Samenvatting PGZE05 Hormoonhuishouding

PGZE05
Hormoonhuishouding
Les 1 – Hormoonhuishouding
Hormonen
 Hormonen zijn signaalstofen die door endocriene klieren via de bloedbaan aan doelcellen of
-organen worden afgegeven.
 Hormonen hebben een regelfuncte hormao = in beweging zetenn.
 Bestaan uit aminozuren sommige uit steroïden; vetenn.

Hormoonproducerende organen en klieren
 Pijnappelklier epifysen.
 Hypothalamus.
 Hypofyse.
 Schildklier.
 Bijschildklier.
 Thymusklier.
 Bijnieren.
 Alvleesklier.
 Ovaria vrouwn, Testes mann.

Endocrinologie
 De studie van klieren die stofen afgeven aan het
bloed.
 Endocrien = inwendige afscheiding exo = uitwendign.
 Deze klieren hebben geen afvoerbuis.
 De producten van deze klieren noemen we hormonen.

Typen klieren
 Endocrien; zonder afvoerbuis, geven rechtstreeks af aan het bloed.
o Voorbeeld: bijnier, schildklier.
 Exocrien; met afvoerbuis, geven af via afvoerbuis aan oppervlakte.
o Voorbeeld: speekselklieren, spijsverteringsklieren.
 Gemengd; hebben zowel endocriene als exocriene functes.
o Voorbeeld: alvleesklier.




1

,Zenuwstelsel vs. Endocrien stelsel
 Overeenkomsten:
o Geven chemische signalen af.
o Efect op speciieke doelorganen of -weefsels.
o Dragen bij aan het handhaven van homeostase.
 Homeostase = in balans houden denk aan thermostaatn.
 Verschillen:
o Zenuwstelsel:
 Erg snelle reacte.
 Van punt naar punt.
 Van korte duur.
 Abrupt einde van het signaal.
o Endocrien stelsel:
 Trage respons.
 Difuus efect.
 Duurt lang.
 Efect doot langzaam uit.




Algemene werking endocrien stelsel
 Chemische boodschapperstofen geproduceerd door gespecialiseerde cellen. Stofen worden
afgegeven aan het bloed interne secreten.
 Stofen zijn gemaakt in endocriene cellen. Deze zijn gespecialiseerd in een bepaald hormoon.
 Stofen kunnen ook gemaakt zijn in neurosecretoire cellen. Dit zijn gespecialiseerde
zenuwcellen.


2

,Hormonen en hun efect
 Producte van hormonen op meer dan 10 plaatsen in het lichaam.
 Tegelijkertjd bevinden er zich tentallen verschillende hormonen in het bloed.
 Een bepaald hormoon kan alleen opgevangen worden door de cellen waarvoor het hormoon
bedoelt is. Dit zijn doelwitcellen target cellenn/doelwitorganen. Deze cellen hebben speciale
receptoren om de hormonen op te vangen.

Chemische indeling van hormonen
 Hormonen worden ingedeeld op basis van de chemische structuur en het efect op de
doelwitcellen:
o Steroïde hormonen vetenn.
o Polinpeptden en glycoproteïnen eiwit met suikereenhedenn.

Werkingsmechanisme hormonen
 Twee principes:
o Receptoren op de membranen van de cellen.
 Deze receptoren vangen hormonen die bestaan uit polipeptden en
glycoproteïnen op.
o Receptoren in de cellen.
 Deze receptoren vangen hormonen die bestaan uit steroïden vetenn op.
Voorbeeld: schildklierhormoon.
 Veten kunnen makkelijk door een membraan heen.




3

, Steroïden en schildklierhormonen
 Vetachtge, aan cholesterol verwante stofen.
 Geslachtshormonen en bijnierschorshormonen.
 In het cytoplasma zit het hormoon-receptorcomplex.
 Koppelt zich aan DNA, signaal om aanmaak van eiwiten op te starten of af te remmen.

Halfwaardetijd
 De tjd tussen het moment van afgite van een hormoon en het moment waarop de helt van
de concentrate uit het bloed is verdwenen.
 Door afraak van de lever en uitscheiding door de nieren verdwijnen hormonen.

Hypothalamus & Hypofyse
 Hypo = onder.
 Hypothalamus = onder de thalamus.
 Hypofyse = ondergroeisel.

Hypothalamus
 Rol in opnemen en afgeven van signalen aan het endocrien en centraal zenuwstelsel.
 Ontvangt informate van de zenuwen.
 Initeert endocriene signalen.
 Bevat neurosecretoire cellen.
 Bevat cellen die releasing hormonen produceren.

4