POLITIEKE GESCHIEDENIS VAN BELGIË VAN 18030 TOT
HEDEN
Eoogoseto
Quinty Van Landschoot
Professor Frederik D’hondt
Academiejaar 2021-2022
,Inhoudsopgave
1. Hoofdstuk 1: De doorbraak van een burgerlijke parlementair-constitutionele staat
(1830-1848) ...................................................................................................................... 5
1.1 De revolutie van 1830 ................................................................................................... 7
1.2 Het Nationaal Congres en de Grondwet ........................................................................ 9
1.3 De militaire, diplomatieke en financiële aspecten van de consolidatie ......................... 11
1.4 Ontkrachting van het binnenlandse verzet tegen de nieuwe staat ............................... 12
1.5 De hoofdstromingen in de binnenlandse, postrevolutionaire politiek .......................... 13
1.6 De behartiging van de katholieke belangen ................................................................. 14
1.7 De sociaaleconomische politiek .................................................................................. 15
1.8 De rol van Leopold 1 ................................................................................................... 16
1.9 De liberale, antiklerikale oppositie .............................................................................. 17
1.10 Het vroeg socialisme................................................................................................... 18
1.11 De homogeen liberale regering van Rogier en Frère-Orban (1847) en de revolutionaire
gebeurtenissen van 1848 ........................................................................................................ 19
1.12 Taalvrijheid, verfransing en het verzet van de taalminnaren ........................................ 20
2. Hoofdstuk 2: De triomf van het liberalisme (ca. 1850-1884) ...................................... 21
2.1 Wijzigingen in de economische en sociale verhoudingen ............................................. 22
2.2 Het liberale beleid op economisch en sociaal vlak ....................................................... 23
2.3 De arbeidsbeweging ................................................................................................... 25
2.4 Het sociale progressisme van de middenklasse............................................................ 26
2.5 De liberale vrijdenkersbeweging en het antiklerikalisme ............................................. 27
2.6 De strijd van het ultramontanisme tegen het liberalisme............................................. 29
2.7 De schooloorlog (1879-1884): een breekpunt in het klerikaal-antiklerikaal conflict ...... 30
2.8 Het kleinburgerlijke flamingantisme ........................................................................... 32
3. Hoofdstuk 3: De burgerlijke democratie verruimd (1885-1918) ................................. 33
3.1 De economische en sociale grondslagen van de democratisering ................................. 34
3.2 De overgang van de arbeidsbeweging naar het sociaaldemocratische kamp ................ 35
3.3 De sociaaldemocratische programmapunten in praktijk gebracht ................................ 37
3.4 De doorbraak van de christendemocratie.................................................................... 38
3.5 De democratisering .................................................................................................... 39
3.5.1 Staatsinterventie in de sociale sector............................................................................................. 41
3.5.2 cultuurflamingantisme ................................................................................................................... 42
3.5.3 Kolonialisme en militarisme ........................................................................................................... 44
4. Oorlog, economische depressie en contestatie van de democratie (1914-1944) ......... 46
4.1 België en de Eerste Wereldoorlog ............................................................................... 47
4.2 De afspraken van Loppem, de sociaal-politieke democratiserign en de wederopbouw . 50
2
, 4.3 Naar een nieuwe plaats voor België in de wereld ........................................................ 52
4.4 De bestraffing van het activisme, de Vlaamse Beweging en de taalkwestie .................. 53
4.5 De nieuwe actoren van het politieke bestel: coalitieregeringen en massapartijen ........ 55
4.6 De nieuwe mechanismen van het politieke bestel: sociaal overleg en
levensbeschouwelijke pacificatie ............................................................................................ 56
4.7 De Grote Depressie en de contestatie van de democratie ............................................ 57
4.8 De hervorming van de staat en aanzetten tot een fordistische sociaal-economische
regulering .............................................................................................................................. 58
4.9 België en de internationale spanningen aan de voorhand van de Tweede Wereldoorlog
60
4.10 België bezet ............................................................................................................... 61
5. Van de naoorlogse wederopbouw naar de explosieve sixties (1944-1974) ................. 62
5.1 De politieke krachtsverhoudingen tijdens de bevrijdingsperiode ................................. 62
5.2 De economische wederopbouw en de versterking van het sociale overleg ................... 63
5.3 De afrekening met uiterst-rechts en uiterst-links ......................................................... 64
5.4 De koningskwestie ..................................................................................................... 65
5.5 De toetreding tot het westerse blok............................................................................ 66
5.6 Trage groei en structurele achterstand ........................................................................ 67
5.7 Financieringskapitaal en algemene staking .................................................................. 68
5.8 België, inclusief Congo, Amerika en Europa ................................................................. 69
5.9 Schoolstrijd in een verzuilende samenleving ............................................................... 70
5.10 De groei van de keynesiaanse staat............................................................................. 71
5.11 De crisis van de industriële arbeid en de nieuwe sociale bewegingen ........................... 72
5.12 De secularisering van een verzuilde samenleving ........................................................ 73
5.13 Vlaamse, Waalse en Brusselse bewegingen ................................................................. 74
5.14 Van Taalwetgeving naar federalisme .......................................................................... 76
6. Samenspel van legitimeitscrisissen op economisch en insitutioneel vlak (1974-2016) 77
6.1 De crisis van de Keynesiaanse staat ............................................................................ 77
6.2 Het neoliberalisme ..................................................................................................... 78
6.3 Ethische kwesties op de politieke agenda.................................................................... 79
6.4 De opbouw van de federale staat ............................................................................... 82
6.5 België in de tweede Koude Oorlog .............................................................................. 84
6.6 Postreformisme en competitiviteit.............................................................................. 85
6.7 Institutioneel racisme en de nieuwe sociale kwestie ................................................... 86
6.8 Recessie, aarzelend herstel en begrotingstekort (1991-1996) ....................................... 87
6.9 De witte crisis............................................................................................................. 88
6.10 Legitimiteit en economie (1997-1998) ......................................................................... 89
3
, 6.11 Globalisering, andersglobalisme en de loonkosten ...................................................... 90
6.12 De nieuwe economie .................................................................................................. 91
6.13 België in een nieuwe wereldcrisis (2008-) .................................................................... 92
6.14 Neoliberalisme, nationalisme en veiligheidspolitiek .................................................... 93
6.15 Politiek van de dood ................................................................................................... 94
6.16 Discussies over levensbeschouwelijke kwesties in de seculiere en multiculturele
samenleving ........................................................................................................................... 95
6.17 Het België van de regio’s en de gemeenschappen........................................................ 96
6.18 De federale staat onder druk: de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde en de zesde
staatshervorming (2007-2011) ................................................................................................ 97
6.19 Wijzigingen in het politiek systeem ............................................................................. 98
4
HEDEN
Eoogoseto
Quinty Van Landschoot
Professor Frederik D’hondt
Academiejaar 2021-2022
,Inhoudsopgave
1. Hoofdstuk 1: De doorbraak van een burgerlijke parlementair-constitutionele staat
(1830-1848) ...................................................................................................................... 5
1.1 De revolutie van 1830 ................................................................................................... 7
1.2 Het Nationaal Congres en de Grondwet ........................................................................ 9
1.3 De militaire, diplomatieke en financiële aspecten van de consolidatie ......................... 11
1.4 Ontkrachting van het binnenlandse verzet tegen de nieuwe staat ............................... 12
1.5 De hoofdstromingen in de binnenlandse, postrevolutionaire politiek .......................... 13
1.6 De behartiging van de katholieke belangen ................................................................. 14
1.7 De sociaaleconomische politiek .................................................................................. 15
1.8 De rol van Leopold 1 ................................................................................................... 16
1.9 De liberale, antiklerikale oppositie .............................................................................. 17
1.10 Het vroeg socialisme................................................................................................... 18
1.11 De homogeen liberale regering van Rogier en Frère-Orban (1847) en de revolutionaire
gebeurtenissen van 1848 ........................................................................................................ 19
1.12 Taalvrijheid, verfransing en het verzet van de taalminnaren ........................................ 20
2. Hoofdstuk 2: De triomf van het liberalisme (ca. 1850-1884) ...................................... 21
2.1 Wijzigingen in de economische en sociale verhoudingen ............................................. 22
2.2 Het liberale beleid op economisch en sociaal vlak ....................................................... 23
2.3 De arbeidsbeweging ................................................................................................... 25
2.4 Het sociale progressisme van de middenklasse............................................................ 26
2.5 De liberale vrijdenkersbeweging en het antiklerikalisme ............................................. 27
2.6 De strijd van het ultramontanisme tegen het liberalisme............................................. 29
2.7 De schooloorlog (1879-1884): een breekpunt in het klerikaal-antiklerikaal conflict ...... 30
2.8 Het kleinburgerlijke flamingantisme ........................................................................... 32
3. Hoofdstuk 3: De burgerlijke democratie verruimd (1885-1918) ................................. 33
3.1 De economische en sociale grondslagen van de democratisering ................................. 34
3.2 De overgang van de arbeidsbeweging naar het sociaaldemocratische kamp ................ 35
3.3 De sociaaldemocratische programmapunten in praktijk gebracht ................................ 37
3.4 De doorbraak van de christendemocratie.................................................................... 38
3.5 De democratisering .................................................................................................... 39
3.5.1 Staatsinterventie in de sociale sector............................................................................................. 41
3.5.2 cultuurflamingantisme ................................................................................................................... 42
3.5.3 Kolonialisme en militarisme ........................................................................................................... 44
4. Oorlog, economische depressie en contestatie van de democratie (1914-1944) ......... 46
4.1 België en de Eerste Wereldoorlog ............................................................................... 47
4.2 De afspraken van Loppem, de sociaal-politieke democratiserign en de wederopbouw . 50
2
, 4.3 Naar een nieuwe plaats voor België in de wereld ........................................................ 52
4.4 De bestraffing van het activisme, de Vlaamse Beweging en de taalkwestie .................. 53
4.5 De nieuwe actoren van het politieke bestel: coalitieregeringen en massapartijen ........ 55
4.6 De nieuwe mechanismen van het politieke bestel: sociaal overleg en
levensbeschouwelijke pacificatie ............................................................................................ 56
4.7 De Grote Depressie en de contestatie van de democratie ............................................ 57
4.8 De hervorming van de staat en aanzetten tot een fordistische sociaal-economische
regulering .............................................................................................................................. 58
4.9 België en de internationale spanningen aan de voorhand van de Tweede Wereldoorlog
60
4.10 België bezet ............................................................................................................... 61
5. Van de naoorlogse wederopbouw naar de explosieve sixties (1944-1974) ................. 62
5.1 De politieke krachtsverhoudingen tijdens de bevrijdingsperiode ................................. 62
5.2 De economische wederopbouw en de versterking van het sociale overleg ................... 63
5.3 De afrekening met uiterst-rechts en uiterst-links ......................................................... 64
5.4 De koningskwestie ..................................................................................................... 65
5.5 De toetreding tot het westerse blok............................................................................ 66
5.6 Trage groei en structurele achterstand ........................................................................ 67
5.7 Financieringskapitaal en algemene staking .................................................................. 68
5.8 België, inclusief Congo, Amerika en Europa ................................................................. 69
5.9 Schoolstrijd in een verzuilende samenleving ............................................................... 70
5.10 De groei van de keynesiaanse staat............................................................................. 71
5.11 De crisis van de industriële arbeid en de nieuwe sociale bewegingen ........................... 72
5.12 De secularisering van een verzuilde samenleving ........................................................ 73
5.13 Vlaamse, Waalse en Brusselse bewegingen ................................................................. 74
5.14 Van Taalwetgeving naar federalisme .......................................................................... 76
6. Samenspel van legitimeitscrisissen op economisch en insitutioneel vlak (1974-2016) 77
6.1 De crisis van de Keynesiaanse staat ............................................................................ 77
6.2 Het neoliberalisme ..................................................................................................... 78
6.3 Ethische kwesties op de politieke agenda.................................................................... 79
6.4 De opbouw van de federale staat ............................................................................... 82
6.5 België in de tweede Koude Oorlog .............................................................................. 84
6.6 Postreformisme en competitiviteit.............................................................................. 85
6.7 Institutioneel racisme en de nieuwe sociale kwestie ................................................... 86
6.8 Recessie, aarzelend herstel en begrotingstekort (1991-1996) ....................................... 87
6.9 De witte crisis............................................................................................................. 88
6.10 Legitimiteit en economie (1997-1998) ......................................................................... 89
3
, 6.11 Globalisering, andersglobalisme en de loonkosten ...................................................... 90
6.12 De nieuwe economie .................................................................................................. 91
6.13 België in een nieuwe wereldcrisis (2008-) .................................................................... 92
6.14 Neoliberalisme, nationalisme en veiligheidspolitiek .................................................... 93
6.15 Politiek van de dood ................................................................................................... 94
6.16 Discussies over levensbeschouwelijke kwesties in de seculiere en multiculturele
samenleving ........................................................................................................................... 95
6.17 Het België van de regio’s en de gemeenschappen........................................................ 96
6.18 De federale staat onder druk: de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde en de zesde
staatshervorming (2007-2011) ................................................................................................ 97
6.19 Wijzigingen in het politiek systeem ............................................................................. 98
4
