Geheugen
Prof. dr. G. Rossi
Als we het hebben over geheugen zitten we in de cognitieve psychologie. Cognitief psychologen
definiëren het geheugen als een systeem dat informatie codeert, opbergt en weet terughaalt.
1. Kernvraag : Wat is het geheugen van de mens?
Het geheugen van de mens is een informatie verwerkend systeem dat constructief werkt bij het
coderen, opslaan en weer terughalen van informatie.
▪ Je verwerkt informatie maar doet dat op een constructieve manier; het is iets wat een
opbouwend systeem is dat inkomende informatie gaat interpreteren
▪ We gaan organiseren in een betekenisvol patroon
Muntentest (Nickerson & Adams)
men vroeg welke afbeelding de beste weergave is van het echte
muntstuk → de meeste van ons hebben geen aandacht voor de
details op muntstukken
Wat is het geheugen?
Geheugen: Elk cognitief systeem – van de mens, een dier of een machine – dat informatie codeert,
opslaat en terughaalt
▪ Gemeenschappelijk is dat men grote hoeveelheden informatie gaan opslaan maar het
menselijke geheugen is geen videocamera die letterlijk alles vastlegt, veel geheugenpatronen
zijn fragmentarisch en moeten we details gaan herconstrueren
5.1.1) Metaforen voor het geheugen
Cognitieve psychologen bekijken het geheugen van de mens als een interpreterend systeem, zoals een
kunstenaar, en niet als een systeem dat alles waarheidsgetrouw vastlegt, zoals een video camera
1
, ▪ reconstructief proces
▪ unieke perceptie van gebeurtenissen
▪ informatie ondergaat tijdens de verwerking systematische veranderingen
=> = een informatieverwerkingsmodel
5.1.2) De drie essentiële functies van het geheugen
Om een onderzoek goed te kunnen begrijpen is het nodig om het onder te verdelen in drie functies.
▪ coderen (= verwerving)
Een stimulus selecteren → Omzetten van informatie in een vorm die het beste in het geheugensysteem
past
Elaboratie: Een vorm van coderen waarbij informatie actief wordt verwerkt door te verbinden met
kennis in het geheugen, zodat die nieuwe informatie betekenis krijgt en gemakkelijker kan worden
opgeslagen en teruggehaald worden
→ Tijdens elaboratie wordt informatie gekoppeld aan iets wat in het geheugen was opgeslagen
▪ opslaan (= bewaren)
Het langdurig opbergen van gecodeerd materiaal
→ Opslaan vereist veranderingen in het zenuwstelsel die het mogelijk maken om informatie vast
te leggen.
▪ toegang en terughalen (= oproepen)
Heeft te maken met het lokaliseren en terug in het bewustzijn brengen van informatie uit het geheugen
→ Als je je geheugen met de juiste aanwijzingen binnengaat verloopt terughalen meestal
automatisch. Soms zijn er problemen bij het oproepen van informatie zoals bijvoorbeeld wanneer
iets op het puntje van je tong ligt.
2
Prof. dr. G. Rossi
Als we het hebben over geheugen zitten we in de cognitieve psychologie. Cognitief psychologen
definiëren het geheugen als een systeem dat informatie codeert, opbergt en weet terughaalt.
1. Kernvraag : Wat is het geheugen van de mens?
Het geheugen van de mens is een informatie verwerkend systeem dat constructief werkt bij het
coderen, opslaan en weer terughalen van informatie.
▪ Je verwerkt informatie maar doet dat op een constructieve manier; het is iets wat een
opbouwend systeem is dat inkomende informatie gaat interpreteren
▪ We gaan organiseren in een betekenisvol patroon
Muntentest (Nickerson & Adams)
men vroeg welke afbeelding de beste weergave is van het echte
muntstuk → de meeste van ons hebben geen aandacht voor de
details op muntstukken
Wat is het geheugen?
Geheugen: Elk cognitief systeem – van de mens, een dier of een machine – dat informatie codeert,
opslaat en terughaalt
▪ Gemeenschappelijk is dat men grote hoeveelheden informatie gaan opslaan maar het
menselijke geheugen is geen videocamera die letterlijk alles vastlegt, veel geheugenpatronen
zijn fragmentarisch en moeten we details gaan herconstrueren
5.1.1) Metaforen voor het geheugen
Cognitieve psychologen bekijken het geheugen van de mens als een interpreterend systeem, zoals een
kunstenaar, en niet als een systeem dat alles waarheidsgetrouw vastlegt, zoals een video camera
1
, ▪ reconstructief proces
▪ unieke perceptie van gebeurtenissen
▪ informatie ondergaat tijdens de verwerking systematische veranderingen
=> = een informatieverwerkingsmodel
5.1.2) De drie essentiële functies van het geheugen
Om een onderzoek goed te kunnen begrijpen is het nodig om het onder te verdelen in drie functies.
▪ coderen (= verwerving)
Een stimulus selecteren → Omzetten van informatie in een vorm die het beste in het geheugensysteem
past
Elaboratie: Een vorm van coderen waarbij informatie actief wordt verwerkt door te verbinden met
kennis in het geheugen, zodat die nieuwe informatie betekenis krijgt en gemakkelijker kan worden
opgeslagen en teruggehaald worden
→ Tijdens elaboratie wordt informatie gekoppeld aan iets wat in het geheugen was opgeslagen
▪ opslaan (= bewaren)
Het langdurig opbergen van gecodeerd materiaal
→ Opslaan vereist veranderingen in het zenuwstelsel die het mogelijk maken om informatie vast
te leggen.
▪ toegang en terughalen (= oproepen)
Heeft te maken met het lokaliseren en terug in het bewustzijn brengen van informatie uit het geheugen
→ Als je je geheugen met de juiste aanwijzingen binnengaat verloopt terughalen meestal
automatisch. Soms zijn er problemen bij het oproepen van informatie zoals bijvoorbeeld wanneer
iets op het puntje van je tong ligt.
2
