WIJSBEGEERTE
Farmaceutische wetenschappen
Willem Styfhals
,Praktische info
o 3 studiepunten
o Hoorcolleges
Donderdag van 16u – 18u
12 hoorcolleges
Lesopnames blijven 2 weken online, ook tijdens de blok maar niet tijdens de examens
o Geen cursustekst
Eigen nota’s studeren
PP online
Reader: filosofische teksten (relevant voor de richting)
niet studeren maar begrijpen wat de prof erover zegt
o Evaluatie
Schriftelijk
3 vragen
1 grote inzicht vraag
1 tekstvraag uit de reader
begrippenvraag
o Leerdoelstellingen
Rol van farmacie in bredere culturele context situeren
Menswetenschappelijke benadering van ziekte en genezing
Kritisch reflecteren over wetenschap
Filosofische inzichten/concepten/teksten duiden
Inhoudstafel
o Hoofdstuk 0: inleiding
o Hoofdstuk 1: filosofie
1. Wat is filosofie?
2. Moderne filosofie: René Descartes
o Hoofdstuk 2: ziekte
1. Pijn: Elaine Scarry
2. Ziekte: Susan Sontag
o Hoofdstuk 3: wetenschap
1. Classificatie: Michel Foucault
2. Sociaal constructivisme: Ian Hacking
3. (Pseudo-) wetenschap: Karl Popper
,Hoofdstuk 0: INLEIDING
Twee belangrijke vragen die beantwoord gaan worden:
- Wat zou filosofie kunnen zijn?
- Waarom filosofie in opleiding farmaceutische wetenschappen?
A. Filosofie als reflectie op ander domein
- De vraag ‘wat is filosofie?’ is zelf een filosofische vraag. Filosofen zijn het niet eens over
het antwoord hierop
onbeantwoordbare vraag want filosofie heeft geen eigen domein
- Als filosofie geen eigen domein heeft, dan gaat het over niets
Nihilisme = de filosofie van het niets/ filosofie gaat nergens over
Voordeel:
Kan reflecteren op andere, externe disciplines (veel meer dan andere disciplines)
“van buitenaf” innemen van een meta standpunt
Filosofische concepten (die over niets meer gaan) kunnen toegepast worden op
andere domeinen
- Aristoteles:
Griekse filosoof, 5e eeuw V.Ch.
Uitvinder van metafysica bestudeerd fysica maar vanuit een externe reflectie op de fysica
Hij zegt:
Fysica is niet de ultieme wetenschap aangezien er vragen buiten het domein “fysica” vallen
die op één of andere manier ook beantwoord moeten worden. Kijken voorbij de materiele
fysica (= metafysica)
Voorbeeld:
- Fysica maakt gebruik van verschillende wetmatigheden MAAR wat is een fysische wet?
Deze vraag kan de fysica zelf niet beantwoorden metafysica
- Fysica gaat over wat de dingen zijn in de meest ultieme zin, wat het überhaupt betekent
dat er iets is, wat is het zijn? een heel abstracte en zinloze vraag MAAR toch ook een
ultieme vraag
Ontologie: studie van het zijn, statuut van het zijn, het zijns leer
,B. Meta-farmacie
Is er een standpunt dat we kunnen innemen t.o.v de farmacie die gelijkaardig is aan het
standpunt van fysica op meta-fysica?
- Wat is ziekte?
Wat betekent het om ziek te zijn (in een maatschappij/ in een cultuur)? Hoe voel je je als je
ziekt bent? Hoe kijken mensen naar je als je ziek bent? ,taboe omtrent ziekten, angst om ziek
te zijn, angst voor de dood,…
= fundamentele vragen die niet beantwoord kunnen worden door het exacte
wetenschappelijke farmaceutische domein wel menswetenschappelijke vragen
Ziekte is meer dan een ziekte alleen
- Wat is pijn?
- Hoe wetenschappelijk zijn de biomedische wetenschappen?
Exact wetenschappelijk, menswetenschappelijk, pseudowetenschappelijk, …
Wat betekent het om te zeggen dat iets wetenschappelijk is? Wat maakt een theorie
wetenschappelijk?
Wat is het statuut van classificatie?
Rol van filosofie is overbodig en niet altijd gepast:
Filosofisch nadenken over bovenstaande onderwerpen helpt niet om een betere
wetenschapper te zijn
Meta farmaceutische vragen staan de praktijk in de weg: als je deze moet stellen kom je er
niet toe om mensen te genezen
C. Waarom filosofie? – dubbel lijden
Bepaalde aspecten aan ziekte/pijn zijn ontoegankelijk voor exacte wetenschappen
Voorbeeld: de ervaring van pijn
Er is een bepaalde menswetenschappelijke interpretatie van ziekte en gezondheid
Ziekte en pijn is meer dan de objectieve ervaring
Er is fysiek lijden MAAR hierbij komt een tweede vorm van lijden bij die vaak erger is dan de
eerste vorm van lijden. ER BESTAAN TWEE ASPECTEN AAN LIJDEN
, Farmaceutische wetenschappen kunnen alleen iets zeggen over het objectief,
wetenschappelijk lijden (oplossen door behandelen) maar niets over het secundair lijden
Voorbeeld: corona pandemie
Niet zo erg dat mensen ziek worden en sterven want dit gebeurt sowieso altijd MAAR erg dat
mensen in quarantaine moeten, elkaar niet konden zien, eenzaam zijn,…
Problemen die ziekte veroorzaken:
Vereenzaming: isolatie uit de maatschappij
Snelle genezing is belangrijk om snel opnieuw deel te kunnen nemen aan de
maatschappij
Voorbeeld: SOA
- Ziekte is er (niet zo erg want kan genezen worden): 1e vorm van lijden
- Schaamte en vooroordelen vanuit de maatschappij te losbandig en onveilig seksleven: 2 e
vorm van lijden
Citaat van Susan Sontag:
Ze schrijft over:
- Haar eigen ervaring met kanker
- Wat het betekent om in onze cultuur om kanker te hebben
Diagnose is al erg maar wat ze nog erger vond, was de reputatie van de ziekte.
Kanker heeft connotatie met de dood, er heerst een taboe om erover te spreken,…
= connotaties die niets te maken hebben met de medische biologie van de ziekte
Deze connotaties veroorzaken een tweede orde van lijden die we niet kunnen duiden op een
wetenschappelijke manier // wordt wel geduid in de menswetenschappen/filosofie
Farmaceutische wetenschappen
Willem Styfhals
,Praktische info
o 3 studiepunten
o Hoorcolleges
Donderdag van 16u – 18u
12 hoorcolleges
Lesopnames blijven 2 weken online, ook tijdens de blok maar niet tijdens de examens
o Geen cursustekst
Eigen nota’s studeren
PP online
Reader: filosofische teksten (relevant voor de richting)
niet studeren maar begrijpen wat de prof erover zegt
o Evaluatie
Schriftelijk
3 vragen
1 grote inzicht vraag
1 tekstvraag uit de reader
begrippenvraag
o Leerdoelstellingen
Rol van farmacie in bredere culturele context situeren
Menswetenschappelijke benadering van ziekte en genezing
Kritisch reflecteren over wetenschap
Filosofische inzichten/concepten/teksten duiden
Inhoudstafel
o Hoofdstuk 0: inleiding
o Hoofdstuk 1: filosofie
1. Wat is filosofie?
2. Moderne filosofie: René Descartes
o Hoofdstuk 2: ziekte
1. Pijn: Elaine Scarry
2. Ziekte: Susan Sontag
o Hoofdstuk 3: wetenschap
1. Classificatie: Michel Foucault
2. Sociaal constructivisme: Ian Hacking
3. (Pseudo-) wetenschap: Karl Popper
,Hoofdstuk 0: INLEIDING
Twee belangrijke vragen die beantwoord gaan worden:
- Wat zou filosofie kunnen zijn?
- Waarom filosofie in opleiding farmaceutische wetenschappen?
A. Filosofie als reflectie op ander domein
- De vraag ‘wat is filosofie?’ is zelf een filosofische vraag. Filosofen zijn het niet eens over
het antwoord hierop
onbeantwoordbare vraag want filosofie heeft geen eigen domein
- Als filosofie geen eigen domein heeft, dan gaat het over niets
Nihilisme = de filosofie van het niets/ filosofie gaat nergens over
Voordeel:
Kan reflecteren op andere, externe disciplines (veel meer dan andere disciplines)
“van buitenaf” innemen van een meta standpunt
Filosofische concepten (die over niets meer gaan) kunnen toegepast worden op
andere domeinen
- Aristoteles:
Griekse filosoof, 5e eeuw V.Ch.
Uitvinder van metafysica bestudeerd fysica maar vanuit een externe reflectie op de fysica
Hij zegt:
Fysica is niet de ultieme wetenschap aangezien er vragen buiten het domein “fysica” vallen
die op één of andere manier ook beantwoord moeten worden. Kijken voorbij de materiele
fysica (= metafysica)
Voorbeeld:
- Fysica maakt gebruik van verschillende wetmatigheden MAAR wat is een fysische wet?
Deze vraag kan de fysica zelf niet beantwoorden metafysica
- Fysica gaat over wat de dingen zijn in de meest ultieme zin, wat het überhaupt betekent
dat er iets is, wat is het zijn? een heel abstracte en zinloze vraag MAAR toch ook een
ultieme vraag
Ontologie: studie van het zijn, statuut van het zijn, het zijns leer
,B. Meta-farmacie
Is er een standpunt dat we kunnen innemen t.o.v de farmacie die gelijkaardig is aan het
standpunt van fysica op meta-fysica?
- Wat is ziekte?
Wat betekent het om ziek te zijn (in een maatschappij/ in een cultuur)? Hoe voel je je als je
ziekt bent? Hoe kijken mensen naar je als je ziek bent? ,taboe omtrent ziekten, angst om ziek
te zijn, angst voor de dood,…
= fundamentele vragen die niet beantwoord kunnen worden door het exacte
wetenschappelijke farmaceutische domein wel menswetenschappelijke vragen
Ziekte is meer dan een ziekte alleen
- Wat is pijn?
- Hoe wetenschappelijk zijn de biomedische wetenschappen?
Exact wetenschappelijk, menswetenschappelijk, pseudowetenschappelijk, …
Wat betekent het om te zeggen dat iets wetenschappelijk is? Wat maakt een theorie
wetenschappelijk?
Wat is het statuut van classificatie?
Rol van filosofie is overbodig en niet altijd gepast:
Filosofisch nadenken over bovenstaande onderwerpen helpt niet om een betere
wetenschapper te zijn
Meta farmaceutische vragen staan de praktijk in de weg: als je deze moet stellen kom je er
niet toe om mensen te genezen
C. Waarom filosofie? – dubbel lijden
Bepaalde aspecten aan ziekte/pijn zijn ontoegankelijk voor exacte wetenschappen
Voorbeeld: de ervaring van pijn
Er is een bepaalde menswetenschappelijke interpretatie van ziekte en gezondheid
Ziekte en pijn is meer dan de objectieve ervaring
Er is fysiek lijden MAAR hierbij komt een tweede vorm van lijden bij die vaak erger is dan de
eerste vorm van lijden. ER BESTAAN TWEE ASPECTEN AAN LIJDEN
, Farmaceutische wetenschappen kunnen alleen iets zeggen over het objectief,
wetenschappelijk lijden (oplossen door behandelen) maar niets over het secundair lijden
Voorbeeld: corona pandemie
Niet zo erg dat mensen ziek worden en sterven want dit gebeurt sowieso altijd MAAR erg dat
mensen in quarantaine moeten, elkaar niet konden zien, eenzaam zijn,…
Problemen die ziekte veroorzaken:
Vereenzaming: isolatie uit de maatschappij
Snelle genezing is belangrijk om snel opnieuw deel te kunnen nemen aan de
maatschappij
Voorbeeld: SOA
- Ziekte is er (niet zo erg want kan genezen worden): 1e vorm van lijden
- Schaamte en vooroordelen vanuit de maatschappij te losbandig en onveilig seksleven: 2 e
vorm van lijden
Citaat van Susan Sontag:
Ze schrijft over:
- Haar eigen ervaring met kanker
- Wat het betekent om in onze cultuur om kanker te hebben
Diagnose is al erg maar wat ze nog erger vond, was de reputatie van de ziekte.
Kanker heeft connotatie met de dood, er heerst een taboe om erover te spreken,…
= connotaties die niets te maken hebben met de medische biologie van de ziekte
Deze connotaties veroorzaken een tweede orde van lijden die we niet kunnen duiden op een
wetenschappelijke manier // wordt wel geduid in de menswetenschappen/filosofie
