Ontwikkelings-
stoornissen
, Hoofdstuk 1: Wat zijn ontwikkelingsstoornissen
1. Terminologie
Definitie
“Een ontwikkelingsstoornis is een neurobiologische stoornis die in de (vroege)
ontwikkelingsperiode tot uiting komt, die gekenmerkt wordt door ontwikkelingsachterstanden op
een of meerdere functiedomeinen en die levenslang beperkingen veroorzaakt in het persoonlijk,
sociale, schoolse of beroepsmatig functioneren
Neurobiologische stoornis
- Oorsprong in hersenontwikkeling
- Hierdoor we de diagnose nog niet vaststellen
(vroege) ontwikkelingsperiode
- Aangeboren stoornis, vaak erfelijk (ASS)
o Mutatie op de genen maar kan ook perinataal veroorzaakt worden ( zuurstof te kort,
zuignappen, premature, moeder die te veel medicatie neemt of alcohol neemt.
o De hersenen spelen een rol in de structuur
- Afhankelijk van verschillende omgevings-en kind actoren hoe symptomen tot uiting komen
het gaat niet om psychische/psychiatrische stoornissen
Ontwikkelingsachterstanden
- Belemmert de ontwikkeling op meerdere ontwikkelingsdomeinen
Soorten
Verstandelijke beperkingen - Verstandelijke ontwikkelingsstoornis
= Tekorten in algemene
- Globale ontwikkelingsachterstand
cognitieve functies als redeneren,
problemen oplossen en abstract
denken, die zorgen voor
problemen in het
aanpassingsvermogen.
Communicatiestoornissen - Taalstoornis
= gekenmerkt door een
verstoorde taal, spraak en sociale - Spraakklankstoornis
communicatie - ontwikkelingsstotteren
- sociale (pragmatische) communicatiestoornis
Autismespectrumstoornis (ASS)
= overkoepelende term die wordt gebruikt om alle stoornissen binnen het autismespectrum aan te
duiden.
Aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD)
, = stoornissen in de aandacht en of hyperactiviteit en impulsiviteit centraal staan.
(Specifieke) Leerstoornissen - Dyslexie
= specifieke tekorten in het leren
- Dysorthografie
van de basale schoolse
vaardigheden lezen, spellen, - Dyscalculie
rekenen
- NLD (niet opgenomen DSM-5)
Motorische stoornissen - Coördinatieontwikkelingsstoornis (DCD)
- Ticstoornissen
- Stereotiepe-bewegingsstoornis
Ontwikkelingsstoornissen wordt verder een opdeling gemaakt in een aantal subgroepen
op basis van verschillende verschijningsvormen (uiterlijk waarneembare gedragskenmerken):
Discussie rond het begrip Subtype: Fenotype/beeld
3 redenen:
1. Variatie binnen een ontwikkelingsstoornis hebben meestal dezelfde oorzaak
Subtype wijst naar een afzonderlijke etiologie (ontstaansgeschiedenis)
2. Nu meer dimensionele benadering van ontwikkelingsstoornissen
subtype = sterk categoriaal
3. Dynamisch concept: gedragskenmerken kunnen door heen de tijd veranderen
subtype = statisch concept
Om deze redenen spreekt men ook de DSM-5 niet meer over de subtypes maar over
klinische beelden ( verschijningsvormen of fenotypes)
Term fenotype gebruikt om te verwijzen naar de mogelijke subgroepen binnen elke
ontwikkelingsstoornis.
Criteria om van een stoornis te kunnen spreken
1. Significant meer problemen dan gemiddeld
o De ene kan de maaltafels beter dan het ander kind
o Pc = percentiel
100 personen scoor je laagst op iets wat we willen => op iets wat we niet
willen en je scoort hoog = slecht
, - Ontwikkelingsstoornis = dimensionele aandoening
o Niet meer als een categorie ( je hebt het of je hebt het niet)
Dimensioneel: Er is sprake van meer of minder ernstige mate van de stoornis
- Elk menselijke dimensie loopt op een continuüm van min max aanwezig
kinderen met OSS zitten op het uiteinde van die dimensie
DSM4 DSM5 meer dimensioneel
- GEEN kwalitatief verschil in het gedrag van kinderen met OSS
- autismeSPECTRUMstoornis
- Kinderen met OSS vertonen meer problemen dan gemiddeld - Graad van de ernst bij ADHD
1. Op verschillende dimensies
Kinderen met OSS vertonen niet op één dimensie meer problemen dan gemiddeld
maar op verschillende dimensies
2. De problemen zijn hardnekkig/persistent
Ze verdwijnen niet zomaar vanzelf van de ene dag op de andere dag, het is dus niet
tijdelijk maar houden gedurende langere tijd aan.
3. De problemen zijn pervasief
o aanwezig in verschillende contexten (op school, thuis, op het werk) en zijn niet louter
gebonden aan stresserende omgevingsfactoren
o het heeft gevolgen, dag dagelijkse leven ga je hindernissen ondervinden
o = pervasiviteitscriterium
1. Niet leeftijdsadequaat
o Adequaat = hoort bij de leeftijd
1. Significante belemmeringen in het dagdagelijks leven
Hinder vormen voor de persoon in het dagelijks leven
Beperkingscriterium = last op verschillende levensdomeinen zoals omgaan met
leeftijdsgenoten, mee kunnen op school, en functioneren in een gezin.
Secundaire kenmerken
Verschil primaire en secundaire kenmerken
- Primaire gedragskenmerken:
Kernsymptomen van de stoornis
Diagnostische kenmerken
o = de kenmerken die minimaal aanwezig moeten zijn om de diagnose te
kunnen voorstellen
o Dingen die in de DSM staan dat je diagnostisch kan afkloppen, dit hoort bij
de stoornis
stoornissen
, Hoofdstuk 1: Wat zijn ontwikkelingsstoornissen
1. Terminologie
Definitie
“Een ontwikkelingsstoornis is een neurobiologische stoornis die in de (vroege)
ontwikkelingsperiode tot uiting komt, die gekenmerkt wordt door ontwikkelingsachterstanden op
een of meerdere functiedomeinen en die levenslang beperkingen veroorzaakt in het persoonlijk,
sociale, schoolse of beroepsmatig functioneren
Neurobiologische stoornis
- Oorsprong in hersenontwikkeling
- Hierdoor we de diagnose nog niet vaststellen
(vroege) ontwikkelingsperiode
- Aangeboren stoornis, vaak erfelijk (ASS)
o Mutatie op de genen maar kan ook perinataal veroorzaakt worden ( zuurstof te kort,
zuignappen, premature, moeder die te veel medicatie neemt of alcohol neemt.
o De hersenen spelen een rol in de structuur
- Afhankelijk van verschillende omgevings-en kind actoren hoe symptomen tot uiting komen
het gaat niet om psychische/psychiatrische stoornissen
Ontwikkelingsachterstanden
- Belemmert de ontwikkeling op meerdere ontwikkelingsdomeinen
Soorten
Verstandelijke beperkingen - Verstandelijke ontwikkelingsstoornis
= Tekorten in algemene
- Globale ontwikkelingsachterstand
cognitieve functies als redeneren,
problemen oplossen en abstract
denken, die zorgen voor
problemen in het
aanpassingsvermogen.
Communicatiestoornissen - Taalstoornis
= gekenmerkt door een
verstoorde taal, spraak en sociale - Spraakklankstoornis
communicatie - ontwikkelingsstotteren
- sociale (pragmatische) communicatiestoornis
Autismespectrumstoornis (ASS)
= overkoepelende term die wordt gebruikt om alle stoornissen binnen het autismespectrum aan te
duiden.
Aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD)
, = stoornissen in de aandacht en of hyperactiviteit en impulsiviteit centraal staan.
(Specifieke) Leerstoornissen - Dyslexie
= specifieke tekorten in het leren
- Dysorthografie
van de basale schoolse
vaardigheden lezen, spellen, - Dyscalculie
rekenen
- NLD (niet opgenomen DSM-5)
Motorische stoornissen - Coördinatieontwikkelingsstoornis (DCD)
- Ticstoornissen
- Stereotiepe-bewegingsstoornis
Ontwikkelingsstoornissen wordt verder een opdeling gemaakt in een aantal subgroepen
op basis van verschillende verschijningsvormen (uiterlijk waarneembare gedragskenmerken):
Discussie rond het begrip Subtype: Fenotype/beeld
3 redenen:
1. Variatie binnen een ontwikkelingsstoornis hebben meestal dezelfde oorzaak
Subtype wijst naar een afzonderlijke etiologie (ontstaansgeschiedenis)
2. Nu meer dimensionele benadering van ontwikkelingsstoornissen
subtype = sterk categoriaal
3. Dynamisch concept: gedragskenmerken kunnen door heen de tijd veranderen
subtype = statisch concept
Om deze redenen spreekt men ook de DSM-5 niet meer over de subtypes maar over
klinische beelden ( verschijningsvormen of fenotypes)
Term fenotype gebruikt om te verwijzen naar de mogelijke subgroepen binnen elke
ontwikkelingsstoornis.
Criteria om van een stoornis te kunnen spreken
1. Significant meer problemen dan gemiddeld
o De ene kan de maaltafels beter dan het ander kind
o Pc = percentiel
100 personen scoor je laagst op iets wat we willen => op iets wat we niet
willen en je scoort hoog = slecht
, - Ontwikkelingsstoornis = dimensionele aandoening
o Niet meer als een categorie ( je hebt het of je hebt het niet)
Dimensioneel: Er is sprake van meer of minder ernstige mate van de stoornis
- Elk menselijke dimensie loopt op een continuüm van min max aanwezig
kinderen met OSS zitten op het uiteinde van die dimensie
DSM4 DSM5 meer dimensioneel
- GEEN kwalitatief verschil in het gedrag van kinderen met OSS
- autismeSPECTRUMstoornis
- Kinderen met OSS vertonen meer problemen dan gemiddeld - Graad van de ernst bij ADHD
1. Op verschillende dimensies
Kinderen met OSS vertonen niet op één dimensie meer problemen dan gemiddeld
maar op verschillende dimensies
2. De problemen zijn hardnekkig/persistent
Ze verdwijnen niet zomaar vanzelf van de ene dag op de andere dag, het is dus niet
tijdelijk maar houden gedurende langere tijd aan.
3. De problemen zijn pervasief
o aanwezig in verschillende contexten (op school, thuis, op het werk) en zijn niet louter
gebonden aan stresserende omgevingsfactoren
o het heeft gevolgen, dag dagelijkse leven ga je hindernissen ondervinden
o = pervasiviteitscriterium
1. Niet leeftijdsadequaat
o Adequaat = hoort bij de leeftijd
1. Significante belemmeringen in het dagdagelijks leven
Hinder vormen voor de persoon in het dagelijks leven
Beperkingscriterium = last op verschillende levensdomeinen zoals omgaan met
leeftijdsgenoten, mee kunnen op school, en functioneren in een gezin.
Secundaire kenmerken
Verschil primaire en secundaire kenmerken
- Primaire gedragskenmerken:
Kernsymptomen van de stoornis
Diagnostische kenmerken
o = de kenmerken die minimaal aanwezig moeten zijn om de diagnose te
kunnen voorstellen
o Dingen die in de DSM staan dat je diagnostisch kan afkloppen, dit hoort bij
de stoornis
