Iris Pauwels Werken met mensen met een verstandelijke beperking 2021-2022
1. ORGANISATIE VAN HET WERKVELD
1.1 PERSPECTIEF 2020
Aanleidingen Perspectiefplan 2020 (= Nieuw ondertsteuningsbeleid voor PmH van Vlaanderen)
• Aanleiding 1: groeiende wachtlijsten ondanks de investering van de voorbije jaren
o Oorzaken:
Demografisch
Medische vooruitgang
Inkrimping sociaal netwerk
Stijging aantal personen met een arbeidshandicap
Beleidswijzigingen in de sector van de gezondheidszorg verhoogt de druk op
sector PMH
Aantrekkelijkheid van zorg op maat formules
• Aanleiding 2: VN-conventie – rechten van personen met een handicap – burgerschapsmodel
o Sinds 1/08/2009 in werking voor België: PMH op voet van gelijkheid met anderen.
o “Het verdrag zou de juridische uitdrukking moeten zijn van een wijziging van
paradigma, van een verandering in de medische en beschermde perceptie van de
handicap ten gunste van een nieuw model dat is toegespitst op zelfstandigheid,
participatie en een volwaardige en volledige integratie van deze personen in de
maatschappij.”
o VN-conventie – gevolg (wijzing in zienswijze/paradigma)
Ruimere omschrijving van begrip ‘handicap’: bijvoorbeeld ruimere
interpretatie van verstandelijke handicap
Visie: burgerschapsmodel
o VN-conventie – begripsomschrijving
Personen met een handicap zijn: “personen met langdurige fysieke, mentale,
verstandelijke of zintuiglijke beperkingen die hen in wisselwerking met
diverse drempels kunnen beletten volledig, daadwerkelijk en op voet van
gelijkheid met anderen te participeren in de samenleving.”
o VN-conventie – burgerschapsmodel
Burgerschapsmodel = basismodel voor verdere uitbouw van het Vlaams
beleid t.a.v. PMH
Leidt naar een echt inclusiebeleid:
▪ Maximaal investeren in volwaardige maatschappelijke participatie
van PMH
▪ Personen met een handicap handvaten in handen geven om hun
eigen leven te sturen
▪ Sociale solidariteit maximaal laten spelen
Burgerschapsmodel als vertrekpunt
▪ Zoveel mogelijk gewoon, zo weinig mogelijk uitzonderlijk en
afzonderlijk
▪ Inclusieve levenstrajecten/inclusief sociaal model
▪ Deelnemen aan de samenleving
▪ Leven in eigen handen nemen
▪ Bruggen slaan naar andere welzijnssectoren
,Iris Pauwels Werken met mensen met een verstandelijke beperking 2021-2022
Vermaatschappelijking van de zorg
▪ Concentrische cirkels: maximale inzet van zo gewoon als mogelijk, 1
pas uitzonderlijk indien nodig. 2
1. Zelfzorg: persoon met beperking 3
4
2. Gewone zorg: het eigen gezin 5
3. Mantelzorg: familie, vrienden…
4. Gespecialiseerde zorg en dienstverlening
• Aanleiding 3: gewijzigde sociaal economische context
o Gewijzigde sociaal economische situatie: crisis!
o Gevolg: creatieve inzet van de beschikbare middelen nodig
➢ Vraaggestuurd en sector overschrijdend werken
➢ Anders werk maken van de wachtlijsten
➢ Vermijden dat onnodig of te vroeg gebruik wordt gemaakt van intensieve en
duurdere vormen van ondersteuning
➢ Enkel levenslange professionele ondersteuning waar nodig
Perspectiefplan 2020: 2 grote doelstellingen
1. Er is zorggarantie voor personen met een handicap met de grootste ondersteuningsnood
onder vorm van zorg in natura of in contanten (cash en/of voucher).
2. Goed geïnformeerde gebruikers genieten vraaggestuurde zorg en assistentie in een
inclusieve samenleving.
• Doel 1
o Zorggarantie = Groep mensen met (blijvend) verschil tussen draagkracht en draaglast
moeten geschikte ondersteuning krijgen tegen een aanvaardbare kostprijs en binnen
een aanvaardbare tijd.
Ondersteuning komt overeen met de nood en met sociale context en voorkeur.
o Zorggarantie voor de grootste ondersteuningsnood
Wie?
▪ Discrepantie (geen overeenkomst) tussen draagkracht en draaglast
zal nood aan en soort ondersteuning bepalen (erkende handicap).
▪ Ondersteuning tijdelijk, langdurig of definitief wanneer de
draagkracht van de persoon en zijn natuurlijk netwerk overschreden
wordt.
o Zorggarantie
Personen met een beperking dienen beroep te kunnen doen:
▪ Op reguliere diensten (eerste lijnhulpverlening)
▪ Indien nodig aangevuld of ondersteund met rechtstreekse
toegankelijke hulp (RTH)
▪ Pas indien echt nodig op niet rechtstreekse toegankelijke hulp
(nRTH)
(Enkel mogelijk in context van gedeelde zorg)
, Iris Pauwels Werken met mensen met een verstandelijke beperking 2021-2022
• Doel 2
o Goed geïnformeerde gebruikers genieten vraaggestuurde zorg en assistentie in een
inclusieve samenleving
Goed geïnformeerde gebruiker:
• Voortraject = proces van vraagverheldering, leidt tot een
ondersteuningsplan.
o Vraaggestuurde zorg, niet langer aanbod gestuurd
Met als hefboom een eigen budget (afhankelijk van de zorgwaarte)
o Inclusie
Strategische projecten
1. Uitbreidingsplannen:
− Handicapspecifieke VAPH-aanbod
− Andere welzijnssectoren in functie van inclusie
2. Goed werkend voortraject:
− Informatieloketten lokaal
− Organiseren van het voortraject, het proces van vraagverheldering via het DOP
3. Uitbouwen van RTH
4. Sociaal ondernemerschap bevorderen
− Voorzieningen moeten meer mensen helpen met dezelfde middelen
− Evolutie naar vergunde zorgaanbieders (voor meerderjarigen) die zeer diverse
zorgvormen aanbieden
− PVB met een link naar personeelspunten
Eerste tussentijdse evaluatie Perspectief 2020
• Doelstelling zorggarantie:
o 70.000 personen krijgen VAPH-ondersteuning en/of een zorgbudget (BOB)
o 47.000 personen maken gebruik van hulpmiddelen of aanpassingen
o 16.600 personen wachten op een PVB
o Om alle vragen te beantwoorden zou 1,6 miljard euro bijkomend budget nodig zijn
1.2 HET FINANCIËLE ASPECT
Twee grote domeinen
• Financiering van de woon – en leefkosten: huur van woning, kamer, studio/appartement,
water, verwarming en elektriciteit, voeding, drank, kleding, vervoer, ontspanning,
abonnementen, verzekeringen
• Financiering van de zorg
➢ Opgesplitst voor minderjarigen en meerderjarigen
1. ORGANISATIE VAN HET WERKVELD
1.1 PERSPECTIEF 2020
Aanleidingen Perspectiefplan 2020 (= Nieuw ondertsteuningsbeleid voor PmH van Vlaanderen)
• Aanleiding 1: groeiende wachtlijsten ondanks de investering van de voorbije jaren
o Oorzaken:
Demografisch
Medische vooruitgang
Inkrimping sociaal netwerk
Stijging aantal personen met een arbeidshandicap
Beleidswijzigingen in de sector van de gezondheidszorg verhoogt de druk op
sector PMH
Aantrekkelijkheid van zorg op maat formules
• Aanleiding 2: VN-conventie – rechten van personen met een handicap – burgerschapsmodel
o Sinds 1/08/2009 in werking voor België: PMH op voet van gelijkheid met anderen.
o “Het verdrag zou de juridische uitdrukking moeten zijn van een wijziging van
paradigma, van een verandering in de medische en beschermde perceptie van de
handicap ten gunste van een nieuw model dat is toegespitst op zelfstandigheid,
participatie en een volwaardige en volledige integratie van deze personen in de
maatschappij.”
o VN-conventie – gevolg (wijzing in zienswijze/paradigma)
Ruimere omschrijving van begrip ‘handicap’: bijvoorbeeld ruimere
interpretatie van verstandelijke handicap
Visie: burgerschapsmodel
o VN-conventie – begripsomschrijving
Personen met een handicap zijn: “personen met langdurige fysieke, mentale,
verstandelijke of zintuiglijke beperkingen die hen in wisselwerking met
diverse drempels kunnen beletten volledig, daadwerkelijk en op voet van
gelijkheid met anderen te participeren in de samenleving.”
o VN-conventie – burgerschapsmodel
Burgerschapsmodel = basismodel voor verdere uitbouw van het Vlaams
beleid t.a.v. PMH
Leidt naar een echt inclusiebeleid:
▪ Maximaal investeren in volwaardige maatschappelijke participatie
van PMH
▪ Personen met een handicap handvaten in handen geven om hun
eigen leven te sturen
▪ Sociale solidariteit maximaal laten spelen
Burgerschapsmodel als vertrekpunt
▪ Zoveel mogelijk gewoon, zo weinig mogelijk uitzonderlijk en
afzonderlijk
▪ Inclusieve levenstrajecten/inclusief sociaal model
▪ Deelnemen aan de samenleving
▪ Leven in eigen handen nemen
▪ Bruggen slaan naar andere welzijnssectoren
,Iris Pauwels Werken met mensen met een verstandelijke beperking 2021-2022
Vermaatschappelijking van de zorg
▪ Concentrische cirkels: maximale inzet van zo gewoon als mogelijk, 1
pas uitzonderlijk indien nodig. 2
1. Zelfzorg: persoon met beperking 3
4
2. Gewone zorg: het eigen gezin 5
3. Mantelzorg: familie, vrienden…
4. Gespecialiseerde zorg en dienstverlening
• Aanleiding 3: gewijzigde sociaal economische context
o Gewijzigde sociaal economische situatie: crisis!
o Gevolg: creatieve inzet van de beschikbare middelen nodig
➢ Vraaggestuurd en sector overschrijdend werken
➢ Anders werk maken van de wachtlijsten
➢ Vermijden dat onnodig of te vroeg gebruik wordt gemaakt van intensieve en
duurdere vormen van ondersteuning
➢ Enkel levenslange professionele ondersteuning waar nodig
Perspectiefplan 2020: 2 grote doelstellingen
1. Er is zorggarantie voor personen met een handicap met de grootste ondersteuningsnood
onder vorm van zorg in natura of in contanten (cash en/of voucher).
2. Goed geïnformeerde gebruikers genieten vraaggestuurde zorg en assistentie in een
inclusieve samenleving.
• Doel 1
o Zorggarantie = Groep mensen met (blijvend) verschil tussen draagkracht en draaglast
moeten geschikte ondersteuning krijgen tegen een aanvaardbare kostprijs en binnen
een aanvaardbare tijd.
Ondersteuning komt overeen met de nood en met sociale context en voorkeur.
o Zorggarantie voor de grootste ondersteuningsnood
Wie?
▪ Discrepantie (geen overeenkomst) tussen draagkracht en draaglast
zal nood aan en soort ondersteuning bepalen (erkende handicap).
▪ Ondersteuning tijdelijk, langdurig of definitief wanneer de
draagkracht van de persoon en zijn natuurlijk netwerk overschreden
wordt.
o Zorggarantie
Personen met een beperking dienen beroep te kunnen doen:
▪ Op reguliere diensten (eerste lijnhulpverlening)
▪ Indien nodig aangevuld of ondersteund met rechtstreekse
toegankelijke hulp (RTH)
▪ Pas indien echt nodig op niet rechtstreekse toegankelijke hulp
(nRTH)
(Enkel mogelijk in context van gedeelde zorg)
, Iris Pauwels Werken met mensen met een verstandelijke beperking 2021-2022
• Doel 2
o Goed geïnformeerde gebruikers genieten vraaggestuurde zorg en assistentie in een
inclusieve samenleving
Goed geïnformeerde gebruiker:
• Voortraject = proces van vraagverheldering, leidt tot een
ondersteuningsplan.
o Vraaggestuurde zorg, niet langer aanbod gestuurd
Met als hefboom een eigen budget (afhankelijk van de zorgwaarte)
o Inclusie
Strategische projecten
1. Uitbreidingsplannen:
− Handicapspecifieke VAPH-aanbod
− Andere welzijnssectoren in functie van inclusie
2. Goed werkend voortraject:
− Informatieloketten lokaal
− Organiseren van het voortraject, het proces van vraagverheldering via het DOP
3. Uitbouwen van RTH
4. Sociaal ondernemerschap bevorderen
− Voorzieningen moeten meer mensen helpen met dezelfde middelen
− Evolutie naar vergunde zorgaanbieders (voor meerderjarigen) die zeer diverse
zorgvormen aanbieden
− PVB met een link naar personeelspunten
Eerste tussentijdse evaluatie Perspectief 2020
• Doelstelling zorggarantie:
o 70.000 personen krijgen VAPH-ondersteuning en/of een zorgbudget (BOB)
o 47.000 personen maken gebruik van hulpmiddelen of aanpassingen
o 16.600 personen wachten op een PVB
o Om alle vragen te beantwoorden zou 1,6 miljard euro bijkomend budget nodig zijn
1.2 HET FINANCIËLE ASPECT
Twee grote domeinen
• Financiering van de woon – en leefkosten: huur van woning, kamer, studio/appartement,
water, verwarming en elektriciteit, voeding, drank, kleding, vervoer, ontspanning,
abonnementen, verzekeringen
• Financiering van de zorg
➢ Opgesplitst voor minderjarigen en meerderjarigen
