LEERPAD – GERIATRIE
1. DEFINITIE VAN "COMPREHENSIVE GERIATRIC ASSESSMENT" (CGA)
Als gevolg van de vergrijzing zal het aantal ouderen de komende decennia sterk toenemen.
Bovendien zullen zij naar verwachting ook ouder worden. Een gevolg van deze demografische
ontwikkeling is dat steeds meer ouderen met problemen op multiple domeinen zich tot de
gezondheidszorg zullen wenden met complexe hulpvragen.
Gevolgen van veroudering, cumulatie van chronische aandoeningen en (meerdere) acute
aandoeningen interfereren met elkaar en leiden tot een verstoring van het functioneren, met als
gevolg aspecifieke ziektebeelden en symptomen, waaronder afwijkend gedrag, met een grote
impact op de zelfredzaamheid. Bij achteruitgang van functioneren van kwetsbare ouderen
dienen diagnostiek en behandeling door medisch specialisten met specifieke geriatrische kennis
te worden verricht. Deze specialist zorgt voor de beste voorwaarden om terug te keren tot het
gezonde niveau van functioneren. Hierbij moet aandacht zijn voor somatische, psychische,
sociale en functionele aspecten.
Een holistische aanpak voor deze kwetsbare oudere patiëntengroep is essentieel, en daarom
moeten de acute en onderliggende medische problemen worden geïntegreerd met functionele
en sociale interventies.
Daarom is er een toenemende nood aan het systematisch in kaart brengen van het
functioneren van geriatrische patiënten. Om dit in kaart te brengen wordt het
Comprehensive Geriatric Assessment (CGA) gebruikt.
Het CGA is dus een uitgebreid klinisch geriatrisch onderzoek dat gedefinieerd wordt als een
‘multidisciplinair onderzoek dat de multipele problemen van een oudere zo veel mogelijk
opspoort, beschrijft en verklaart en de capaciteiten en de zorgbehoeften van de persoon
onderzoekt, om zo te komen tot een gecoördineerd en integraal zorgplan voor het individu’
Een CGA wordt het vaakst afgenomen in een ziekenhuissetting. In elk Belgisch ziekenhuis wordt
een zorgprogramma voor de geriatrische patiënt georganiseerd.
1
, 2. WAAROM WORDT EEN CGA GEBRUIKT?
Beperkingen in het dagelijkse functioneren van ouderen worden meestal niet veroorzaakt door
één ziekte of één probleem, maar door verschillende problemen tegelijkertijd. Ook kunnen
klachten op één gebied ertoe leiden dat de patiënt ook op een ander gebied achteruitgaat.
Problemen met urinaire incontinentie kunnen bijvoorbeeld veroorzaakt worden doordat de
patiënt bang is om te vallen en daardoor niet naar de wc durft. En een patiënt die bijna geen
sociale contacten heeft, kan gemakkelijker in de war raken. Ook kan iemand die somber is,
klagen over pijn. Bovendien worden niet alle klachten spontaan door geriatrische patiënten
genoemd. Ze worden vaak pas duidelijk na een methodisch en systematisch onderzoek. Naast
een algemeen klinisch onderzoek door de arts wordt er daarom bij elke geriatrische patiënt een
CGA uitgevoerd.
In een CGA worden alle onderwerpen in kaart gebracht die een belangrijke rol spelen in het
dagelijkse leven van geriatrische patiënten en waarvan bekend is dat die bij ouderen kunnen
leiden tot problemen (zoals vallen, achteruitgang in geheugen, depressieve stemming en
incontinentie, ...). Al deze problemen kunnen namelijk leiden tot verlies van zelfstandigheid en
kwaliteit van leven.
In een CGA wordt er een totaalbeeld gemaakt van de gebieden waarop de oudere kwetsbaar is
en wordt er gekeken naar de verbanden hiertussen. In overleg met de patiënt wordt besloten
welke problemen het belangrijkst zijn om te behandelen en worden er cliëntgerichte adviezen
gegeven.
3. WAT HOUDT HET CGA IN?
STAP 1: Screening
Een CGA wordt uitgevoerd bij ouderen met een geriatrisch patiëntenprofiel. Om te bepalen of
een oudere een geriatrisch patiëntenprofiel heeft, worden ouderen gescreend. Deze screening
gebeurd door middel van screeningsinstrumenten zoals de ISAR of de GRP. Deze instrumenten
gaan na of de oudere voldoet aan kenmerken van een geriatrische patiënt. Wanneer de
instrumenten positief scoren (d.w.z. een score hebben hoger of gelijk aan de cut-off waarde) dan
geven zij aan dat de oudere een geriatrisch patiëntenprofiel heeft en baat zal hebben bij de
afname van een CGA.
Bij ouderen met een specifieke pathologie zoals bijvoorbeeld een oncologische problematiek
wordt geadviseerd om andere meer gespecialiseerde screeningsinstrumenten te gebruiken zoals
de G-8. Dergelijke screeningsinstrumenten geven onder meer aan of een oudere baat zal hebben
bij een behandeling of interventie.
2
1. DEFINITIE VAN "COMPREHENSIVE GERIATRIC ASSESSMENT" (CGA)
Als gevolg van de vergrijzing zal het aantal ouderen de komende decennia sterk toenemen.
Bovendien zullen zij naar verwachting ook ouder worden. Een gevolg van deze demografische
ontwikkeling is dat steeds meer ouderen met problemen op multiple domeinen zich tot de
gezondheidszorg zullen wenden met complexe hulpvragen.
Gevolgen van veroudering, cumulatie van chronische aandoeningen en (meerdere) acute
aandoeningen interfereren met elkaar en leiden tot een verstoring van het functioneren, met als
gevolg aspecifieke ziektebeelden en symptomen, waaronder afwijkend gedrag, met een grote
impact op de zelfredzaamheid. Bij achteruitgang van functioneren van kwetsbare ouderen
dienen diagnostiek en behandeling door medisch specialisten met specifieke geriatrische kennis
te worden verricht. Deze specialist zorgt voor de beste voorwaarden om terug te keren tot het
gezonde niveau van functioneren. Hierbij moet aandacht zijn voor somatische, psychische,
sociale en functionele aspecten.
Een holistische aanpak voor deze kwetsbare oudere patiëntengroep is essentieel, en daarom
moeten de acute en onderliggende medische problemen worden geïntegreerd met functionele
en sociale interventies.
Daarom is er een toenemende nood aan het systematisch in kaart brengen van het
functioneren van geriatrische patiënten. Om dit in kaart te brengen wordt het
Comprehensive Geriatric Assessment (CGA) gebruikt.
Het CGA is dus een uitgebreid klinisch geriatrisch onderzoek dat gedefinieerd wordt als een
‘multidisciplinair onderzoek dat de multipele problemen van een oudere zo veel mogelijk
opspoort, beschrijft en verklaart en de capaciteiten en de zorgbehoeften van de persoon
onderzoekt, om zo te komen tot een gecoördineerd en integraal zorgplan voor het individu’
Een CGA wordt het vaakst afgenomen in een ziekenhuissetting. In elk Belgisch ziekenhuis wordt
een zorgprogramma voor de geriatrische patiënt georganiseerd.
1
, 2. WAAROM WORDT EEN CGA GEBRUIKT?
Beperkingen in het dagelijkse functioneren van ouderen worden meestal niet veroorzaakt door
één ziekte of één probleem, maar door verschillende problemen tegelijkertijd. Ook kunnen
klachten op één gebied ertoe leiden dat de patiënt ook op een ander gebied achteruitgaat.
Problemen met urinaire incontinentie kunnen bijvoorbeeld veroorzaakt worden doordat de
patiënt bang is om te vallen en daardoor niet naar de wc durft. En een patiënt die bijna geen
sociale contacten heeft, kan gemakkelijker in de war raken. Ook kan iemand die somber is,
klagen over pijn. Bovendien worden niet alle klachten spontaan door geriatrische patiënten
genoemd. Ze worden vaak pas duidelijk na een methodisch en systematisch onderzoek. Naast
een algemeen klinisch onderzoek door de arts wordt er daarom bij elke geriatrische patiënt een
CGA uitgevoerd.
In een CGA worden alle onderwerpen in kaart gebracht die een belangrijke rol spelen in het
dagelijkse leven van geriatrische patiënten en waarvan bekend is dat die bij ouderen kunnen
leiden tot problemen (zoals vallen, achteruitgang in geheugen, depressieve stemming en
incontinentie, ...). Al deze problemen kunnen namelijk leiden tot verlies van zelfstandigheid en
kwaliteit van leven.
In een CGA wordt er een totaalbeeld gemaakt van de gebieden waarop de oudere kwetsbaar is
en wordt er gekeken naar de verbanden hiertussen. In overleg met de patiënt wordt besloten
welke problemen het belangrijkst zijn om te behandelen en worden er cliëntgerichte adviezen
gegeven.
3. WAT HOUDT HET CGA IN?
STAP 1: Screening
Een CGA wordt uitgevoerd bij ouderen met een geriatrisch patiëntenprofiel. Om te bepalen of
een oudere een geriatrisch patiëntenprofiel heeft, worden ouderen gescreend. Deze screening
gebeurd door middel van screeningsinstrumenten zoals de ISAR of de GRP. Deze instrumenten
gaan na of de oudere voldoet aan kenmerken van een geriatrische patiënt. Wanneer de
instrumenten positief scoren (d.w.z. een score hebben hoger of gelijk aan de cut-off waarde) dan
geven zij aan dat de oudere een geriatrisch patiëntenprofiel heeft en baat zal hebben bij de
afname van een CGA.
Bij ouderen met een specifieke pathologie zoals bijvoorbeeld een oncologische problematiek
wordt geadviseerd om andere meer gespecialiseerde screeningsinstrumenten te gebruiken zoals
de G-8. Dergelijke screeningsinstrumenten geven onder meer aan of een oudere baat zal hebben
bij een behandeling of interventie.
2
