Vakmanschap adverteer je met verstand.
Paulien Vandendriessche 28 november 2022
Student, Sociologie, Vrije Universiteit Brussel.
De effecten van alcohol op ons lichaam zijn eindeloos. Alcohol zorgt voor orgaanschade,
verhoogde kans op kanker, geheugenverlies, reuma, en ga zo nog maar even door. Het
sterftecijfer dat te wijten is aan alcohol, lag in 2021 op zo’n 3 miljoen mensen wereldwijd.
Toch blijven we met z’n allen gezellig vrijdagmiddag borrels organiseren en kunnen we op
nieuwjaar moeilijk zonder dat ene glas champagne om te klinken. Erger nog, we blijven er
reclame voor maken alsof het een onmisbaar element is in ons dagelijkse leven.
Reclameboodschappen die alcohol promoten zijn niet weg te slaan. Voetbal is bijvoorbeeld de
uitgelezen kans voor alcoholproducenten om hun merk naar de consument te brengen via het
scherm. Want voetbal zonder bier: ‘Wie doet dat nu?’. Dat was dan ook de vraag die de meeste
supporters zich stelden nadat Qatar bekend maakte dat er geen alcohol zou verkocht worden in de
WK-stadions. Daar ging de kans voor Budweiser om reclamespotjes in WK-thema te lanceren.
De kost van alcohol
Maar alcoholreclame gaat verder dan de voetbalstadia. Zo duiken reclameboodschappen op aan
sportclubs waar kinderen komen trainen, in de winkels waar tieners hun naschoolse snacks kopen
en aan bushokjes naast verslavingsklinieken.
In 2021 publiceerde VAD (Vlaams expertisecentrum voor alcohol, illegale drugs, psychoactieve
medicatie, gokken en gamen) een rapport dat stelde dat 78% van de Vlamingen boven de 15 jaar
ooit alcohol dronk. Over een periode van 20 jaar daalde dit percentage slechts met een kleine 5%.
Wanneer men kijkt naar de opnamecijfers van psychiatrische voorzieningen, zien we dat er in 2018,
22.934 Vlamingen werden opgenomen omwille van problematisch alcoholgebruik. Ook in het verkeer
is alcohol erg aanwezig. Zo’n 115.240 Vlaamse bestuurders reed al minstens één keer onder invloed
van alcohol.
Dit verontrustende alcoholgebruik van de Vlaming, brengt heel wat kosten met zich mee. Volgens
Sociaal.net zouden deze kosten oplopen tot ongeveer €418 per jaar, per hoofd van de bevolking.
Ondanks deze zware kost, blijft het voor alcoholproducenten in België mogelijk om reclame te maken
voor dit gevaarlijk goedje. Het wordt dringend tijd voor een aanpassing van het marketingbeleid daar
reclame aanzet tot consumeren.
Beleid
In 2001 werd de federale beleidsnota ‘drugs’ gelanceerd. Het was het begin van het Belgische
drugsbeleid dat tegemoet wilde komen aan de meest dringende problemen die men tegenkwam
inzake druggebruik. Op vlak van reclame voorzag men enkel een controle op de
alcoholreglementering inzake ‘alcoholpops’. Dat zijn limonadeachtige dranken die alcohol bevatten.
Zo’n 12 jaar later besloot men een alcoholplan op te richten voor de periode tussen 2014 en 2018.
In dit plan werd een verhoging van de efficiëntie van de regels voor marketing opgenomen. Een
verbod op bepaalde reclame kwam er echter niet. In 2017 kwamen er duidelijkere reclameregels en
deinde elke vorm van reclame eerst aan het JEP (Jury voor Ethische Praktijken) te worden
voorgelegd. Men wilde op die manier vooral de controle verhogen op vlak van reclameboodschappen
gericht naar minderjarigen.
Vanaf 2019 riskeerden alcoholproducenten boetes na het niet naleven van de reclameregels. Ze
dienden daarnaast telkens voorafgaand advies in te winnen bij het JEP. Twee jaar later werd er een
wetsvoorstel ingediend dat een verbod op alcoholreclame voor minderjarigen inhield.
Paulien Vandendriessche 28 november 2022
Student, Sociologie, Vrije Universiteit Brussel.
De effecten van alcohol op ons lichaam zijn eindeloos. Alcohol zorgt voor orgaanschade,
verhoogde kans op kanker, geheugenverlies, reuma, en ga zo nog maar even door. Het
sterftecijfer dat te wijten is aan alcohol, lag in 2021 op zo’n 3 miljoen mensen wereldwijd.
Toch blijven we met z’n allen gezellig vrijdagmiddag borrels organiseren en kunnen we op
nieuwjaar moeilijk zonder dat ene glas champagne om te klinken. Erger nog, we blijven er
reclame voor maken alsof het een onmisbaar element is in ons dagelijkse leven.
Reclameboodschappen die alcohol promoten zijn niet weg te slaan. Voetbal is bijvoorbeeld de
uitgelezen kans voor alcoholproducenten om hun merk naar de consument te brengen via het
scherm. Want voetbal zonder bier: ‘Wie doet dat nu?’. Dat was dan ook de vraag die de meeste
supporters zich stelden nadat Qatar bekend maakte dat er geen alcohol zou verkocht worden in de
WK-stadions. Daar ging de kans voor Budweiser om reclamespotjes in WK-thema te lanceren.
De kost van alcohol
Maar alcoholreclame gaat verder dan de voetbalstadia. Zo duiken reclameboodschappen op aan
sportclubs waar kinderen komen trainen, in de winkels waar tieners hun naschoolse snacks kopen
en aan bushokjes naast verslavingsklinieken.
In 2021 publiceerde VAD (Vlaams expertisecentrum voor alcohol, illegale drugs, psychoactieve
medicatie, gokken en gamen) een rapport dat stelde dat 78% van de Vlamingen boven de 15 jaar
ooit alcohol dronk. Over een periode van 20 jaar daalde dit percentage slechts met een kleine 5%.
Wanneer men kijkt naar de opnamecijfers van psychiatrische voorzieningen, zien we dat er in 2018,
22.934 Vlamingen werden opgenomen omwille van problematisch alcoholgebruik. Ook in het verkeer
is alcohol erg aanwezig. Zo’n 115.240 Vlaamse bestuurders reed al minstens één keer onder invloed
van alcohol.
Dit verontrustende alcoholgebruik van de Vlaming, brengt heel wat kosten met zich mee. Volgens
Sociaal.net zouden deze kosten oplopen tot ongeveer €418 per jaar, per hoofd van de bevolking.
Ondanks deze zware kost, blijft het voor alcoholproducenten in België mogelijk om reclame te maken
voor dit gevaarlijk goedje. Het wordt dringend tijd voor een aanpassing van het marketingbeleid daar
reclame aanzet tot consumeren.
Beleid
In 2001 werd de federale beleidsnota ‘drugs’ gelanceerd. Het was het begin van het Belgische
drugsbeleid dat tegemoet wilde komen aan de meest dringende problemen die men tegenkwam
inzake druggebruik. Op vlak van reclame voorzag men enkel een controle op de
alcoholreglementering inzake ‘alcoholpops’. Dat zijn limonadeachtige dranken die alcohol bevatten.
Zo’n 12 jaar later besloot men een alcoholplan op te richten voor de periode tussen 2014 en 2018.
In dit plan werd een verhoging van de efficiëntie van de regels voor marketing opgenomen. Een
verbod op bepaalde reclame kwam er echter niet. In 2017 kwamen er duidelijkere reclameregels en
deinde elke vorm van reclame eerst aan het JEP (Jury voor Ethische Praktijken) te worden
voorgelegd. Men wilde op die manier vooral de controle verhogen op vlak van reclameboodschappen
gericht naar minderjarigen.
Vanaf 2019 riskeerden alcoholproducenten boetes na het niet naleven van de reclameregels. Ze
dienden daarnaast telkens voorafgaand advies in te winnen bij het JEP. Twee jaar later werd er een
wetsvoorstel ingediend dat een verbod op alcoholreclame voor minderjarigen inhield.
