btw-identificatie...................................................................................................... 54
Aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds ............................................................................ 54
Het voeren van een boekhouding .............................................................................................. 55
Vergunningenstelsels .................................................................................................................. 55
Het bestaan van vergunningenstelsels ...................................................................................... 55
Voorwaarden waaraan vergunningenstelsels moeten voldoen ................................................... 56
Financiering ................................................................................................................................ 58
Financieringsvormen ............................................................................................................... 58
De kredietovereenkomst .......................................................................................................... 58
De geldlening .......................................................................................................................... 59
De wet Kmo financiering .......................................................................................................... 59
Algemeen ............................................................................................................................ 59
Toepassingsgebied .............................................................................................................. 59
Zorgvuldigheids- en informatieplicht ..................................................................................... 59
Regeling bij vervroegde terugbetaling .................................................................................... 60
Hoofdstuk 3: De onderneming op de markt....................................................................................... 62
Inleiding ...................................................................................................................................... 62
De bescherming van de consument ............................................................................................. 62
Inleiding .................................................................................................................................. 62
Toepassingsgebied en enkele relevante kernbegrippen ............................................................. 63
Algemeen ............................................................................................................................ 63
Verkoopovereenkomsten en dienstenovereenkomsten .......................................................... 63
Verkoopovereenkomst ...................................................................................................... 63
Dienstenovereenkomst ..................................................................................................... 63
Ondernemingen en consumenten ......................................................................................... 63
Producten ............................................................................................................................ 64
Goederen, met inbegrip van digitale elementen ................................................................. 64
Onroerende goederen ....................................................................................................... 64
Diensten, met inbegrip van digitale diensten ...................................................................... 64
Digitale inhoud ................................................................................................................. 64
Rechten en verplichtingen ................................................................................................. 64
3
, 2023-2024 Ondernemingsrecht Orthostudente
Op afstand gesloten overeenkomsten en buiten verkoopruimenten gesloten overeenkomsten 64
Op afstand gesloten overeenkomsten ............................................................................... 64
Buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten .............................................................. 65
Precontractuele informatieplicht jegens consumenten ............................................................. 65
Overzicht ............................................................................................................................. 65
Algemene informatieplicht ................................................................................................... 65
Informatieplicht bij op afstand gesloten overeenkomsten ...................................................... 66
Informatieplicht bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten .................................... 66
Herroepingsrecht bij op afstand of buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten ................. 66
Principe ............................................................................................................................... 66
Berekening van de termijn..................................................................................................... 67
Gevolgen van de herroeping.................................................................................................. 67
Regeling van de kosten en vergoeding voor waardevermindering bij herroeping ....................... 68
Uitzonderingen op het herroepingsrecht ................................................................................ 68
Onrechtmatige bedingen.......................................................................................................... 69
Onrechtmatige bedingen in B2C-relaties ............................................................................... 69
specifiek toepassingsgeval: de stilzwijgende verlenging van overeenkomsten ......................... 70
Oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten ................................................................... 70
Principe ............................................................................................................................... 70
Misleidende handelspraktijken ............................................................................................. 70
Principe............................................................................................................................ 70
Zwarte lijst:....................................................................................................................... 71
Agressieve handelspraktijken ............................................................................................... 72
Principe............................................................................................................................ 72
Zwarte lijst........................................................................................................................ 72
Specifieke toepassing: de niet-gevraagde levering ................................................................. 72
Specifieke toepassing: verbod op het gebruik van standaardopties......................................... 72
Betalingsachterstand bij consumenten..................................................................................... 73
Algemeen ............................................................................................................................ 73
Voorafgaande en kosteloze ingebrekestelling ........................................................................ 73
Maximale interestvoet en schadevergoeding ......................................................................... 73
Enkele andere regelingen ter bescherming van de consument ................................................... 74
Overzicht ............................................................................................................................. 74
De bescherming van de onderneming .......................................................................................... 74
Inleiding .................................................................................................................................. 74
Precontractuele informatieplicht tussen ondernemingen .......................................................... 74
Geen algemene informatieplicht, wel duidelijke en begrijpelijke bedingen .............................. 74
Informatieplicht bij commerciële samenwerkings-overeenkomsten ....................................... 75
Onrechtmatige bedingen.......................................................................................................... 75
Oneerlijke marktpraktijken jegens andere ondernemingen......................................................... 76
Principe ............................................................................................................................... 76
Misleidende marktpraktijken................................................................................................. 76
Principe............................................................................................................................ 76
Werving van adverteerders ................................................................................................ 77
Piramidesystemen ............................................................................................................ 77
Agressieve marktpraktijken ................................................................................................... 77
Betalingsachterstand in handelstransacties ............................................................................. 78
Toepassingsgebied .............................................................................................................. 78
Betalingstermijn ................................................................................................................... 78
Verwijlinteresten .................................................................................................................. 79
4
