Inleiding tot de financiële markten 1
Begrippenlijst van het boek Inleiding Financiële Economie
Markten en Intermediairs – Tweede Editie
Universiteit Antwerpen Academiejaar 2015-2016
, INHOUDSOPGAVE
HOOFDSTUK 1 ................................................................................................................................. 3
HOOFDSTUK 2 ................................................................................................................................. 5
HOOFDSTUK 3 ................................................................................................................................. 8
HOOFDSTUK 4 ............................................................................................................................... 10
HOOFDSTUK 4 ............................................................................................................................... 12
HOOFDSTUK 8 ............................................................................................................................... 14
HOOFDSTUK 9 ............................................................................................................................... 15
HOOFDSTUK 10 ............................................................................................................................. 16
HOOFDSTUK 11 ............................................................................................................................. 17
HOOFDSTUK 12 ............................................................................................................................. 18
HOOFDSTUK 16 ............................................................................................................................. 19
HOOFDSTUK 17 ............................................................................................................................. 23
HOOFDSTUK 18 ............................................................................................................................. 25
HOOFDSTUK 20 ............................................................................................................................. 26
2
,HOOFDSTUK 1
Sparen Deel van het beschikbaar inkomen dat gezinnen niet consumeren of dat bedrijven niet
uitkeren aan de aandeelhouders
Hypothecair krediet Lening die aangegaan is om een woning aan te schaffen
Consumptiekrediet Lening die aangegaan is om huidige consumptie boven het niveau van huidige inkomsten te
tillen
Totaal vermogen Financieel + niet financieel vermogen – schulden
Investeringskrediet Voor bedrijven die zijn projecten willen realiseren
kaskrediet Om tijdelijke kastekorten te kunnen overbruggen
Particuliere spaarquote Het deel van het beschikbare gezinsinkomen dat niet geconsumeerd of geïnvesteerd wordt.
Netto Een netto vordering t.o.v. het buitenland
investeringspositie
Activa Bezittingen die waarde hebben in het ruilproces
Reële activa (real Deze waarde wordt bepaald door hun fysische eigenschappen (goud, zilver, een wagen)
assets)
Financiële activa Zijn een juridisch recht doen ontstaan op een toekomstig financieel voordeel
Financieel instrument El instrument/activum dat een claim doet ontstaan op een toekomstige kasstromen
(Financieel activum)
Emittent Iemand die financiële instrumenten uitgeeft
BBP Marktwaarde van alle goederen en diensten die er gedurende een jaar worden
geproduceerd.
Effecten Alle al dan niet verhandelbare beleggingsinstrumenten zoals aandelen, obligatie
Geld (cash) Financieel activum die geen opbrengsten realiseren
Risicopremie/ Een hoger risico en een lage liquiditeit leiden tot meer opbrengsten zoals risicopremie of
liquiditeitspremie liquiditeitspremie
Aandelen Vertegenwoordigen het kapitaal van een onderneming,
Dividend Variabele residuele vergoeding bij aandelen
Bevoorrechte/ Ze zijn hybride, ze geven in geval de onderneming (voldoende) winst maakt, recht op een
preferente aandelen VAST-dividend.
Vreemd vermogen Leningen, obligaties, kasbons
Investeringsvergoeding/ Recht op een beperkte vaste vergoeding
vastrentende effecten
Risico Gemeten a.d.h.v. de volatiliteit van de rendementen
Volatiliteit Een hogere volatiliteit impliceert meer afwijkingen van het verwachte rendement
Liquiditeit Impliceert hoe een financieel activum snel en zonder te veel prijsverlies, kosten en moeite
terug in geld kan worden omgezet
Perfect moneyness/ Termijndeposito’s, spaarboekjes
quasigeld/ near money
Spaarboekje Near money, de omzetting van je spaarrekening naar zichtrekening gaat zeer vlot
Termijnrekening Een bepaald som is gezet op je rekening voor een bepaalde periode
Negotiable Orders of Termijnrekeningen maar de bank staat toe dat de houder er toch rechtstreeks betalingen van
Withdrawal (NOW) kan doen.
Regulation-Q Limit op de rentevergoeding op bankdeposito’s
Blue Chip Companies Aandelen van grote ondernemingen, worden quasi continu verhandeld
Mid- & Small Caps Aandelen van middelgrote en kleinere ondernemingen, handelen heel wat beperkter
Proxies Variabelen die de graad van liquiditeit van een markt proberen te benaderen (tijdspanne,
bedrag)
Bid Koers waartegen een financiële tussenpersoon het effect wil aankopen en de klant verkoopt
Ask Koers waartegen de financiële tussenpersoon het effect wil verkopen en de klant koopt
- Bidkoers is steeds lager dan de laatkoers zodat de prijsquoteerder laag koopt en hoog
verkoopt
Bid-ask spread Verschil tussen de bied- en laatkoers. Voor financiële tussenpersoon is de helft van de marge
een transactiekost. Hoe groter liquiditeit, hoe kleiner de spread.
Marktdiepte Gemeten a.d.h.v. liquiditeitsratio.
Liquiditeitsratio Gedefinieerd als de verhouding tussen het handelsvolume gedurende een bepaalde
tijdsperiode en de absolute prijsverandering.
Marktkapitalisatie Marktwaarde van een aandeel x aantal uitstaande aandelen
Free float Meet het aantal of de proportie vrij verhandelbare aandelen. Hoe groter de free float, hoe
meer liquide het aandeel kan zijn
3
, Gem. Verblijftijd Berekend o.b.v. de free float, verhouding daartussen op het verhandelde volume van een
jaar
1.3
Financieringskanalen
Directe en semidirecte Financiering op een directe wijze via financiële kapitaalmarkten
financiering
Indirecte financiering Financiering op een indirecte wijze via een financiële tussenpersoon
Schaduwbankieren Kredieten die oorspronkelijk door banken werden uitgegeven maar later doorverkocht
werden aan beleggers, de facto waren de belegger kredietverschaffers.
Financiële markt Financiering tussen de behoevende en de spaarder. (Ruime omschrijving)
Intercompany loan Een lening van een moederonderneming naar dochteronderneming (Interne financiële markt)
Emittent (issuer) Uitgever van financiële activa
Belegger (investor) Iemand die hun zijn geld ter beschikking stelt voor een emittent
Semidirecte financiering Financiële tussenpersoon treedt op voor rekening van de emittent en zal hiervoor een
vergoeding ontvangen. Deze vergoeding noemt men een fee en daarvan een fee business
Underwriter Tussenpersoon die vers kapitaal plaatst.
Broker/ Verhandelt financiële activa voor rekening van een klant
effectenmakelaar
Dealer Verhandelt financiële activa voor eigen rekening
Broker-dealer Beide tegelijkertijd (Een Chinese Wall vereist, dus een onderscheidt tussen die twee functies)
Voice Brokerage De telefoon is de communicatiemedium gebruikt om op zoek te gaan naar een tegenpartij)
Elektronische Voor grote bedrag nog steeds voice brokerage, maar voor kleinere bedragen is een
handelsplatformen elektronische handelsplatform een oplossing
Business angel Brengt vermogende ondernemers in contact met jonge ondernemingen
Crowdfunding Alternatieve financieringstechniek waarbij een project gefinancierd wordt door de kleine
bedragen van vele particulieren
Openbare emissie Staat onder het toezicht van een toezichthouder, de Autoriteit voor Financiële Diensten en
Markten (FSMA) en in het Engels Financial Services and Markets Authority
Gekwalificeerde De in België gevestigde rechtspersonen die een vergunning hebben of gereglementeerd zijn
beleggers om actief te mogen zijn op de financiële markten, met inbegrip van de kredietinstellingen ezv.
Prospectus Het document dat alle nodige gegevens bevat die het publiek in staat moet stellen zich een
verantwoord oordeel te vormen over de voorgestelde belegging
Moral hazard Term die vaak gebruikt wordt door de verzekeraars die maar al te goed weten dat het
gedrag van de verzekerde wijzigt wanneer die niet direct risico loopt voor zijn daden. De
verzekeraar vreest dat iemand die pas een verzekering heeft bekomen zich plots risicovoller
gaat gedragen net omdat hij verzekerd is
Financiële Kredietinstellingen zoals banken, instellingen voor collectieve belegging.
tussenpersonen
Cross-sectionele Een financieel systeem toelaat de risico’s op zo’n manier te verdelen dat personen meer of
risicoherallocatie minder risico kunnen nemen wanneer ze dit wensen
Post lending moral De financier uitoefent toezicht op de ontlener om na te gaan hoe hij de middelen aanwendt
hazard
Monitoring cost Een kost van van zo’n post lending moral hazard toezicht
Delegated monitor In opdracht van de eigenlijke vermogensverschaffers dit toezicht op een economisch
efficiënte manier kan organiseren.
Commercial Banking * Banken die zich uitsluitend depositowerving en kredietverlening tot doel hebben
Investment banking * Banken die zich uitsluitend bezig houden met effectentransacties, beleggingsadvies en
vermogensbeheer.
Regulation Q * Door de overheid vastgelegd hoeveel de maximale rentevoet op spaarrekeningen en
termijndeposito’s mag zijn.
Disintermediatie * Verschuiving van indirecte naar (semi-)directe financiering
*De VS maakte al in jaren ’30 van de vorige eeuw een desintermediatiegolf door. In de crisisjaren ’30 voerden de
Amerikanen met de Glass-Steagall Act een strikte scheiding in.
Universele banken Banken die zowel het commerciële bankbedrijf als investment banking activiteiten
ontplooien(EU)
Black Monday (1987) Op 19.10.1987 daalde de aandelenmarkt in Hong Kong met niet minder dan 45%. Het
slechte nieuws wentelde zich door de tijdzones naar het westen. Spanje verloor 31%, VK
26%, VS 23%
Savings & Loans/ thrifts Heel traditionele spaarbanken die geld inzamelden in de jaren ’80 en ’90 bij het grote publiek
en daarmee woonkredieten toekenden.
4
Begrippenlijst van het boek Inleiding Financiële Economie
Markten en Intermediairs – Tweede Editie
Universiteit Antwerpen Academiejaar 2015-2016
, INHOUDSOPGAVE
HOOFDSTUK 1 ................................................................................................................................. 3
HOOFDSTUK 2 ................................................................................................................................. 5
HOOFDSTUK 3 ................................................................................................................................. 8
HOOFDSTUK 4 ............................................................................................................................... 10
HOOFDSTUK 4 ............................................................................................................................... 12
HOOFDSTUK 8 ............................................................................................................................... 14
HOOFDSTUK 9 ............................................................................................................................... 15
HOOFDSTUK 10 ............................................................................................................................. 16
HOOFDSTUK 11 ............................................................................................................................. 17
HOOFDSTUK 12 ............................................................................................................................. 18
HOOFDSTUK 16 ............................................................................................................................. 19
HOOFDSTUK 17 ............................................................................................................................. 23
HOOFDSTUK 18 ............................................................................................................................. 25
HOOFDSTUK 20 ............................................................................................................................. 26
2
,HOOFDSTUK 1
Sparen Deel van het beschikbaar inkomen dat gezinnen niet consumeren of dat bedrijven niet
uitkeren aan de aandeelhouders
Hypothecair krediet Lening die aangegaan is om een woning aan te schaffen
Consumptiekrediet Lening die aangegaan is om huidige consumptie boven het niveau van huidige inkomsten te
tillen
Totaal vermogen Financieel + niet financieel vermogen – schulden
Investeringskrediet Voor bedrijven die zijn projecten willen realiseren
kaskrediet Om tijdelijke kastekorten te kunnen overbruggen
Particuliere spaarquote Het deel van het beschikbare gezinsinkomen dat niet geconsumeerd of geïnvesteerd wordt.
Netto Een netto vordering t.o.v. het buitenland
investeringspositie
Activa Bezittingen die waarde hebben in het ruilproces
Reële activa (real Deze waarde wordt bepaald door hun fysische eigenschappen (goud, zilver, een wagen)
assets)
Financiële activa Zijn een juridisch recht doen ontstaan op een toekomstig financieel voordeel
Financieel instrument El instrument/activum dat een claim doet ontstaan op een toekomstige kasstromen
(Financieel activum)
Emittent Iemand die financiële instrumenten uitgeeft
BBP Marktwaarde van alle goederen en diensten die er gedurende een jaar worden
geproduceerd.
Effecten Alle al dan niet verhandelbare beleggingsinstrumenten zoals aandelen, obligatie
Geld (cash) Financieel activum die geen opbrengsten realiseren
Risicopremie/ Een hoger risico en een lage liquiditeit leiden tot meer opbrengsten zoals risicopremie of
liquiditeitspremie liquiditeitspremie
Aandelen Vertegenwoordigen het kapitaal van een onderneming,
Dividend Variabele residuele vergoeding bij aandelen
Bevoorrechte/ Ze zijn hybride, ze geven in geval de onderneming (voldoende) winst maakt, recht op een
preferente aandelen VAST-dividend.
Vreemd vermogen Leningen, obligaties, kasbons
Investeringsvergoeding/ Recht op een beperkte vaste vergoeding
vastrentende effecten
Risico Gemeten a.d.h.v. de volatiliteit van de rendementen
Volatiliteit Een hogere volatiliteit impliceert meer afwijkingen van het verwachte rendement
Liquiditeit Impliceert hoe een financieel activum snel en zonder te veel prijsverlies, kosten en moeite
terug in geld kan worden omgezet
Perfect moneyness/ Termijndeposito’s, spaarboekjes
quasigeld/ near money
Spaarboekje Near money, de omzetting van je spaarrekening naar zichtrekening gaat zeer vlot
Termijnrekening Een bepaald som is gezet op je rekening voor een bepaalde periode
Negotiable Orders of Termijnrekeningen maar de bank staat toe dat de houder er toch rechtstreeks betalingen van
Withdrawal (NOW) kan doen.
Regulation-Q Limit op de rentevergoeding op bankdeposito’s
Blue Chip Companies Aandelen van grote ondernemingen, worden quasi continu verhandeld
Mid- & Small Caps Aandelen van middelgrote en kleinere ondernemingen, handelen heel wat beperkter
Proxies Variabelen die de graad van liquiditeit van een markt proberen te benaderen (tijdspanne,
bedrag)
Bid Koers waartegen een financiële tussenpersoon het effect wil aankopen en de klant verkoopt
Ask Koers waartegen de financiële tussenpersoon het effect wil verkopen en de klant koopt
- Bidkoers is steeds lager dan de laatkoers zodat de prijsquoteerder laag koopt en hoog
verkoopt
Bid-ask spread Verschil tussen de bied- en laatkoers. Voor financiële tussenpersoon is de helft van de marge
een transactiekost. Hoe groter liquiditeit, hoe kleiner de spread.
Marktdiepte Gemeten a.d.h.v. liquiditeitsratio.
Liquiditeitsratio Gedefinieerd als de verhouding tussen het handelsvolume gedurende een bepaalde
tijdsperiode en de absolute prijsverandering.
Marktkapitalisatie Marktwaarde van een aandeel x aantal uitstaande aandelen
Free float Meet het aantal of de proportie vrij verhandelbare aandelen. Hoe groter de free float, hoe
meer liquide het aandeel kan zijn
3
, Gem. Verblijftijd Berekend o.b.v. de free float, verhouding daartussen op het verhandelde volume van een
jaar
1.3
Financieringskanalen
Directe en semidirecte Financiering op een directe wijze via financiële kapitaalmarkten
financiering
Indirecte financiering Financiering op een indirecte wijze via een financiële tussenpersoon
Schaduwbankieren Kredieten die oorspronkelijk door banken werden uitgegeven maar later doorverkocht
werden aan beleggers, de facto waren de belegger kredietverschaffers.
Financiële markt Financiering tussen de behoevende en de spaarder. (Ruime omschrijving)
Intercompany loan Een lening van een moederonderneming naar dochteronderneming (Interne financiële markt)
Emittent (issuer) Uitgever van financiële activa
Belegger (investor) Iemand die hun zijn geld ter beschikking stelt voor een emittent
Semidirecte financiering Financiële tussenpersoon treedt op voor rekening van de emittent en zal hiervoor een
vergoeding ontvangen. Deze vergoeding noemt men een fee en daarvan een fee business
Underwriter Tussenpersoon die vers kapitaal plaatst.
Broker/ Verhandelt financiële activa voor rekening van een klant
effectenmakelaar
Dealer Verhandelt financiële activa voor eigen rekening
Broker-dealer Beide tegelijkertijd (Een Chinese Wall vereist, dus een onderscheidt tussen die twee functies)
Voice Brokerage De telefoon is de communicatiemedium gebruikt om op zoek te gaan naar een tegenpartij)
Elektronische Voor grote bedrag nog steeds voice brokerage, maar voor kleinere bedragen is een
handelsplatformen elektronische handelsplatform een oplossing
Business angel Brengt vermogende ondernemers in contact met jonge ondernemingen
Crowdfunding Alternatieve financieringstechniek waarbij een project gefinancierd wordt door de kleine
bedragen van vele particulieren
Openbare emissie Staat onder het toezicht van een toezichthouder, de Autoriteit voor Financiële Diensten en
Markten (FSMA) en in het Engels Financial Services and Markets Authority
Gekwalificeerde De in België gevestigde rechtspersonen die een vergunning hebben of gereglementeerd zijn
beleggers om actief te mogen zijn op de financiële markten, met inbegrip van de kredietinstellingen ezv.
Prospectus Het document dat alle nodige gegevens bevat die het publiek in staat moet stellen zich een
verantwoord oordeel te vormen over de voorgestelde belegging
Moral hazard Term die vaak gebruikt wordt door de verzekeraars die maar al te goed weten dat het
gedrag van de verzekerde wijzigt wanneer die niet direct risico loopt voor zijn daden. De
verzekeraar vreest dat iemand die pas een verzekering heeft bekomen zich plots risicovoller
gaat gedragen net omdat hij verzekerd is
Financiële Kredietinstellingen zoals banken, instellingen voor collectieve belegging.
tussenpersonen
Cross-sectionele Een financieel systeem toelaat de risico’s op zo’n manier te verdelen dat personen meer of
risicoherallocatie minder risico kunnen nemen wanneer ze dit wensen
Post lending moral De financier uitoefent toezicht op de ontlener om na te gaan hoe hij de middelen aanwendt
hazard
Monitoring cost Een kost van van zo’n post lending moral hazard toezicht
Delegated monitor In opdracht van de eigenlijke vermogensverschaffers dit toezicht op een economisch
efficiënte manier kan organiseren.
Commercial Banking * Banken die zich uitsluitend depositowerving en kredietverlening tot doel hebben
Investment banking * Banken die zich uitsluitend bezig houden met effectentransacties, beleggingsadvies en
vermogensbeheer.
Regulation Q * Door de overheid vastgelegd hoeveel de maximale rentevoet op spaarrekeningen en
termijndeposito’s mag zijn.
Disintermediatie * Verschuiving van indirecte naar (semi-)directe financiering
*De VS maakte al in jaren ’30 van de vorige eeuw een desintermediatiegolf door. In de crisisjaren ’30 voerden de
Amerikanen met de Glass-Steagall Act een strikte scheiding in.
Universele banken Banken die zowel het commerciële bankbedrijf als investment banking activiteiten
ontplooien(EU)
Black Monday (1987) Op 19.10.1987 daalde de aandelenmarkt in Hong Kong met niet minder dan 45%. Het
slechte nieuws wentelde zich door de tijdzones naar het westen. Spanje verloor 31%, VK
26%, VS 23%
Savings & Loans/ thrifts Heel traditionele spaarbanken die geld inzamelden in de jaren ’80 en ’90 bij het grote publiek
en daarmee woonkredieten toekenden.
4
