H1. Wat is psychologie
Psyche = geest
Logie < logos = studie
Wat is psychologie?
NIET lekenpsychologie (gezond verstand, volkspsychologie, speculaties)
NIET pseudopsychologie (niet-onderbouwde aannames bv. Grafologie, kleurenprofielen)
-extern gedrag wordt bestudeerd
Psychologie is de wetenschap van het gedrag en van de mentale processen
-mentale of interne processen begrijpen
Meetbaar – extern -> onmeetbaar – intern
Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt
hebben
Geschiedenis – Ebbinghaus
Lang verleden wortels in filosofie, nadenken menselijke geest
Korte geschiedenis °1879, oprichting 1ste psychologische laboratorium Wundt
Ontwikkelingen in de filosofie
Oudgriekse filosofen 500-400vc
- universum geschapen voor mens
- geocentrisme (aarde staat centraal voor de mens)
- dualisme Plato (geest en lichaam staan los van elkaar)
=>kennis is product rede, goden en intuïtie
T.e.m. 15e eeuw =>God is waarheid
Vertaling Griekse geschriften door theologen
=>kennis vanuit geloof via de rede
Wet. Revolutie 16e eeuw =>tegenstellingen oude wijsheden, moderne wetenschap
- wereldreizen
- protestantisme
- heliocentrisme (zon staat centraal in universum)
=>kennis is product van wetenschappelijke studie (observatie en experimenten)
Rationalisme 17e eeuw =>toepassen wet. Onderzoek op lichaam mens, niet de ziel (dualisme) Descartes
- rationalisme (waarheid enkel door rede (cogito, ergo sum) )
- nativisme (kennis is aangeboren, uitbreiding kennis door rede)
=>kennis is product van aangeboren ideeën en via rede afgeleide inzichten
Empirisme 17e – 18e eeuw =>geest nu ook wetenschappelijk onderzocht
- empirisme (kennis niet door aangeboren ideeën, maar door zintuigelijke ervaringen)
- Hobbes: grondlegger politieke wetenschappen
- Locke: onderzoek menselijke geest, kennis uit ervaringen met externe voorwerpen ->tabula rasa
- Hume: associaties tussen ideeën door gelijkenissen in tijd en ruimte (contiguïteit)
=>kennis is product van ervaring
Nature vs. Nurture
Rationalisme (aanleg) vs. Empiricisme
(omgevingsfactoren)
, Evolutietheorie
19e eeuw: Darwin
- Survival of the fittest 1859: aanpassing omgeving ->dieren met goede kenmerken overleven (geldt ook voor
de mens)
=>mensen door evolutie -> gedrag bestuderen op wet. Manier
19e eeuw
- Maatschappij is klaar voor wet. studie van menselijke geest
De beginjaren van de psychologie
Psychologische scholen
Wundt:
-grondlegger academische psychologie
-1ste psychologisch labo Leipzig, 1879
1ste experimenten menselijke geest
=>prikkels aanbieden en gedrag uitlokken
(i.p.v. te wachten)
=>introspectieve methode
Kijken naar eigenbewustzijn door objectieve
rapportering gevoelens, gedachten…
bv. Snel tikken van metronoom
->ervaring is gevoel van spanning
Structuralisme: waaruit bestaat het bewustzijn? Innere Wahrnehmung: in leunstoel nadenken
- Titchener, Külpe over eigen psychisch functie
- Onderzoek structuur bewustzijn via introspectie Experimentelle Selbstbeobachtung: opnieuw
Uit welke bouwstenen bestaat menselijke geest, zelfde situatie, reactie is eenvoudige
bouwstenen behoren tot: kwantificeerbare antwoorden
-sensaties (visuele ervaringen)
-beeld (ervaringen van voorwerpen die niet werkelijk aanwezig waren zoals herinneringen)
-gevoelens (emotionele reacties)
=>via associoatieproces combineren met normale bewuste ervaring
=>complexe ervaringen uiteen trekken in deze elementaire componenten door introspectie
MAAR is subjectief, onbetrouwbaar
->reproductie is moeilijk
->bewustzijn heeft limieten
Functionalisme : wat is de functie van het bewustzijn?
- Onderzoek functie bewustzijn via aanpassingen, verschillen tussen mensen onderling en verschillen mens
en dier
- Geïnspireerd door James “stream of consciousness” (inhoud menselijke geest is altijd in beweging)
Evolutietheorie Darwin
Pragmatische van VS: kennis moet praktisch zijn, staat ten dienste van mens
Gestaltpsychologie: de perceptie van het geheel
- Wertheimer, Köhler, Koffka
- Onderzoek waarnemingsprocessen (gedrag) mens neemt waar in gehelen perceptie !
- Geheel (gestalt) is meer dan de som van kleine delen ! totaalfiguratie
Vb. illusie: je hebt volledig plaatje nodig om illusie te laten werken (Zöllner illusie)
- Mens voortdurend in interactie omgeving
Psyche = geest
Logie < logos = studie
Wat is psychologie?
NIET lekenpsychologie (gezond verstand, volkspsychologie, speculaties)
NIET pseudopsychologie (niet-onderbouwde aannames bv. Grafologie, kleurenprofielen)
-extern gedrag wordt bestudeerd
Psychologie is de wetenschap van het gedrag en van de mentale processen
-mentale of interne processen begrijpen
Meetbaar – extern -> onmeetbaar – intern
Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt
hebben
Geschiedenis – Ebbinghaus
Lang verleden wortels in filosofie, nadenken menselijke geest
Korte geschiedenis °1879, oprichting 1ste psychologische laboratorium Wundt
Ontwikkelingen in de filosofie
Oudgriekse filosofen 500-400vc
- universum geschapen voor mens
- geocentrisme (aarde staat centraal voor de mens)
- dualisme Plato (geest en lichaam staan los van elkaar)
=>kennis is product rede, goden en intuïtie
T.e.m. 15e eeuw =>God is waarheid
Vertaling Griekse geschriften door theologen
=>kennis vanuit geloof via de rede
Wet. Revolutie 16e eeuw =>tegenstellingen oude wijsheden, moderne wetenschap
- wereldreizen
- protestantisme
- heliocentrisme (zon staat centraal in universum)
=>kennis is product van wetenschappelijke studie (observatie en experimenten)
Rationalisme 17e eeuw =>toepassen wet. Onderzoek op lichaam mens, niet de ziel (dualisme) Descartes
- rationalisme (waarheid enkel door rede (cogito, ergo sum) )
- nativisme (kennis is aangeboren, uitbreiding kennis door rede)
=>kennis is product van aangeboren ideeën en via rede afgeleide inzichten
Empirisme 17e – 18e eeuw =>geest nu ook wetenschappelijk onderzocht
- empirisme (kennis niet door aangeboren ideeën, maar door zintuigelijke ervaringen)
- Hobbes: grondlegger politieke wetenschappen
- Locke: onderzoek menselijke geest, kennis uit ervaringen met externe voorwerpen ->tabula rasa
- Hume: associaties tussen ideeën door gelijkenissen in tijd en ruimte (contiguïteit)
=>kennis is product van ervaring
Nature vs. Nurture
Rationalisme (aanleg) vs. Empiricisme
(omgevingsfactoren)
, Evolutietheorie
19e eeuw: Darwin
- Survival of the fittest 1859: aanpassing omgeving ->dieren met goede kenmerken overleven (geldt ook voor
de mens)
=>mensen door evolutie -> gedrag bestuderen op wet. Manier
19e eeuw
- Maatschappij is klaar voor wet. studie van menselijke geest
De beginjaren van de psychologie
Psychologische scholen
Wundt:
-grondlegger academische psychologie
-1ste psychologisch labo Leipzig, 1879
1ste experimenten menselijke geest
=>prikkels aanbieden en gedrag uitlokken
(i.p.v. te wachten)
=>introspectieve methode
Kijken naar eigenbewustzijn door objectieve
rapportering gevoelens, gedachten…
bv. Snel tikken van metronoom
->ervaring is gevoel van spanning
Structuralisme: waaruit bestaat het bewustzijn? Innere Wahrnehmung: in leunstoel nadenken
- Titchener, Külpe over eigen psychisch functie
- Onderzoek structuur bewustzijn via introspectie Experimentelle Selbstbeobachtung: opnieuw
Uit welke bouwstenen bestaat menselijke geest, zelfde situatie, reactie is eenvoudige
bouwstenen behoren tot: kwantificeerbare antwoorden
-sensaties (visuele ervaringen)
-beeld (ervaringen van voorwerpen die niet werkelijk aanwezig waren zoals herinneringen)
-gevoelens (emotionele reacties)
=>via associoatieproces combineren met normale bewuste ervaring
=>complexe ervaringen uiteen trekken in deze elementaire componenten door introspectie
MAAR is subjectief, onbetrouwbaar
->reproductie is moeilijk
->bewustzijn heeft limieten
Functionalisme : wat is de functie van het bewustzijn?
- Onderzoek functie bewustzijn via aanpassingen, verschillen tussen mensen onderling en verschillen mens
en dier
- Geïnspireerd door James “stream of consciousness” (inhoud menselijke geest is altijd in beweging)
Evolutietheorie Darwin
Pragmatische van VS: kennis moet praktisch zijn, staat ten dienste van mens
Gestaltpsychologie: de perceptie van het geheel
- Wertheimer, Köhler, Koffka
- Onderzoek waarnemingsprocessen (gedrag) mens neemt waar in gehelen perceptie !
- Geheel (gestalt) is meer dan de som van kleine delen ! totaalfiguratie
Vb. illusie: je hebt volledig plaatje nodig om illusie te laten werken (Zöllner illusie)
- Mens voortdurend in interactie omgeving
