Inhoud
1. Algemeen......................................................................................................................................... 3
2. rechtspersoonlijkheid ...................................................................................................................... 7
3. Oprichting ........................................................................................................................................ 8
3.1. Materiële vereisten ................................................................................................................. 8
3.1.1. Pluraliteitsvereiste ........................................................................................................... 8
3.1.2. toestemming ................................................................................................................... 8
3.1.3. Voorwerp en oorzaak ...................................................................................................... 9
3.1.4. inbreng............................................................................................................................. 9
3.1.5. Winstoogmerk en winstverdeling ................................................................................... 9
3.1.6. Jus fraternitatis ................................................................................................................ 9
3.2. Vormvereisten ....................................................................................................................... 10
3.2.1. Geschrift ........................................................................................................................ 10
3.2.2. publicatie ....................................................................................................................... 10
3.3. Sancties.................................................................................................................................. 10
3.3.1. algemeen ....................................................................................................................... 10
3.3.2. Kenmerken van de bijzondere nietigheidssanctie ........................................................ 11
3.4. Oprichtingsprocedure............................................................................................................ 11
3.4.1. Algemeen....................................................................................................................... 11
3.4.2. Handelingen verricht ten name van een vennootschap in oprichting. ......................... 11
3.5. Oprichting van een NV .......................................................................................................... 12
3.5.1. Wijze van oprichting ...................................................................................................... 12
3.5.2. Kapitaalvorming............................................................................................................. 12
3.5.3. Oprichtersaansprakelijkheid.......................................................................................... 13
3.6. Oprichting van een BVBA ...................................................................................................... 14
3.7. Oprichting van een CVBA ...................................................................................................... 14
4. Kapitaal in de NV en de BVBA ....................................................................................................... 15
4.1. Kapitaalverhoging .................................................................................................................. 15
4.2. Kapitaalvermindering ............................................................................................................ 15
4.2.1. Kapitaalvermindering ter aanzuivering van geleden verlies ............................................... 15
4.2.2. Reële kapitaalvermindering........................................................................................... 15
4.3. winstverdeling ....................................................................................................................... 16
4.4. alarmprocedure – aanzienlijk verlies van kapitaal ................................................................ 16
5. Vennoten en aandelen .................................................................................................................. 16
5.1. Personenvennootschappen................................................................................................... 16
1
, 5.2. Kapitaalvennootschappen ..................................................................................................... 16
5.3. Aandelen................................................................................................................................ 17
6. Identificatie van de vennootschap ................................................................................................ 17
6.1. Naam en soortwaarheid ........................................................................................................ 17
6.2. Statutaire zetel ...................................................................................................................... 17
6.3. nationaliteit ........................................................................................................................... 18
7. Bestuur en vertegenwoordiging van de vennootschap ................................................................ 18
7.1. Algemeen............................................................................................................................... 18
7.2. personenvennootschappen................................................................................................... 19
7.2.1. Intern bestuur................................................................................................................ 19
7.3. Naamloze vennootschap ....................................................................................................... 19
7.3.1. Raad van bestuur ........................................................................................................... 19
7.3.2. Dagelijks bestuur ........................................................................................................... 20
7.3.3. Directiecomité ............................................................................................................... 20
7.4. BVBA ...................................................................................................................................... 21
7.5. Coöperatieve vennootschap ................................................................................................. 21
7.6. De vaste vertegenwoordiger ................................................................................................. 21
8. Aansprakelijkheid van bestuurders ............................................................................................... 21
8.1. Algemeen............................................................................................................................... 21
8.2. Aansprakelijkheidsgronden ................................................................................................... 22
8.2.1. bestuursfouten .............................................................................................................. 22
8.2.2. Inbreuk op vennootschapswetgeving of statuten......................................................... 22
8.2.3. Onrechtmatige daden ................................................................................................... 22
8.2.4. Kennelijk grove fout ...................................................................................................... 22
8.2.5. Aansprakelijkheid voor fiscale schulden en socialezekerheidsbijdragen ...................... 23
8.2.6. Strafrechtelijke aansprakelijkheid ................................................................................. 23
9. Toezicht en informatieplicht ......................................................................................................... 23
10. Algemene vergadering .............................................................................................................. 24
2
,Inleiding tot het vennootschapsrecht
1. Algemeen
Een vennootschap is een overeenkomst waarbij 2 of meer personen overeenkomen iets in
gemeenschap te brengen. Doel van een vennootschap is de vennoten een rechtstreeks of
onrechtstreeks vermogensvoordeel te bezorgen.
Handelsvennootschappen zijn vennootschappen die de uitoefening van een handelsactiviteit tot doel
hebben. Ook wanneer de vennootschap het stellen van daden van koophandel tot doel heeft, maar
niet het oogmerk heeft aan de vennoten vermogensvoordeel te bezorgen, is zij handelaar.
Burgerlijke vennootschappen zijn vennootschappen die een burgerrechtelijke activiteit tot doel
hebben.
De vennootschapstypes die worden opgesomd in art. 2 paragraaf 2 W.Venn. (VOF, Comm. V., NV,
BVBA, CVBA,…) bezitten rechtspersoonlijkheid. Zij verkrijgen deze rechtspersoonlijkheid slechts vanaf
de dag van de neerlegging ter griffie van de rechtbank van koophandel van het gebied waarbinnen de
vennootschap heer zetel heeft. Een uitzondering hierop vormt de Europese vennootschap, die
rechtspersoonlijkheid verkrijgt de dag van de inschrijving in het rechtspersonenregister, dat
onderdeel is van de kruispuntbank van ondernemingen. De vennootschappen genoemd in art. 2
paragraaf 1 W.Venn. (de maatschap, de tijdelijke en de stille handelsvennootschap) bezitten geen
rechtspersoonlijkheid.
Wanneer men een vennootschap wil oprichten die een burgerrechtelijke activiteit tot doel heeft, is
men niet verplicht te opteren voor de burgerlijke maatschap. Men kan zijn burgerlijke vennootschap
de vorm geven van 1 van de vennootschapstypes genoemd in art. 2 paragraaf 1 en 2 W.Venn. In dit
geval moeten de bepalingen van het W.VEnn. worden nageleefd, maar verkrijgt de vennootschap
niet de hoedanigheid van koopman.
Korte schets van de verschillende vennootschapstypes:
- Maatschap: De maatschap is slechts een overeenkomst, geen rechtspersoon. Onderscheid
tussen burgerlijke en commerciële maatschap. De door de vennoten in gemeenschap
gebrachte inbrengen vormen niet het eigen vermogen, maar enkel een onverdeeldheid
tussen de vennoten. De vennoten zijn onbeperkt, voor een gelijk deel, aansprakelijk in geval
van een burgerlijke maatschap en onbeperkt en hoofdelijk aansprakelijk in geval van een
commerciële maatschap. De maatschap is bij uitstek een personenvennootschap. De
lidmaatschapsrechten zijn in beginsel niet overdraagbaar. De vennootschap gaat in regel
teniet wanneer 1 van de vennoten uit de contractband verdwijnt.
- VOF: De VOF heeft rechtspersoonlijkheid. De vennoten zijn onbeperkt en hoofdelijk
gehouden tot de vennootschapsschulden.
- Comm.V.: De Comm.V. beantwoord aan de VOF waarbij een of meerdere vennoten zijn
toegevoegd die slechts tot beloop van zijn inbreng is gehouden. Twee soorten vennoten: de
gecommanditeerden, die persoonlijk en hoofdelijk instaan voor de vennootschapsschulden
en de commanditairen of ‘stille’ vennoten, die slechts tot hun inbreng gehouden zijn. Deze
stille vennoten zijn slechts kapitaalverschaffers en komen niet in aanmerking voor het
bestuur.
- BVBA: Een BVBA heeft rechtspersoonlijkheid en wordt bij authentieke akte opgericht. De
vennoten zijn slechts aansprakelijk tot beloop van hun inbreng. De BVBA heeft een
3
, georganiseerd bestuur (orgaanplicht): het bestuur wordt waargenomen door een
zaakvoerder, niet door de vennoten zelf.
- EBV: (eenpersoonsvennootschap met beperkte aansprakelijkheid) De
eenpersoonsvennootschap kan slechts worden opgericht onder de vorm van een BVBA. Her
gevolg hiervan is dat alle voor de BVBA geldende rechtsregels in beginsel ook op de EBV van
toepassing zijn. Enkel fysieke personen kunnen een EBVBA oprichten. Een fysiek persoon kan
slechts de enige vennoot zijn van 1 enkele BVBA. Zou hij nadien alleen een andere BVBA
oprichten of zou hij van een andere BVBA de enige vennoot worden, dan is hij hoofdelijk
borg voor de verbintenissen van die andere BVBA.
- S-BVBA: Voor de S-BVBA wordt het mogelijk een BVBA op te richten met een kapitaal van 1
euro. Het is een BVBA met een bijzonder statuut. Behoudens anders bepaald, zijn de
bepalingen van de BVBA van toepassing op de S-BVBA. De S-BVBA kan enkel worden
opgericht door 1 of meer natuurlijke personen voor zover geen van hen effecten bezit in een
andere vennootschap met beperkte aansprakelijkheid die 5% of meer vertegenwoordigen
van het totaal der stemrechten van een dergelijke andere vennootschap met beperkte
aansprakelijkheid. Men kan slechts 1 S-BVBA oprichten. Iedere oprichter van een S-BVBA
wordt geacht hoofdelijk borg te staan voor de verbintenissen van iedere andere S-BVBA die
hij nadien zou oprichten als oprichter. Het maatschappelijk kapitaal kan bij oprichting
gelegen zijn tussen 1 en 18 550 euro. Een BVBA kan het statuut van S-BVBA bezitten
ongeacht haar leeftijd of het aantal voltijds tewerkgestelde werknemers.
- NV: De NV heeft rechtspersoonlijkheid en moet bij authentieke akte worden opgericht. De
vennoten (aandeelhouders) zijn slechts gehouden tot hun inbreng. De aandelen zijn
overdraagbaar. Bij de NV is er orgaanplicht; minstens 3 organen moeten worden gevormd:
de algemene vergadering, de raad van bestuur en het orgaan van toezicht.
- CV: De coöperatieve vennootschap is een handelsvennootschap met verenigingskenmerken.
Voor de oprichting zijn minstens 3 leden vereist. Er zijn 2 soorten CV: de CV met onbeperkte
hoofdelijke aansprakelijkheid (CVOA) en de CV met beperkte aansprakelijkheid (CVBA). Veel
regels van de NV en de BVBA zijn van toepassing op de CVBA en de CVOA vertoont veel
gelijkenis met de VOF. In de CVOA zijn de vennoten persoonlijk en hoofdelijk aansprakelijk. In
de CVBA staan zij slechts in tot beloop van hun inbreng. De CVBA moet worden opgericht bij
authentieke akte. Voor de CVOA volstaat een onderhandse akte. Voor de CVBA gelden
bepalingen die betrekking hebben op de kapitaalbescherming (minimumkapitaal, volstorting
min.6 200 euro, regeling quasi-inbreng,…). Tevens zijn er regels o.a. inzake
bestuurdersaansprakelijkheid. De CVBA wordt verder gekenmerkt door een dubbele
kapitaalstructuur (vast en variabel kapitaal).
De CV wordt bestuurd door 1 bestuurder, maar de statuten kunnen ook meerdere
bestuurders aanduiden.
- Comm.VA.: (commanditaire vennootschap op aandelen) beantwoordt aan een Comm.V.
waarbij de rechten van de commanditairen worden vervangen door aandelen. Niettemin zijn
op de Comm.VA de bepalingen betreffende de NV in beginsel van toepassing.
- Tijdelijke handelsvennootschap: Dit is een vennootschap die zonder een gemeenschappelijke
naam te voeren 1 of meer bepaalde handelsverrichtingen tot doel heeft. De
rechtspersoonlijkheid wordt onthouden wegens het tijdelijk karakter. De oprichting
geschiedt vormvrij. De wettelijke regeling komt overeen met wat geldt voor de maatschap:
geen rechtspersoonlijkheid, geen afgescheiden vermogen, bestuur door vennoten, intuitu
personae karakter.
- Stille handelsvennootschap: De stille handelsvennootschap is een vennootschap zonder
rechtspersoonlijkheid waarbij 1 of meer personen een belang nemen in de verrichtingen van
4
1. Algemeen......................................................................................................................................... 3
2. rechtspersoonlijkheid ...................................................................................................................... 7
3. Oprichting ........................................................................................................................................ 8
3.1. Materiële vereisten ................................................................................................................. 8
3.1.1. Pluraliteitsvereiste ........................................................................................................... 8
3.1.2. toestemming ................................................................................................................... 8
3.1.3. Voorwerp en oorzaak ...................................................................................................... 9
3.1.4. inbreng............................................................................................................................. 9
3.1.5. Winstoogmerk en winstverdeling ................................................................................... 9
3.1.6. Jus fraternitatis ................................................................................................................ 9
3.2. Vormvereisten ....................................................................................................................... 10
3.2.1. Geschrift ........................................................................................................................ 10
3.2.2. publicatie ....................................................................................................................... 10
3.3. Sancties.................................................................................................................................. 10
3.3.1. algemeen ....................................................................................................................... 10
3.3.2. Kenmerken van de bijzondere nietigheidssanctie ........................................................ 11
3.4. Oprichtingsprocedure............................................................................................................ 11
3.4.1. Algemeen....................................................................................................................... 11
3.4.2. Handelingen verricht ten name van een vennootschap in oprichting. ......................... 11
3.5. Oprichting van een NV .......................................................................................................... 12
3.5.1. Wijze van oprichting ...................................................................................................... 12
3.5.2. Kapitaalvorming............................................................................................................. 12
3.5.3. Oprichtersaansprakelijkheid.......................................................................................... 13
3.6. Oprichting van een BVBA ...................................................................................................... 14
3.7. Oprichting van een CVBA ...................................................................................................... 14
4. Kapitaal in de NV en de BVBA ....................................................................................................... 15
4.1. Kapitaalverhoging .................................................................................................................. 15
4.2. Kapitaalvermindering ............................................................................................................ 15
4.2.1. Kapitaalvermindering ter aanzuivering van geleden verlies ............................................... 15
4.2.2. Reële kapitaalvermindering........................................................................................... 15
4.3. winstverdeling ....................................................................................................................... 16
4.4. alarmprocedure – aanzienlijk verlies van kapitaal ................................................................ 16
5. Vennoten en aandelen .................................................................................................................. 16
5.1. Personenvennootschappen................................................................................................... 16
1
, 5.2. Kapitaalvennootschappen ..................................................................................................... 16
5.3. Aandelen................................................................................................................................ 17
6. Identificatie van de vennootschap ................................................................................................ 17
6.1. Naam en soortwaarheid ........................................................................................................ 17
6.2. Statutaire zetel ...................................................................................................................... 17
6.3. nationaliteit ........................................................................................................................... 18
7. Bestuur en vertegenwoordiging van de vennootschap ................................................................ 18
7.1. Algemeen............................................................................................................................... 18
7.2. personenvennootschappen................................................................................................... 19
7.2.1. Intern bestuur................................................................................................................ 19
7.3. Naamloze vennootschap ....................................................................................................... 19
7.3.1. Raad van bestuur ........................................................................................................... 19
7.3.2. Dagelijks bestuur ........................................................................................................... 20
7.3.3. Directiecomité ............................................................................................................... 20
7.4. BVBA ...................................................................................................................................... 21
7.5. Coöperatieve vennootschap ................................................................................................. 21
7.6. De vaste vertegenwoordiger ................................................................................................. 21
8. Aansprakelijkheid van bestuurders ............................................................................................... 21
8.1. Algemeen............................................................................................................................... 21
8.2. Aansprakelijkheidsgronden ................................................................................................... 22
8.2.1. bestuursfouten .............................................................................................................. 22
8.2.2. Inbreuk op vennootschapswetgeving of statuten......................................................... 22
8.2.3. Onrechtmatige daden ................................................................................................... 22
8.2.4. Kennelijk grove fout ...................................................................................................... 22
8.2.5. Aansprakelijkheid voor fiscale schulden en socialezekerheidsbijdragen ...................... 23
8.2.6. Strafrechtelijke aansprakelijkheid ................................................................................. 23
9. Toezicht en informatieplicht ......................................................................................................... 23
10. Algemene vergadering .............................................................................................................. 24
2
,Inleiding tot het vennootschapsrecht
1. Algemeen
Een vennootschap is een overeenkomst waarbij 2 of meer personen overeenkomen iets in
gemeenschap te brengen. Doel van een vennootschap is de vennoten een rechtstreeks of
onrechtstreeks vermogensvoordeel te bezorgen.
Handelsvennootschappen zijn vennootschappen die de uitoefening van een handelsactiviteit tot doel
hebben. Ook wanneer de vennootschap het stellen van daden van koophandel tot doel heeft, maar
niet het oogmerk heeft aan de vennoten vermogensvoordeel te bezorgen, is zij handelaar.
Burgerlijke vennootschappen zijn vennootschappen die een burgerrechtelijke activiteit tot doel
hebben.
De vennootschapstypes die worden opgesomd in art. 2 paragraaf 2 W.Venn. (VOF, Comm. V., NV,
BVBA, CVBA,…) bezitten rechtspersoonlijkheid. Zij verkrijgen deze rechtspersoonlijkheid slechts vanaf
de dag van de neerlegging ter griffie van de rechtbank van koophandel van het gebied waarbinnen de
vennootschap heer zetel heeft. Een uitzondering hierop vormt de Europese vennootschap, die
rechtspersoonlijkheid verkrijgt de dag van de inschrijving in het rechtspersonenregister, dat
onderdeel is van de kruispuntbank van ondernemingen. De vennootschappen genoemd in art. 2
paragraaf 1 W.Venn. (de maatschap, de tijdelijke en de stille handelsvennootschap) bezitten geen
rechtspersoonlijkheid.
Wanneer men een vennootschap wil oprichten die een burgerrechtelijke activiteit tot doel heeft, is
men niet verplicht te opteren voor de burgerlijke maatschap. Men kan zijn burgerlijke vennootschap
de vorm geven van 1 van de vennootschapstypes genoemd in art. 2 paragraaf 1 en 2 W.Venn. In dit
geval moeten de bepalingen van het W.VEnn. worden nageleefd, maar verkrijgt de vennootschap
niet de hoedanigheid van koopman.
Korte schets van de verschillende vennootschapstypes:
- Maatschap: De maatschap is slechts een overeenkomst, geen rechtspersoon. Onderscheid
tussen burgerlijke en commerciële maatschap. De door de vennoten in gemeenschap
gebrachte inbrengen vormen niet het eigen vermogen, maar enkel een onverdeeldheid
tussen de vennoten. De vennoten zijn onbeperkt, voor een gelijk deel, aansprakelijk in geval
van een burgerlijke maatschap en onbeperkt en hoofdelijk aansprakelijk in geval van een
commerciële maatschap. De maatschap is bij uitstek een personenvennootschap. De
lidmaatschapsrechten zijn in beginsel niet overdraagbaar. De vennootschap gaat in regel
teniet wanneer 1 van de vennoten uit de contractband verdwijnt.
- VOF: De VOF heeft rechtspersoonlijkheid. De vennoten zijn onbeperkt en hoofdelijk
gehouden tot de vennootschapsschulden.
- Comm.V.: De Comm.V. beantwoord aan de VOF waarbij een of meerdere vennoten zijn
toegevoegd die slechts tot beloop van zijn inbreng is gehouden. Twee soorten vennoten: de
gecommanditeerden, die persoonlijk en hoofdelijk instaan voor de vennootschapsschulden
en de commanditairen of ‘stille’ vennoten, die slechts tot hun inbreng gehouden zijn. Deze
stille vennoten zijn slechts kapitaalverschaffers en komen niet in aanmerking voor het
bestuur.
- BVBA: Een BVBA heeft rechtspersoonlijkheid en wordt bij authentieke akte opgericht. De
vennoten zijn slechts aansprakelijk tot beloop van hun inbreng. De BVBA heeft een
3
, georganiseerd bestuur (orgaanplicht): het bestuur wordt waargenomen door een
zaakvoerder, niet door de vennoten zelf.
- EBV: (eenpersoonsvennootschap met beperkte aansprakelijkheid) De
eenpersoonsvennootschap kan slechts worden opgericht onder de vorm van een BVBA. Her
gevolg hiervan is dat alle voor de BVBA geldende rechtsregels in beginsel ook op de EBV van
toepassing zijn. Enkel fysieke personen kunnen een EBVBA oprichten. Een fysiek persoon kan
slechts de enige vennoot zijn van 1 enkele BVBA. Zou hij nadien alleen een andere BVBA
oprichten of zou hij van een andere BVBA de enige vennoot worden, dan is hij hoofdelijk
borg voor de verbintenissen van die andere BVBA.
- S-BVBA: Voor de S-BVBA wordt het mogelijk een BVBA op te richten met een kapitaal van 1
euro. Het is een BVBA met een bijzonder statuut. Behoudens anders bepaald, zijn de
bepalingen van de BVBA van toepassing op de S-BVBA. De S-BVBA kan enkel worden
opgericht door 1 of meer natuurlijke personen voor zover geen van hen effecten bezit in een
andere vennootschap met beperkte aansprakelijkheid die 5% of meer vertegenwoordigen
van het totaal der stemrechten van een dergelijke andere vennootschap met beperkte
aansprakelijkheid. Men kan slechts 1 S-BVBA oprichten. Iedere oprichter van een S-BVBA
wordt geacht hoofdelijk borg te staan voor de verbintenissen van iedere andere S-BVBA die
hij nadien zou oprichten als oprichter. Het maatschappelijk kapitaal kan bij oprichting
gelegen zijn tussen 1 en 18 550 euro. Een BVBA kan het statuut van S-BVBA bezitten
ongeacht haar leeftijd of het aantal voltijds tewerkgestelde werknemers.
- NV: De NV heeft rechtspersoonlijkheid en moet bij authentieke akte worden opgericht. De
vennoten (aandeelhouders) zijn slechts gehouden tot hun inbreng. De aandelen zijn
overdraagbaar. Bij de NV is er orgaanplicht; minstens 3 organen moeten worden gevormd:
de algemene vergadering, de raad van bestuur en het orgaan van toezicht.
- CV: De coöperatieve vennootschap is een handelsvennootschap met verenigingskenmerken.
Voor de oprichting zijn minstens 3 leden vereist. Er zijn 2 soorten CV: de CV met onbeperkte
hoofdelijke aansprakelijkheid (CVOA) en de CV met beperkte aansprakelijkheid (CVBA). Veel
regels van de NV en de BVBA zijn van toepassing op de CVBA en de CVOA vertoont veel
gelijkenis met de VOF. In de CVOA zijn de vennoten persoonlijk en hoofdelijk aansprakelijk. In
de CVBA staan zij slechts in tot beloop van hun inbreng. De CVBA moet worden opgericht bij
authentieke akte. Voor de CVOA volstaat een onderhandse akte. Voor de CVBA gelden
bepalingen die betrekking hebben op de kapitaalbescherming (minimumkapitaal, volstorting
min.6 200 euro, regeling quasi-inbreng,…). Tevens zijn er regels o.a. inzake
bestuurdersaansprakelijkheid. De CVBA wordt verder gekenmerkt door een dubbele
kapitaalstructuur (vast en variabel kapitaal).
De CV wordt bestuurd door 1 bestuurder, maar de statuten kunnen ook meerdere
bestuurders aanduiden.
- Comm.VA.: (commanditaire vennootschap op aandelen) beantwoordt aan een Comm.V.
waarbij de rechten van de commanditairen worden vervangen door aandelen. Niettemin zijn
op de Comm.VA de bepalingen betreffende de NV in beginsel van toepassing.
- Tijdelijke handelsvennootschap: Dit is een vennootschap die zonder een gemeenschappelijke
naam te voeren 1 of meer bepaalde handelsverrichtingen tot doel heeft. De
rechtspersoonlijkheid wordt onthouden wegens het tijdelijk karakter. De oprichting
geschiedt vormvrij. De wettelijke regeling komt overeen met wat geldt voor de maatschap:
geen rechtspersoonlijkheid, geen afgescheiden vermogen, bestuur door vennoten, intuitu
personae karakter.
- Stille handelsvennootschap: De stille handelsvennootschap is een vennootschap zonder
rechtspersoonlijkheid waarbij 1 of meer personen een belang nemen in de verrichtingen van
4
