Specifieke
taalstoornissen
Inleiding
Definitie
stellen
adhv
• exclusiecriteria
:
uitsluiten
van
aantal
oorzaken
• discrepantiecriteria:
vaststellen
onevenwicht
of
wanverhouding
tussen
gestoorde
functie
en
andere
niet-‐gestoorde
aspecten
van
(cognitief)
functioneren
Grens
tussen
specifieke
en
niet-‐specifieke
TOS
is
moeilijk!
Voorwaarden
voor
SLI:
taalbegrip
minstens
6m
achter
op
mentale
leeftijd,
taalproductie
12m.
Voorbijgaand
of
persisterend?
Moeilijk
te
voorspellen,
afh
van
ernst
en
aard.
Etiologie
en
verklaringsmodellen:
Multifactorieel!
• Geheel
van
genetische
factoren,
neurologische
(on)rijpheid
en
omgevingsfactoren
die
invloed
hebben
op
taalontwikkeling,
algemene
concentratie
en
(auditieve)
aandacht
kunnen
bijdragen
tot
ontstaan
en/of
in
stand
houden
van
taalprobleem.
• Factoren
die
elk
op
zich
geen
invloed
hebben
op
taalontwikkeling
kunnen
in
combinatie
wel
leiden
tot
verstoring
van
de
taal.
• ‘generalized
slowing
hypothesis’
of
veralgemeende
vertragingshypothese:
veralgemeende
beperking
in
verwerkingscapaciteit
en
–snelheid.
• In
stand
houdende
factor:
beperkingen
op
vlak
van
werkgeheugen;
auditory
deficit
model
Indeling
en
classificatie
SLI-‐subtypes:
1. Gemengd
receptief/expressieve
stoornissen:
oa
fonologisch-‐syntactisch
deficit
2. Expressieve
stoornissen
3. Hogere
orde
verwerkingsstoornissen
Differentieel
diagnostisch
probleem:
aflijning
PLI!
Mogelijk
overlap
met
ASS
-‐>
dimensioneel
model.
Andere
indeling
obv
3
variabelen
(begrip,
expressie,
articulatie)
en
3
ernstgraden
(Haynes).
Grootste
groep
‘classic’:
ernstige
expressieve
problemen
en
redelijk
begrip.
Indeling
4
factoren
(Van
Weerdenburg):
Lexicaal-‐semantische
vaardigheden
;
verbaal
sequentieel
geheugen
;
spraakproductie
;
auditieve
conceptualisatie.
Evolutie
in
de
tijd,
stabiliteit?
Conclusie:
SLI
geen
unitaire,
statische
conditie
maar
dynamisch
probleem,
dat
evolueert
met
tijd,
ontwikkeling
en
wellicht
ook
oiv
interventie.
Indicatie
voor
slechte
‘outcome’
later:
problemen
met
syntaxis
en
narratieve
functie!
Diagnostische
klinische
markers
(voorspellen
persisterend
probleem):
nazeggen
nonsenswoorden
en
zinnen
en
grammaticaliteitsbeoordeling
van
zinnen.
©
Karen
Janssens
–
Januari
2016
taalstoornissen
Inleiding
Definitie
stellen
adhv
• exclusiecriteria
:
uitsluiten
van
aantal
oorzaken
• discrepantiecriteria:
vaststellen
onevenwicht
of
wanverhouding
tussen
gestoorde
functie
en
andere
niet-‐gestoorde
aspecten
van
(cognitief)
functioneren
Grens
tussen
specifieke
en
niet-‐specifieke
TOS
is
moeilijk!
Voorwaarden
voor
SLI:
taalbegrip
minstens
6m
achter
op
mentale
leeftijd,
taalproductie
12m.
Voorbijgaand
of
persisterend?
Moeilijk
te
voorspellen,
afh
van
ernst
en
aard.
Etiologie
en
verklaringsmodellen:
Multifactorieel!
• Geheel
van
genetische
factoren,
neurologische
(on)rijpheid
en
omgevingsfactoren
die
invloed
hebben
op
taalontwikkeling,
algemene
concentratie
en
(auditieve)
aandacht
kunnen
bijdragen
tot
ontstaan
en/of
in
stand
houden
van
taalprobleem.
• Factoren
die
elk
op
zich
geen
invloed
hebben
op
taalontwikkeling
kunnen
in
combinatie
wel
leiden
tot
verstoring
van
de
taal.
• ‘generalized
slowing
hypothesis’
of
veralgemeende
vertragingshypothese:
veralgemeende
beperking
in
verwerkingscapaciteit
en
–snelheid.
• In
stand
houdende
factor:
beperkingen
op
vlak
van
werkgeheugen;
auditory
deficit
model
Indeling
en
classificatie
SLI-‐subtypes:
1. Gemengd
receptief/expressieve
stoornissen:
oa
fonologisch-‐syntactisch
deficit
2. Expressieve
stoornissen
3. Hogere
orde
verwerkingsstoornissen
Differentieel
diagnostisch
probleem:
aflijning
PLI!
Mogelijk
overlap
met
ASS
-‐>
dimensioneel
model.
Andere
indeling
obv
3
variabelen
(begrip,
expressie,
articulatie)
en
3
ernstgraden
(Haynes).
Grootste
groep
‘classic’:
ernstige
expressieve
problemen
en
redelijk
begrip.
Indeling
4
factoren
(Van
Weerdenburg):
Lexicaal-‐semantische
vaardigheden
;
verbaal
sequentieel
geheugen
;
spraakproductie
;
auditieve
conceptualisatie.
Evolutie
in
de
tijd,
stabiliteit?
Conclusie:
SLI
geen
unitaire,
statische
conditie
maar
dynamisch
probleem,
dat
evolueert
met
tijd,
ontwikkeling
en
wellicht
ook
oiv
interventie.
Indicatie
voor
slechte
‘outcome’
later:
problemen
met
syntaxis
en
narratieve
functie!
Diagnostische
klinische
markers
(voorspellen
persisterend
probleem):
nazeggen
nonsenswoorden
en
zinnen
en
grammaticaliteitsbeoordeling
van
zinnen.
©
Karen
Janssens
–
Januari
2016
