Belgisch publiekrecht
BESTUURLIJKE RECHTSHANDELINGEN STELLEN
1. HET BESTUUR
- Zowel politieke- als niet politieke besturen spelen een essentiële rol bij de vervulling van de
taken van de uitvoerende macht.
Vb. Niet politieke bestuur; De Lijn, NMBS, FOD-justitie, FOD-financiën, Bpost, …
- Om uitvoering te geven aan het beleid + bijkomende beslissingen te nemen, werden entiteiten
opgericht.
Entiteiten en de politiek verantwoordelijke organen = ‘het bestuur’
Politieke bestuur= leiding van de macht
1.1. ORGANISATIEVORMEN
Overdracht van bevoegdheden aan niet-politiek bestuur a.d.h.v. 2 manieren:
KUNNEN GEEN VERORDENENDE BESLUITEN ZIJN! TENZIJ (zie 1.2.)
Anders dan hierboven vermeld kunnen ze enkel beschikkende besluiten nemen.
a) Deconcentratie
b) Decentralisatie
A) DECONCENTRATIE
- = Overheid draagt bevoegdheden over aan ondergeschikte organen die aan het hiërarchisch
gezag van die overheid onderworpen zijn.
Regering of minister duidt ambtenaar/dienst aan voor uitvoering bepaalde bestuurstaak.
- Gevolg deconcentratie: andere persoon/orgaan heeft zowel bepaalde uitvoeringstaken als een
beslissingsbevoegdheid.
- Werken onder het hiërarchisch gezag van de voor die materie bevoegde minister.
Beslissing wordt genomen in naam en voor de overheid.
- Ondergeschikte orgaan krijgt geen eigen rechtspersoonlijkheid, maar is samen met het
orgaan die beslissingsbevoegdheid heeft overgedragen onderdeel van hetzelfde
rechtspersoon.
- OPGELET! Bevoegdheid om beslissing te nemen wordt vaak niet aan ondergeschikt orgaan
overgedragen maar wordt inhoudelijk voorbereid door ondergeschikte
Want Koning, minister of ander politiek orgaan neemt beslissing
B) FUNCTIONELE DECENTRALISATIE
- = een bepaalde bestuursverantwoordelijkheid wordt opgedragen aan een entiteit die
zelfstandig opereert.
- Krijgt een eigen rechtspersoonlijkheid + geen hiërarchische band (neemt in eigen naam en
voor zichzelf beslissingen)
, - Treden niet op voor het vervullen van algemene politieke belangen op een bepaald
grondgebied maar voor het uitvoerend van specifieke bestuurlijke taken op heel het
grondgebied.
- Staat wel onder het bestuurlijk toezicht van politiek verantwoordelijk organen (regering of
minister)
Op vlak van wettigheid van optreden als opportuniteit ervan
Meestal via regeringscommissaris
Op federaal vlak: Vb. Zelfstandige overheidsbedrijven (NMBS)
Op Vlaams niveau: Vb. VDAB, Kind & Gezin, De Lijn, …
1.2. BEVOEGDHEDEN VAN NIET-POLITIEKE BESTUREN
- Niet-politieke besturen kunnen normaal gezien geen verordenende besluiten nemen
Tenzij:
a- Er politiek toezicht wordt gehouden
Kan nadien vrij beslissen om reglementaire besluiten wel/niet goed te keuren.
b- Er rechterlijk toezicht wordt gehouden
c- Delegatie moet beperkt zijn
d- Maatregelen mogen geen politieke keuzes impliceren.
- Mogen wel altijd beschikkende besluiten nemen
1.3. AANSTURING
Ondergeschikte besturen aansturen;
- A.d.h.v. ministeriële omzendbrieven
= een brief die richtlijnen bevat en die door een minister wordt verstuurd aan die organen
waarover hij rechtstreeks of onrechtstreeks het hiërarchisch gezag of het administratief
toezicht uitoefent.
- 3 soorten omzendbrieven:
A) Interpretatieve omzendbrief:
Minister LEGT UIT hoe hij toepasselijke regels begrijpt en hoe hij wenst dat ze orden
toegepast in concrete gevallen (a.d.h.v. instructiebevoegdheid)
Bevat geen nieuwe bindende normen
B) Indicatieve omzendbrief:
Minister GEEFT AAN hoe hij zal optreden wanneer hij zelf beslissingen moet nemen
of wanneer beslissingen van gedecentraliseerde diensten aan zijn toezicht worden
voorgelegd.
Ondergeschikte kunnen richtlijnen in acht nemen en hun beslissing daarop
afstemmen.
Bevat enkel aanbevelingen + geen bindende normen
C) Verordenende omzendbrief:
Bevat nieuwe (detail)regels
Voorwaarden om van verordenende omzendbrief te kunnen spreken:
1- Bevat nieuwe algemeen geldende normen aan bestaande toegevoegd
2- Bedoeling is om dwingend te maken
3- Bevoegd in de materie
4- Instaan voor handhaving ervan
BESTUURLIJKE RECHTSHANDELINGEN STELLEN
1. HET BESTUUR
- Zowel politieke- als niet politieke besturen spelen een essentiële rol bij de vervulling van de
taken van de uitvoerende macht.
Vb. Niet politieke bestuur; De Lijn, NMBS, FOD-justitie, FOD-financiën, Bpost, …
- Om uitvoering te geven aan het beleid + bijkomende beslissingen te nemen, werden entiteiten
opgericht.
Entiteiten en de politiek verantwoordelijke organen = ‘het bestuur’
Politieke bestuur= leiding van de macht
1.1. ORGANISATIEVORMEN
Overdracht van bevoegdheden aan niet-politiek bestuur a.d.h.v. 2 manieren:
KUNNEN GEEN VERORDENENDE BESLUITEN ZIJN! TENZIJ (zie 1.2.)
Anders dan hierboven vermeld kunnen ze enkel beschikkende besluiten nemen.
a) Deconcentratie
b) Decentralisatie
A) DECONCENTRATIE
- = Overheid draagt bevoegdheden over aan ondergeschikte organen die aan het hiërarchisch
gezag van die overheid onderworpen zijn.
Regering of minister duidt ambtenaar/dienst aan voor uitvoering bepaalde bestuurstaak.
- Gevolg deconcentratie: andere persoon/orgaan heeft zowel bepaalde uitvoeringstaken als een
beslissingsbevoegdheid.
- Werken onder het hiërarchisch gezag van de voor die materie bevoegde minister.
Beslissing wordt genomen in naam en voor de overheid.
- Ondergeschikte orgaan krijgt geen eigen rechtspersoonlijkheid, maar is samen met het
orgaan die beslissingsbevoegdheid heeft overgedragen onderdeel van hetzelfde
rechtspersoon.
- OPGELET! Bevoegdheid om beslissing te nemen wordt vaak niet aan ondergeschikt orgaan
overgedragen maar wordt inhoudelijk voorbereid door ondergeschikte
Want Koning, minister of ander politiek orgaan neemt beslissing
B) FUNCTIONELE DECENTRALISATIE
- = een bepaalde bestuursverantwoordelijkheid wordt opgedragen aan een entiteit die
zelfstandig opereert.
- Krijgt een eigen rechtspersoonlijkheid + geen hiërarchische band (neemt in eigen naam en
voor zichzelf beslissingen)
, - Treden niet op voor het vervullen van algemene politieke belangen op een bepaald
grondgebied maar voor het uitvoerend van specifieke bestuurlijke taken op heel het
grondgebied.
- Staat wel onder het bestuurlijk toezicht van politiek verantwoordelijk organen (regering of
minister)
Op vlak van wettigheid van optreden als opportuniteit ervan
Meestal via regeringscommissaris
Op federaal vlak: Vb. Zelfstandige overheidsbedrijven (NMBS)
Op Vlaams niveau: Vb. VDAB, Kind & Gezin, De Lijn, …
1.2. BEVOEGDHEDEN VAN NIET-POLITIEKE BESTUREN
- Niet-politieke besturen kunnen normaal gezien geen verordenende besluiten nemen
Tenzij:
a- Er politiek toezicht wordt gehouden
Kan nadien vrij beslissen om reglementaire besluiten wel/niet goed te keuren.
b- Er rechterlijk toezicht wordt gehouden
c- Delegatie moet beperkt zijn
d- Maatregelen mogen geen politieke keuzes impliceren.
- Mogen wel altijd beschikkende besluiten nemen
1.3. AANSTURING
Ondergeschikte besturen aansturen;
- A.d.h.v. ministeriële omzendbrieven
= een brief die richtlijnen bevat en die door een minister wordt verstuurd aan die organen
waarover hij rechtstreeks of onrechtstreeks het hiërarchisch gezag of het administratief
toezicht uitoefent.
- 3 soorten omzendbrieven:
A) Interpretatieve omzendbrief:
Minister LEGT UIT hoe hij toepasselijke regels begrijpt en hoe hij wenst dat ze orden
toegepast in concrete gevallen (a.d.h.v. instructiebevoegdheid)
Bevat geen nieuwe bindende normen
B) Indicatieve omzendbrief:
Minister GEEFT AAN hoe hij zal optreden wanneer hij zelf beslissingen moet nemen
of wanneer beslissingen van gedecentraliseerde diensten aan zijn toezicht worden
voorgelegd.
Ondergeschikte kunnen richtlijnen in acht nemen en hun beslissing daarop
afstemmen.
Bevat enkel aanbevelingen + geen bindende normen
C) Verordenende omzendbrief:
Bevat nieuwe (detail)regels
Voorwaarden om van verordenende omzendbrief te kunnen spreken:
1- Bevat nieuwe algemeen geldende normen aan bestaande toegevoegd
2- Bedoeling is om dwingend te maken
3- Bevoegd in de materie
4- Instaan voor handhaving ervan
