De nier, water en elektrolyten
Inhoud
Algemene inleidende begrippen ............................................................................................2
Macroscopische opbouw vd nier........................................................................................3
Glomerulaire filtratie .........................................................................................................7
GRF bepaling = ................................................................................................................. 12
Tubulaire reabsorptie en secretie ........................................................................................ 18
Na-reabsorbatie thv de PT ................................................................................................ 19
Na-reabsorbatie thv de TAL .............................................................................................. 21
Reabsorptie ter hoogte v DN ............................................................................................ 22
Osmolariteit en toniciteit = .................................................................................................. 28
Countercurrent multiplier systeem ................................................................................. 29
Osmolariteit blijft stabiel in de tijd ................................................................................... 32
Waterpermeabiliteit in tubulus ........................................................................................ 33
Regulatie v waterbalans ...................................................................................................... 37
Stoornissen waterhuishouding ........................................................................................ 39
1. hypovolemie = ........................................................................................................ 39
2. Hypervolemie ......................................................................................................... 41
3. Oedeem .................................................................................................................. 42
V depletie vs deling effectief circulerend V ...................................................................... 44
Regulatie van Na en K balans ............................................................................................... 44
Stoornissen in Na-huishouding ........................................................................................ 45
1. hyponatriëmie = ...................................................................................................... 45
2. Hypernatriëmie = ................................................................................................... 46
Regulatie K-balans ........................................................................................................... 47
Stoornissen in kaliumhuishouding ................................................................................... 47
1. Hypokaliëmie ......................................................................................................... 47
2. Hyperkaliëmie ........................................................................................................ 49
Zuur-base-evenwichten en pH-regulatie ............................................................................. 52
1. pH-buffers............................................................................................................... 53
3. Respiratoire defensie.............................................................................................. 57
3. Renale defensie ...................................................................................................... 57
Metabole stoornissen van zuur-base-evenwicht = ....................................................... 59
Overzicht metabole acidose + alkalose = ......................................................................... 63
1
, Algemene inleidende begrippen
Nierfuncties =
- Afvoeren toxische substanties
• Ureum ---> N- houdend
• Creatine ---> N-houdend
• Urinezuur ---> purine M
• Urobiline ---> Hb omzetten nr bilirubine
- Water + ionenhuishouding ---> afbraakproducten uit lichaam leiden = detoxificatie
- Hormoonsynthese/secretie
• 1α-hydroxylatie v Vit.D
• Renine ---> zal Angiotensine I omzetten nr II
• Angiotensine – II --> vasoconstrictor = tonus van spieren verhogen
• Erythropoëtine ---> = zorgen dat beenmerg RB produceert = nodig bij tekort aan
Hb
Eindproducten v metabolisme =
Afbraak producten = worden urine =
- AZ metabolisme = N produceren ---> wordt afgevoerd als
ureum
- Carboxylgroep = bicarbonaat leveren ---> wordt als base
teruggevonden in urine
- Glutamine ---> productie ammoniak =
• Belangrijke urinaire pH-buffer
• Vormen ammonium na binding met proton
- Gefosforyleerde AZ ---> leveren fosfaat-anionen =
functioneren als urinaire pHbuffer
- S-houdende AZ = cysteïne + methionine ---> sulfaten
-
Hb =
1. Afbreken als bilirubine via lever + gal
2. Bilirubine ---> urobiline in darm
3. Urobiline filteren + renaal excreteren --->
= zorgen voor gele kleur v urine
Purine-metabolisme =
Urinezuur aanleveren via xanthine-oxidase-pathway --->
urinezuur renaal excreteren
2
,Concentraties in bloed + urine
---> Glucose =
- Mag niet verloren gaan via filtraat nier ---> alle glucose moet in lichaam blijven
- Wel in urine = glucosurie = bloedplasma C glucose zijn abnormaal groot ---> diabetes
suggereren (nuchtere toestand)
---> Concentraties Urine = worden beïnvloed door:
- Dagelijks ingenomen hoeveelheden
- Hoeveelheid geproduceerde urine
---> Voorbeelden =
− Grote N-belasting = hoge ureumconcentraties
− Grote waterinname = C ureum + andere substanties dalen dr dilutie
− Beperkte waterinname = C ureum + andere substanties in hoge C
− Hoge C Na in plasma = meer Na uitscheiden ---> zo zorgen dat Na-
spiegel altijd constant blijft
Macroscopische opbouw vd nier =
Doorbloeding =
- Goed doorbloed = schorszone = cortex --->
90-80% v renale bloed ontvangen
- Mindere doorbloeding = mergzone = medulla --->
10-20% v renale bloed ontvangen
---> nierinfarcten = vooral in mergzone ontstaan
---> medulla = bevat meeste tubulaire structuren ---> volgorde =
1. Proximale + distale tubulaire structuren
2. Kanalen v Bellini
3. Calyes minores + majores
4. Renale pelvis + ureters ---> voeren urine af nr de blaas
3
, Opbouw v nefron =
- = functionele eenheid v nier
- = 1 tot anderhalf miljoen nefronen per nier
- Glomerulus =
• In de nierschors
• Ontvangt bloed vanuit circulatie v afferente
arteriole
• Functie = bloed filteren + verder draineren in
tubulair stelsel
---> overblijvende bloed = glomerulus verlaten
via efferente arteriolen
---> verloop glomerulair filtraat =
1. Proximale tubulus (PT) =
• Eerst = complex gedraaid gedeelte (PCT)
• Daarna = recht gedeelte = pars recta
2. Lis v Henle = dalend ---> stijgend ---> dik stijgend deel
(TAL) ---> = 3 delen = hebben andere functies
3. TAL = in contact met efferente + afferente arteriolen
4. Distale tubulus = vanaf dan distaal nefron (DN)
Distale nefron =
1. Tubulus vertoont complex gedraaid verloop (DCT)
2. Via verbindingstubules (CT) draineren in verzamelkanalen (CDs)
3. CDs = verder draineren in kanalen v Bellini
4. Kanalen v Bellini monden in kleine + grote nierkelken uit ---> = calyces minores +
majores
5. Nier verlaten via ureters
Soorten nefronen =
1e soort 2e soort
15% v nefronen 85% v nefronen
Lange lissen v Henle = dalen in tot diep in Lissen v Henle dalen in tot niveau v buitenste
niermerg gedeelte niermerg
Glomerulus = vlak bij overgang v cortex nr = corticale nefron
medulla = Juxtamedullaire nefronen
4
Inhoud
Algemene inleidende begrippen ............................................................................................2
Macroscopische opbouw vd nier........................................................................................3
Glomerulaire filtratie .........................................................................................................7
GRF bepaling = ................................................................................................................. 12
Tubulaire reabsorptie en secretie ........................................................................................ 18
Na-reabsorbatie thv de PT ................................................................................................ 19
Na-reabsorbatie thv de TAL .............................................................................................. 21
Reabsorptie ter hoogte v DN ............................................................................................ 22
Osmolariteit en toniciteit = .................................................................................................. 28
Countercurrent multiplier systeem ................................................................................. 29
Osmolariteit blijft stabiel in de tijd ................................................................................... 32
Waterpermeabiliteit in tubulus ........................................................................................ 33
Regulatie v waterbalans ...................................................................................................... 37
Stoornissen waterhuishouding ........................................................................................ 39
1. hypovolemie = ........................................................................................................ 39
2. Hypervolemie ......................................................................................................... 41
3. Oedeem .................................................................................................................. 42
V depletie vs deling effectief circulerend V ...................................................................... 44
Regulatie van Na en K balans ............................................................................................... 44
Stoornissen in Na-huishouding ........................................................................................ 45
1. hyponatriëmie = ...................................................................................................... 45
2. Hypernatriëmie = ................................................................................................... 46
Regulatie K-balans ........................................................................................................... 47
Stoornissen in kaliumhuishouding ................................................................................... 47
1. Hypokaliëmie ......................................................................................................... 47
2. Hyperkaliëmie ........................................................................................................ 49
Zuur-base-evenwichten en pH-regulatie ............................................................................. 52
1. pH-buffers............................................................................................................... 53
3. Respiratoire defensie.............................................................................................. 57
3. Renale defensie ...................................................................................................... 57
Metabole stoornissen van zuur-base-evenwicht = ....................................................... 59
Overzicht metabole acidose + alkalose = ......................................................................... 63
1
, Algemene inleidende begrippen
Nierfuncties =
- Afvoeren toxische substanties
• Ureum ---> N- houdend
• Creatine ---> N-houdend
• Urinezuur ---> purine M
• Urobiline ---> Hb omzetten nr bilirubine
- Water + ionenhuishouding ---> afbraakproducten uit lichaam leiden = detoxificatie
- Hormoonsynthese/secretie
• 1α-hydroxylatie v Vit.D
• Renine ---> zal Angiotensine I omzetten nr II
• Angiotensine – II --> vasoconstrictor = tonus van spieren verhogen
• Erythropoëtine ---> = zorgen dat beenmerg RB produceert = nodig bij tekort aan
Hb
Eindproducten v metabolisme =
Afbraak producten = worden urine =
- AZ metabolisme = N produceren ---> wordt afgevoerd als
ureum
- Carboxylgroep = bicarbonaat leveren ---> wordt als base
teruggevonden in urine
- Glutamine ---> productie ammoniak =
• Belangrijke urinaire pH-buffer
• Vormen ammonium na binding met proton
- Gefosforyleerde AZ ---> leveren fosfaat-anionen =
functioneren als urinaire pHbuffer
- S-houdende AZ = cysteïne + methionine ---> sulfaten
-
Hb =
1. Afbreken als bilirubine via lever + gal
2. Bilirubine ---> urobiline in darm
3. Urobiline filteren + renaal excreteren --->
= zorgen voor gele kleur v urine
Purine-metabolisme =
Urinezuur aanleveren via xanthine-oxidase-pathway --->
urinezuur renaal excreteren
2
,Concentraties in bloed + urine
---> Glucose =
- Mag niet verloren gaan via filtraat nier ---> alle glucose moet in lichaam blijven
- Wel in urine = glucosurie = bloedplasma C glucose zijn abnormaal groot ---> diabetes
suggereren (nuchtere toestand)
---> Concentraties Urine = worden beïnvloed door:
- Dagelijks ingenomen hoeveelheden
- Hoeveelheid geproduceerde urine
---> Voorbeelden =
− Grote N-belasting = hoge ureumconcentraties
− Grote waterinname = C ureum + andere substanties dalen dr dilutie
− Beperkte waterinname = C ureum + andere substanties in hoge C
− Hoge C Na in plasma = meer Na uitscheiden ---> zo zorgen dat Na-
spiegel altijd constant blijft
Macroscopische opbouw vd nier =
Doorbloeding =
- Goed doorbloed = schorszone = cortex --->
90-80% v renale bloed ontvangen
- Mindere doorbloeding = mergzone = medulla --->
10-20% v renale bloed ontvangen
---> nierinfarcten = vooral in mergzone ontstaan
---> medulla = bevat meeste tubulaire structuren ---> volgorde =
1. Proximale + distale tubulaire structuren
2. Kanalen v Bellini
3. Calyes minores + majores
4. Renale pelvis + ureters ---> voeren urine af nr de blaas
3
, Opbouw v nefron =
- = functionele eenheid v nier
- = 1 tot anderhalf miljoen nefronen per nier
- Glomerulus =
• In de nierschors
• Ontvangt bloed vanuit circulatie v afferente
arteriole
• Functie = bloed filteren + verder draineren in
tubulair stelsel
---> overblijvende bloed = glomerulus verlaten
via efferente arteriolen
---> verloop glomerulair filtraat =
1. Proximale tubulus (PT) =
• Eerst = complex gedraaid gedeelte (PCT)
• Daarna = recht gedeelte = pars recta
2. Lis v Henle = dalend ---> stijgend ---> dik stijgend deel
(TAL) ---> = 3 delen = hebben andere functies
3. TAL = in contact met efferente + afferente arteriolen
4. Distale tubulus = vanaf dan distaal nefron (DN)
Distale nefron =
1. Tubulus vertoont complex gedraaid verloop (DCT)
2. Via verbindingstubules (CT) draineren in verzamelkanalen (CDs)
3. CDs = verder draineren in kanalen v Bellini
4. Kanalen v Bellini monden in kleine + grote nierkelken uit ---> = calyces minores +
majores
5. Nier verlaten via ureters
Soorten nefronen =
1e soort 2e soort
15% v nefronen 85% v nefronen
Lange lissen v Henle = dalen in tot diep in Lissen v Henle dalen in tot niveau v buitenste
niermerg gedeelte niermerg
Glomerulus = vlak bij overgang v cortex nr = corticale nefron
medulla = Juxtamedullaire nefronen
4
