Samenvatting 7 genetica

CELBIOLOGIE: 7) Genetica
7.1 Inleiding
 Genetica = erfelijkheidsleer
 Onderzoekt overdracht van informatie van de ene cel op de andere cel
 Gregor Mendel, 1822: eerste die dit onderzocht ivm kweken erwtenlanten
o Door heb 2 belangrijke basiswetten van de erfelijkheidsleer

7.2 Terminologie

 Chromosoom=
o DNA vormt samen met proteïnen het chromatinemateriaal v/d kern
o Enkel tijdens celdeling gaat deze diffuse structuur condenseren zodat
ze als afzonderlijke structuren te onderscheiden zijn
o 23 paar chromosomen (46 chromosomen)
 Diploïd=
o Alle lichaamscellen van dieren en planten zijnfiploïd (somatische cellen)
o Elke cel heeft 2 sets chromosomen : één van moeder en één van vader
(=homologe chromosomen)
o 2n
o Mens: 2n= 46
 Haploïd=
o Geslachtscellen/gameten (=eicel en zaadcel) 1 set chromosomen
o n
o Mens: n= 23
o Haploïde spermacel + haploïde eicel (gaat bevruchten) = zygote (terug
2n bevat)
 Gen=
o Elk chromosoom bevat 100-1000 genen
o = specifiek gedeelte v/h DNA, is de erfelijke eenheid die een
gecodeerde info bevat
o Info die codeert voor een eiwit
 Genoom=
o Geheel van genen aanwezig in een cel
 Locus=
o Specifieke plaats v/h gen op het chromosoom
o Elke locus bevat dus een gen dat een specifieke eigenschap tot uiting
laat komen
o Homologe genen coderen wel voor eenzelfde eigenschap, maar kunnen
toch van elkaar verschillen
 Allel=
o Één v/d twee (of meer) vormen van eenzelfde gen dat op eenzelfde
plaats (locus) op een bepaald chromosoom liggen
 Dominant=
o Als één van de alelen zijn kenmerk tot uiting laat komen
o Wordt steeds met een hoofdletter geschreven
 Recessief=
o Tegenovergestelde van dominant
o Dit allel heeft geen merkbaar kenmerk/effect op organismen
o Wordt steeds met een kleine letter geschreven

, o Wilt een recessief kenmerk tot uiting komen dan moet deze twee keer
voorkomen
o Wanneer het om meer dan twee allelen voor een eigenschap gaat
spreekt men van multipele allelen

→ altijd dezelfde letters enige verschil is hoofdletter en kleine letter r en R

 Genotype=
o AA of Aa of aa
 Fenotype:
o Manier waarop genotype zich manifesteert: tot expressie komt
o Beide allelen zijn gelijk aan elkaar: homozygoot RR of rr
o Beide allelen verschillend van elkaar: heterozygoot Rr

7.3 Mendeliaanse genetica

 Zelfbestuiving van erwten
 Kruisbestuiving: twee van dezelfde met elkaar kruisen
 Ouderplanten (P-generatie) waren steeds ‘zuivere lijnen’, alle nakomelingen
die door zelfbestuiving werden gevormd, dezelfde karakteristieken hadden als
ouderplanten
 Wanneer slechts één kenmerk gevolg wordt = monohybride kruising
 Nakomelingen van F1-generatie door zelfbestuiving een F2-generatie vormen
 Hierdoor ontdekte hij twee fundamentele principes v/d genetica

7.3.1 Eerste wet van Mendel

 Kruising van planten met paarse en witte bloemen leverde in F1-generatie
slechts paarse bloemen op
 Genetische info v/d witte bloemen ging niet verloren,
want in de F2-generatie doken weer witte bloemen op
met ratio 3:1
 Verklaring:
 Paars = dominant en wit = recessief (factor verdwijnt
niet, maar komt niet tot uiting)
 Alternatieve versies van genen (verschillende allelen)
staan in voor variatie in erfelijke kenmerken
 Elk gen ligt op een specifieke locus op een specifiek
chromosoom
 DNA op dat locus kan iet wat verschillen qua nucleotidensequentie, en
daardoor qua boodschap
 Voor elk kenmerk ontvangt organismen twee allelen, elk afkomstig van één
ouder
 Homozygoot: PP,pp
 Heterozygoot: Pp
 Wanneer de twee allelen verschillen, zal één van hen (dominant allel) volledig
tot expressie/uiting komen, terwijl het tweede (recessieve allel) geen
merkbaar effect heeft op het uiterlijk v/h organisme
 Fenotype= uiterlijke verschijningsvormen
 Genotype= genetische constitutie