Psychologische gespreksvoering & technieken: werkcolleges
WPO 1: Basisvaardigheden
Om op een professionele manier een gesprek te voeren, dien je aandacht te hebben voor:
• De noodzakelijke grondhouding bij gespreksvoering
• Te oefenen basisvaardigheden
1. Basishouding
1.1 Grondhouding: Rogers
• 3 kernelementen van een zijnshouding
o Echtheid
o Empathie
o Onvoorwaardelijk respect
Zijn een noodzakelijke voedingsbodem om een veranderingsproces bij een cliënt op hang tebrengen, maar
ook het cruciale medium waardoor verandering mogelijk is
• Voor verandering is er nood aan een interpersoonlijke ruimte die veilig aanvoelt waarindeze
verandering kan plaatsvinden
• Zijnshouding nodig voor therapeutische alliantie en zonder therapeutische alliantieweinig
verandering
1
,1.1.1 Geen technieken, maar zijnswijzen
• Respect
o Geen vooroordelen!
• Echtheid/authenticiteit
o Geen façade
o Jonge psychologen doen zich vaak professioneler
• Transparantie
o Wat denk/voel je als psycholoog? Uitdrukken wat er in hem/haar leeft
• Gelijkwaardigheid
o Geen Freud!
• Betrouwbaarheid
• Niet in defensie gaan
• Empowerment
• Aansluiting zoeken
• Stel je grenzen
o Fysiek (knuffel vs. schouderklopje) en mentaal (niet om kunnen met seksueelmisbruik, zelf te
veel in emotie = grens)
• Nice to know, need to know
o Niet nieuwsgierigheid volgen maar enkel doorvragen op die zaken die ertoe doen en die
gerelateerd zijn aan de hulpvraag van de ander
• Empathie
o Binnenkant = Van binnenuit bekijken hoe de cliënt zichzelf beleeft
o Buitenkant = Teruggeven aan de ander wat je voelt
Hen sterken, zij beslissen, macht, in staat stellen (vb. Preventie-adviseur moet kiezen bij pestgedrag: cliënt in
staat stellen om zelf de pester te confronteren of neemt hij zelf het roer over waardoor cliënt eigenlijk macht
kwijt is) = Empowerment
1.2 Externe factoren
Welke externe factoren zijn nodig om goed genoeg te kunnen luisteren?
• De kamer
• Onderbrekingen
• Tijd
• Omgeving (geluid)
2
, 2. Basisvaardigheden
2.1 Niet-selectieve luistervaardigheden
Je volgt de verteller en je oefent weinig/geen invloed uit op het gesprek
• Non-verbaal gedrag
• Verbaal volgen
• Stiltes
Mimiek helder krijgen in deze bijzondere omstandigheden
2.1.1 Non-verbaal gedrag:
Wat is belangrijk?
• Gelaatsuitdrukking
• Oogcontact
• Lichaamstaal
• Aanmoedigende gebaren
• Doseer
• Houd bij de afstemming rekening met culturele nuances
SOFTEN
2.1.2 Verbaal volgen
• “Mmm, ja, en dan…”
• Knikken
• Naar voor leunen
• Nauwkeurig volgen van wat de cliënt gezegd heeft en geen nieuwe onderwerpenaansnijden
• Om de cliënt te kunnen volgen, is het belangrijk dat de hulpverlener zich zo goed mogelijkin de situatie
van de cliënt inleeft
3
WPO 1: Basisvaardigheden
Om op een professionele manier een gesprek te voeren, dien je aandacht te hebben voor:
• De noodzakelijke grondhouding bij gespreksvoering
• Te oefenen basisvaardigheden
1. Basishouding
1.1 Grondhouding: Rogers
• 3 kernelementen van een zijnshouding
o Echtheid
o Empathie
o Onvoorwaardelijk respect
Zijn een noodzakelijke voedingsbodem om een veranderingsproces bij een cliënt op hang tebrengen, maar
ook het cruciale medium waardoor verandering mogelijk is
• Voor verandering is er nood aan een interpersoonlijke ruimte die veilig aanvoelt waarindeze
verandering kan plaatsvinden
• Zijnshouding nodig voor therapeutische alliantie en zonder therapeutische alliantieweinig
verandering
1
,1.1.1 Geen technieken, maar zijnswijzen
• Respect
o Geen vooroordelen!
• Echtheid/authenticiteit
o Geen façade
o Jonge psychologen doen zich vaak professioneler
• Transparantie
o Wat denk/voel je als psycholoog? Uitdrukken wat er in hem/haar leeft
• Gelijkwaardigheid
o Geen Freud!
• Betrouwbaarheid
• Niet in defensie gaan
• Empowerment
• Aansluiting zoeken
• Stel je grenzen
o Fysiek (knuffel vs. schouderklopje) en mentaal (niet om kunnen met seksueelmisbruik, zelf te
veel in emotie = grens)
• Nice to know, need to know
o Niet nieuwsgierigheid volgen maar enkel doorvragen op die zaken die ertoe doen en die
gerelateerd zijn aan de hulpvraag van de ander
• Empathie
o Binnenkant = Van binnenuit bekijken hoe de cliënt zichzelf beleeft
o Buitenkant = Teruggeven aan de ander wat je voelt
Hen sterken, zij beslissen, macht, in staat stellen (vb. Preventie-adviseur moet kiezen bij pestgedrag: cliënt in
staat stellen om zelf de pester te confronteren of neemt hij zelf het roer over waardoor cliënt eigenlijk macht
kwijt is) = Empowerment
1.2 Externe factoren
Welke externe factoren zijn nodig om goed genoeg te kunnen luisteren?
• De kamer
• Onderbrekingen
• Tijd
• Omgeving (geluid)
2
, 2. Basisvaardigheden
2.1 Niet-selectieve luistervaardigheden
Je volgt de verteller en je oefent weinig/geen invloed uit op het gesprek
• Non-verbaal gedrag
• Verbaal volgen
• Stiltes
Mimiek helder krijgen in deze bijzondere omstandigheden
2.1.1 Non-verbaal gedrag:
Wat is belangrijk?
• Gelaatsuitdrukking
• Oogcontact
• Lichaamstaal
• Aanmoedigende gebaren
• Doseer
• Houd bij de afstemming rekening met culturele nuances
SOFTEN
2.1.2 Verbaal volgen
• “Mmm, ja, en dan…”
• Knikken
• Naar voor leunen
• Nauwkeurig volgen van wat de cliënt gezegd heeft en geen nieuwe onderwerpenaansnijden
• Om de cliënt te kunnen volgen, is het belangrijk dat de hulpverlener zich zo goed mogelijkin de situatie
van de cliënt inleeft
3
