LES 1: psychosociale risico’s en aanverwante thema’s
Definitie psychosociale risico’s
= de kans dat 1 of meerdere werknemers psychische schade ondervinden, al dan niet
gepaard met lichamelijke schade ten gevolge van blootstelling aan de elementen van de
5A’s en waarop de werkgever impact heeft en die objectief een gevaar inhoud.
Bronnen psychosociale risico’s
De 5A’s of IVOOR
inhoud
voorwaarden
omstandigheden
organisatie
relaties
Consequenties / Gevolgen psychosociale risico’s
Stress
Psychosociale gezondheidsaspecten
Fysieke gezondheidsaspecten
Voor de werknemer
- persoonlijk vlak: emotionele – gedragsmatige en lichamelijke symptomen
- sociaal vlak: gezinsrelaties, contact met anderen, vrije tijd/hobby’s
- professioneel vlak: arbeidsongeschikt, demotivatie
Voor de organisatie
- werkklimaat lijdt, absenteïsme, verminderde productiviteit/kwaliteit, verminderde
motivatie, imago, ongevallen, stakingen, …
Voor de maatschappij
- kosten ziekteverzekering (langdurige afwezigheid)
Stress
= spanning = een onevenwicht
Voldoende herstel: spanning – recuperatie – spanning – recuperatie
Onvoldoende herstel: spanning – herstel > meer spanning – herstel > > > burn-out
Acute stress (tijdelijk) – chronische stress (voor langere periode)
eindstadium chronische stress = burn-out
, Burn-out
Bevlogen > stress > overspanning (na 3 maand)> burn-out (na 1jaar)
Kernsymptomen
- uitputting
- emotionele ontregeling mentale distantie
- mentale ontregeling mentale distantie
Secundaire symptomen
- psychische spanningsklachten
- psychosomatische klachten
- depressieve gevoelens
Werk = hoofdoorzaak, maar niet unieke oorzaak (gezin, prive,..)
Persoonsgebonden risicofactoren: werkeisen en energiebronnen
Werkgebonden risicofactoren: perfectionistisch, sterk betrokken,
verantwoordelijkheidsgevoel, …
Maatschappelijke risicofactoren: druk leven om erbij te horen, steeds bereikbaar door
gsm, economische situatie, prestaties zijn belangrijk, vuca wereld
Plan van aanpak
1) Focus op het nu
- inzicht en acceptatie
o minder bang vd klachten
o minder boos op de klachten
- herstellen van mentale energie: energiegevers inlassen
- herstellen van fysieke energie: recuperatie
2) Wat leren we uit het verleden
- concreet zicht krijgen op de balans en recuperatie
- wat leert mij dit over mij
3) Wat nemen we mee naar de toekomst
- actieplan en concrete voorbereiding: wat pak ik anders aan en welke hulp vraag ik
- toepassen op het werk en de omgeving
Definitie psychosociale risico’s
= de kans dat 1 of meerdere werknemers psychische schade ondervinden, al dan niet
gepaard met lichamelijke schade ten gevolge van blootstelling aan de elementen van de
5A’s en waarop de werkgever impact heeft en die objectief een gevaar inhoud.
Bronnen psychosociale risico’s
De 5A’s of IVOOR
inhoud
voorwaarden
omstandigheden
organisatie
relaties
Consequenties / Gevolgen psychosociale risico’s
Stress
Psychosociale gezondheidsaspecten
Fysieke gezondheidsaspecten
Voor de werknemer
- persoonlijk vlak: emotionele – gedragsmatige en lichamelijke symptomen
- sociaal vlak: gezinsrelaties, contact met anderen, vrije tijd/hobby’s
- professioneel vlak: arbeidsongeschikt, demotivatie
Voor de organisatie
- werkklimaat lijdt, absenteïsme, verminderde productiviteit/kwaliteit, verminderde
motivatie, imago, ongevallen, stakingen, …
Voor de maatschappij
- kosten ziekteverzekering (langdurige afwezigheid)
Stress
= spanning = een onevenwicht
Voldoende herstel: spanning – recuperatie – spanning – recuperatie
Onvoldoende herstel: spanning – herstel > meer spanning – herstel > > > burn-out
Acute stress (tijdelijk) – chronische stress (voor langere periode)
eindstadium chronische stress = burn-out
, Burn-out
Bevlogen > stress > overspanning (na 3 maand)> burn-out (na 1jaar)
Kernsymptomen
- uitputting
- emotionele ontregeling mentale distantie
- mentale ontregeling mentale distantie
Secundaire symptomen
- psychische spanningsklachten
- psychosomatische klachten
- depressieve gevoelens
Werk = hoofdoorzaak, maar niet unieke oorzaak (gezin, prive,..)
Persoonsgebonden risicofactoren: werkeisen en energiebronnen
Werkgebonden risicofactoren: perfectionistisch, sterk betrokken,
verantwoordelijkheidsgevoel, …
Maatschappelijke risicofactoren: druk leven om erbij te horen, steeds bereikbaar door
gsm, economische situatie, prestaties zijn belangrijk, vuca wereld
Plan van aanpak
1) Focus op het nu
- inzicht en acceptatie
o minder bang vd klachten
o minder boos op de klachten
- herstellen van mentale energie: energiegevers inlassen
- herstellen van fysieke energie: recuperatie
2) Wat leren we uit het verleden
- concreet zicht krijgen op de balans en recuperatie
- wat leert mij dit over mij
3) Wat nemen we mee naar de toekomst
- actieplan en concrete voorbereiding: wat pak ik anders aan en welke hulp vraag ik
- toepassen op het werk en de omgeving
