Hoofdstuk 1
Mensen nemen verschillende dingen waar. Dit heeft allereerst te maken met een referentiekader waaruit je een
situatie beoordeeld, maar daarnaast ook door:
a) het beperkt aantal zintuigen waarover de mens beschikt met een beperkte capaciteit. Het gevolg is dat
iedereen anders selecteert en verschillenden uitsneden van de werkelijkheid maakt om een beeld te beoordelen.
ofwel selectiviteit, want we selecteren welke zintuigen we gebruiken. Daarbij geldt ook dat een detective
anders waarneemt dan een docent. Selecteren doen we daarom aan de hand van categorieënsystemen.
b) ieder mens beoordeelt de informatie om zich heen op een eigen wijze en past deze aan tot het in het beeld van
die persoon past. Het gevolg hiervan is dat mensen die hetzelfde waarnemen door de één wordt gezien als
verschrikkelijk en door de ander niet.
ofwel subjectiviteit, want ieder mens beoordeelt informatie anders.
Intersubjectiviteit = mensen hoeven niet perse objectief te scoren, maar scoren wel via eenzelfde subjectiviteit
Observatie = een waarneming met de bedoeling conclusies te trekken
Coderen = het verminderen van subjectiviteit door gebeurtenissen om te zitten via een strikt vertaalproces. Het
zorgt voor onderlinge gelijkheid.
De resultaten van een observatie zijn op te vatten als de resultaten van een meetprocedure: we hebben
eigenschappen van gedrag uitgedrukt in meeteenheden. We nemen dan een soort wetenschappelijke distantie van
de werkelijkheid.
a) nominale meetniveau; meten zonder getallen en door gebeurtenissen in klassen in te delen
b) ordinale meetniveau; in deze klassen een ordening aanbrengen.
Observaties kun je gemakkelijk interpreteren op intervalniveau (km/h, kg, sec etc) want deze getallen kun je
optellen, omdat de afstanden gelijk zijn. Nog makkelijker is dit op rationiveau. Je kunt dan de scoren
vermenigvuldigen of delen want hierbij is een dergelijk nulpunt.
Bij het meten van gedrag kunnen we twee soorten gegevens onderscheiden:
a) resultaten van het gedrag: de prestaties
b) vorm en inhoud van het gedrag: kenmerken van een proces (vaak door methodische observatie)
Base rate = de normale waarde van ‘gedrag’ is. Hiermee vergelijk je je geobserveerde meting.
Stabiliteit van waarneming = als herhaalbaarheid van resultaten, wanneer men verschillende keren hetzelfde
gedragsfragment scoort. Dit is een voorwaarde voor goede betrouwbaarheid.
Events of gedragselementen = kleinere eenheden of delen van gedrag
Gedragsobservatie = het indelen van waargenomen gedrag in categorieën.
Er bestaat verschillende soorten gedragsobservaties:
- Systematische observatie = het maken van een gereduceerde afbeelding van de werkelijkheid, die bepaalde
aspecten van de werkelijkheid volgens regels kwantificeert. Het is een wetenschappelijke observatie met
striktheid van regels en explicietheid (met regels, opzet, codering e.d.). Dit is tevens onder te verdelen in event
sampling en rating.
- Participerende observatie = het observeren van gebeurtenissen terwijl men deel uitmaakt van de betreffende
situatie of groep en er ogenschijnlijk actief in participeert.
- Zelfobservatie = een soort reflectie op je eigen rol in de observatie
- Beschrijvende observatie = een observatie waarbij men zoveel mogelijk aspecten van het waargenomen gedrag
en de situatie in hun onderlinge samenhang en volgorde te observeren. Vaak met een protocol. Subjectiviteit en
selectiviteit zijn hierbij sterker aanwezig.
* Voordelen van observatie zijn directheid en flexibiliteit.
Observatie kent vier beslissingsstappen
1) maken van vraagstelling
- signaleren probleem
- theorie selecteren
- constructs selecteren
- formuleren vraagstelling
Mensen nemen verschillende dingen waar. Dit heeft allereerst te maken met een referentiekader waaruit je een
situatie beoordeeld, maar daarnaast ook door:
a) het beperkt aantal zintuigen waarover de mens beschikt met een beperkte capaciteit. Het gevolg is dat
iedereen anders selecteert en verschillenden uitsneden van de werkelijkheid maakt om een beeld te beoordelen.
ofwel selectiviteit, want we selecteren welke zintuigen we gebruiken. Daarbij geldt ook dat een detective
anders waarneemt dan een docent. Selecteren doen we daarom aan de hand van categorieënsystemen.
b) ieder mens beoordeelt de informatie om zich heen op een eigen wijze en past deze aan tot het in het beeld van
die persoon past. Het gevolg hiervan is dat mensen die hetzelfde waarnemen door de één wordt gezien als
verschrikkelijk en door de ander niet.
ofwel subjectiviteit, want ieder mens beoordeelt informatie anders.
Intersubjectiviteit = mensen hoeven niet perse objectief te scoren, maar scoren wel via eenzelfde subjectiviteit
Observatie = een waarneming met de bedoeling conclusies te trekken
Coderen = het verminderen van subjectiviteit door gebeurtenissen om te zitten via een strikt vertaalproces. Het
zorgt voor onderlinge gelijkheid.
De resultaten van een observatie zijn op te vatten als de resultaten van een meetprocedure: we hebben
eigenschappen van gedrag uitgedrukt in meeteenheden. We nemen dan een soort wetenschappelijke distantie van
de werkelijkheid.
a) nominale meetniveau; meten zonder getallen en door gebeurtenissen in klassen in te delen
b) ordinale meetniveau; in deze klassen een ordening aanbrengen.
Observaties kun je gemakkelijk interpreteren op intervalniveau (km/h, kg, sec etc) want deze getallen kun je
optellen, omdat de afstanden gelijk zijn. Nog makkelijker is dit op rationiveau. Je kunt dan de scoren
vermenigvuldigen of delen want hierbij is een dergelijk nulpunt.
Bij het meten van gedrag kunnen we twee soorten gegevens onderscheiden:
a) resultaten van het gedrag: de prestaties
b) vorm en inhoud van het gedrag: kenmerken van een proces (vaak door methodische observatie)
Base rate = de normale waarde van ‘gedrag’ is. Hiermee vergelijk je je geobserveerde meting.
Stabiliteit van waarneming = als herhaalbaarheid van resultaten, wanneer men verschillende keren hetzelfde
gedragsfragment scoort. Dit is een voorwaarde voor goede betrouwbaarheid.
Events of gedragselementen = kleinere eenheden of delen van gedrag
Gedragsobservatie = het indelen van waargenomen gedrag in categorieën.
Er bestaat verschillende soorten gedragsobservaties:
- Systematische observatie = het maken van een gereduceerde afbeelding van de werkelijkheid, die bepaalde
aspecten van de werkelijkheid volgens regels kwantificeert. Het is een wetenschappelijke observatie met
striktheid van regels en explicietheid (met regels, opzet, codering e.d.). Dit is tevens onder te verdelen in event
sampling en rating.
- Participerende observatie = het observeren van gebeurtenissen terwijl men deel uitmaakt van de betreffende
situatie of groep en er ogenschijnlijk actief in participeert.
- Zelfobservatie = een soort reflectie op je eigen rol in de observatie
- Beschrijvende observatie = een observatie waarbij men zoveel mogelijk aspecten van het waargenomen gedrag
en de situatie in hun onderlinge samenhang en volgorde te observeren. Vaak met een protocol. Subjectiviteit en
selectiviteit zijn hierbij sterker aanwezig.
* Voordelen van observatie zijn directheid en flexibiliteit.
Observatie kent vier beslissingsstappen
1) maken van vraagstelling
- signaleren probleem
- theorie selecteren
- constructs selecteren
- formuleren vraagstelling
