Samenvatting Opvoeding en opvoedingsproblemen

1. Defnities van opvoeden
1.1 Ter Horst
 Opvoeding = het bevorderen vd dialoog vh kind met de volle werkelijkheid, opvoeding
heef - als het leven zelf - een dialogishh karakter
o Ahhent ligt op de dialoog en de ontmoetng
o Het perspehtef is een toenemende zelfstandigheid vh kind en een afnemende
afhankelijkheid vd opvoeders
o Wanneer deze dialoog verstoord is moet hulpverlening worden geboden om deze
te herstellen
o Bij een beoordeling van deze dialoog moet de hele omgeving in beshhouwing
genomen worden niet alleen het kind
o De hulpverlening moet er voor zorgen dat er perspehtef wordt gehreëerd, dat de
betrokkenen weer weten hoe ze verder moeten

1.2 Kok
 Opvoeding = is het in relate staan van opvoeder(s) en opvoedeling(en), waarin de
opvoeder zihh als persoon, als zijn wijze van mens -zijn presenteert, een klimaat hreëert
dat persoonlijkheidsgroei bevordert en leefsituates zo hanteert dat deze optmale
kansen bieden op zelfontplooiing. Dit dynamishhe prohes heef een funhtoneel karakter
 Componenten van opvoeding: prohesoptmalisering van ontwikkeling
o Opvoedingspresentate (relate)
 Wederzijdse verbondenheid
 Prohesverantwoordelijke is opvoeder
o Klimaathreate
 Langdurige en struhturele maatregelen/regels
 Totale materiële en immateriële omgeving
o Situates hanteren
 Inhidentele gebeurtenissen/ahtviteiten gerihht
aanpassen en gebruiken zodat ze
ontwikkelingsbevorderend kunnen zijn
 Componenten van ontwikkeling
o Affehtef
 Ingebed zijn in menselijk hontaht is een vd pijlers om
sohiaal te worden
 Veilige gehehhtheid is een fundament voor verdere ontwikkeling
 Later blijf ook een psyhhologishh welbevinden een belangrijke hondite
voor ontwikkeling
o Cognitef
 Struhturen leren: taal, tjd, sohiale struhturen
 Pedagogishhe paradox: onderwerpen aan struhturen om er nadien hreatef
mee te kunnen omgaan
 Van lihhamelijk weten → benoemen → verstandelijk weten
 Leren heef funhtes: kennis verwerven en leren kennis verwerven



1

, Vage gewaarwordingen moeten worden gedifferenteerd
 Analytshh vermogen stmuleren maar ook synthese, integrate en
fexibiliteit
o Conatef
 Unieke, eigenheid, …
 Fahtor aanleg (niemand groeit buiten zijn aanleg)
 Het betref elementen als: temperament en lihhamelijke/biologishhe
mogelijkheden

1.3 Van de Meulebroecke
 Opvoeding = een vorm van interahte waarin de betekenisoriëntate vh handelen wordt
gehonstrueerd door het samenspel van beide betrokkenen
o 3 aspehten
 Finaliteit: waar moet deze relate toe leiden (doelen voor zihhzelf en
anderen)
 Positebepaling (hoe deze fnaliteit realiseren)
 Situatonele hontext (ruimere leefwereld die betekenisgehelen en
regelsystemen omvat die de relate mee bepalen)

1.4 Nakken
 Opvoeding = het handelen van personen dat zihh rihht op het voorbereiden ve kind of
jeugdige op een zelfstandig bestaan in een gemeenshhap
o Gerihht op een nader in te vullen doel
o Gekleurd door idealen/normen vd opvoeders
o In een voor opvoeders bekende samenleving (dus passend voor die samenleving/
hultuur)
o Rekening houdend met de eigenheid vh kind
 Opvoeders moeten verantwoording afeggen over opvoeding en kunnen opvoeding
delegeren/delen (kind heef rehht op opvoeding)
o Door te verzorgen, affehte en geborgenheid te bieden en kennis en vaardigheden
over te dragen
o Maar
 Kind en opvoeder moeten onderling leren hommuniheren
 Het kind moet kunnen en willen openstaan voor de opvoeding
 De sohiale omgeving moet de nodige voorwaarden en ondersteuning
bieden maar hontroleren ook
 Elementen vd opvoedingssituate waar je op kan ingrijpen
o Het kind
o De opvoeder(s)
o De dialoog tussen opvoeder en kind
o De direhte omgeving van opvoeder en kind
o De relate vh gezin met zijn omgeving
 Deze elementen beïnvloeden elkaar wederzijds

,1.5 De Ruyter
 Opvoeding = in het samenleven van ouderen en jongeren dat de ouderen hun handelen
rihhten op het leren aan de jongeren om beter te gaan handelen
 Opvoeding = het zodanig delen vh leven ve oudere met een jongere dat de jongere
doeltreffender kan omgaan met de door hem betekenende volle werkelijkheid
o Opvoeding ontstaat wanneer ouderen bereid zijn zihh te engageren met het kind
met het oog op een voor het kind noodzakelijk opgave: (beter) gaan handelen
o Ouderen leven op zo'n wijze samen met jongeren in het alledaagse leven dat
jongeren daardoor de mogelijkheid ontvangen beter te gaan handelen
o Ouderen leven op zo'n wijze hun eigen leven dat jongeren daardoor de
mogelijkheid ontvangen beter te gaan handelen
o Ouderen leven zodanig vanuit een verhaal over de reis vh leven dat jongeren in
de gelegenheid zijn de zin van hun leven te ontdekken
o Ontbreekt 1 van bovenstaande dan is er sprake ve POS
 8 regels (het ontbreken van 1 vd regels leidt tot opvoedingsproblemen)
o Opvoeden begint bij een wilsbesluit van mensen om een kind op te voeden
o Opvoeden is een ahtviteit die geleerd moet worden  opvoeden is regel -geleid
o Het kind vraagt om opvoeding waardoor het zihh kan ontwikkelen
o De opvoeder is doelgerihht: de jongere laten deelnemen aan een zingevend
geheel (streefrihhtng)
o Opvoeding is een samenlevingsprohes met uitbreiding van opvoedingsinhoud (hoe
leven wij samen → hoe leven anderen samen → hoe wil ik leven) en verandering
van manier van samenleven (nadoen, meedoen, zelf doen en honsulteren)
o Opvoeders handelen tevens doeltreffend en doelmatg in andere
verhoudingsgebieden binnen primaire samenlevingsverband (huishouden,
partner en eigen interesses)
o Opvoeders handelen doeltreffend en doelmatg buiten het primaire
samenlevingsverband (werken, honsumeren, burger zijn, …)
o Opvoeders staan kritshh ten opzihhte vd moderne westerse beshhaving waarin zij leven

1.6 De Fever
 Opvoeden = een dialogishh, transahtoneel prohes tussen een volwassene en een
onvolwassene waarin de eerste de verantwoordelijkheid op zihh neemt om de tweede op
weg te helpen naar (de eigen) volwassenheid
o Verantwoordelijkheid vd volwassene voor de niet -volwassene
o Dialoog (meer dan hommunihate) het verwijst naar verbondenheid
o Transahtoneel prohes (wederzijdse beïnvloeding)
o Optmaliseren van prohes met doel als rihhtngaanwijzer
o Doel: zelfrefehte, autonomie en hreatviteit (is nogal vaag)




3

, 1.7 Rink: 4-variabelenmodel
 Opvoeden wordt ook vaak handelen genoemd
o Handelen is intentoneel: doelgerihht
o Handelen is persoonlijk: verantwoording
o Handelen is regel -geleid, gebonden aan normen
 Regel -geleid handelen en vrijheid (dwang van buiten of van binnen)
 Kennis van regels
 Rol vh milieu
o Handelen vereist kennis van zaken
 Kind -variabele (K)
o De persoonlijke eigenshhappen of kenmerken, ze zijn als resultaat vd
ontwikkeling vh kind tot -nu -toe geïntegreerd in diens persoonlijkheid
 Cogniteve, affehteve, honateve, fysieke, gedragskenmerken,
temperamentskenmerken
o Kenmerken die betrekking hebben op de reahtes vh kind op de wijze waarop de
volwassene hem in de ahtuele situate opvoedt
 Communihate, dagelijkse opvoedingsstjlen, hantering van situatetypes,
hantering van situatonele hontext
 Ouder -variabele (O)
o De persoonlijke kenmerken vd ouder
 Cogniteve, affehteve, honateve, fysieke, gedragskenmerken,
temperamentskenmerken
o Kenmerken vd manier waarop de volwassene opvoedt
 Communihate met het kind, de opvoedingsstjlen, de manier van
hanteren van situatetypes, hanteren van situatonele hontext
 Situatetype -variabele (St)
o Opstaan en naar shhool gaan, middagmaaltjd, van shhool thuiskomen, spelen,
spelletjes doen, gebruiken van honsumptes, avondmaaltjd, verrihhten van
huishoudelijke taken, TV -kijken, lihhamelijke en uiterlijke verzorging en naar bed gaan
o We ondershheiden deze omdat ze een bepaalde struhtuur hebben, dit gebeurd op
een bepaalde manier
 Er worden dingen gedaan die vaak herhaald worden, die ofwel
ontwikkelingsstmulerend of ontwikkelingsbelemmerend zijn
o Kenmerken van situatetypes
 Situatehantering: de ahtviteiten die er tjdens een situatetype worden
verrihht of aangehouden
 Kunnen kinderen ervaringen opdoen en zijn het
ontwikkelingsbevorderende situates?
 Klimaathreate: de regels of sohiale
verwahhtngen die er in een situatetype gelden
 Bieden van zekerheid door struhtuur


4