Nederlands B samenvatting
1 Didactiek leesonderwijs................................................................................................................... 5
1.1 Vaardigheid lezen .................................................................................................................... 5
1.1.1 Wat is lezen? ................................................................................................................... 5
1.1.1.1 Het leesproces ............................................................................................................. 5
1.1.2 Waarom inzetten op lezen? ............................................................................................ 5
1.1.3 Hoe leren leerlingen lezen............................................................................................... 6
1.1.3.1 Beginsituatie ................................................................................................................ 6
1.1.3.2 Vertrek vanuit doelen .................................................................................................. 6
1.1.3.3 Kies voor een doordachte leesdidactiek ..................................................................... 6
1.1.3.4 Ontwerp je lesactiviteit ............................................................................................... 7
1.1.4 Hoe evalueren we lezen? ................................................................................................ 8
1.2 Didactiek (voortgezet) technisch lezen ................................................................................... 8
1.2.1 Wat is technisch lezen? ................................................................................................... 8
1.2.1.1 Wat is een geschreven tekst? ...................................................................................... 8
1.2.2 Waarom inzetten op technisch lezen? ............................................................................ 8
1.2.3 Leesvoorwaarden ............................................................................................................ 9
1.2.4 Hoe leren leerlingen voortgezet technisch leren ............................................................ 9
1.2.4.1 Aanvankelijk technisch lezen ..................................................................................... 10
1.2.4.2 Voortgezet technisch lezen ....................................................................................... 10
1.2.4.3 Hoe geeft je instructie over de leestechnieken? ....................................................... 11
1.2.4.4 Voorbeeldles.............................................................................................................. 11
1.2.4.5 Evalueren ................................................................................................................... 11
2 Didactiek spelling........................................................................................................................... 12
2.1 Wat is spelling?...................................................................................................................... 12
2.2 Waarom inzetten op spelling? .............................................................................................. 12
2.3 Hoe leren leerlingen spellen? ................................................................................................ 12
2.3.1 De principes van de Nederlandse spelling .................................................................... 12
2.3.2 Spellingsstrategieën ...................................................................................................... 12
2.3.2.1 Hoorstrategie (= fonologische strategie)................................................................... 12
2.3.2.2 Geheugenstrategie (= onthoudstrategie) .................................................................. 13
2.3.2.3 Analogiestrategie....................................................................................................... 13
2.3.2.4 Regelstrategie ............................................................................................................ 13
2.3.2.5 Strategieën voor werkwoordspelling ........................................................................ 13
, 2.3.3 Focus op selectie van woorden ..................................................................................... 14
2.3.4 Verkenning van de beginsituatie voor spellingslessen.................................................. 14
2.3.5 Systematische aanpak ................................................................................................... 14
2.3.6 Leermiddelen................................................................................................................. 14
2.3.7 Evaluatie ........................................................................................................................ 14
2.3.8 Mogelijke opbouw voor een les met of zonder woordpakket ...................................... 15
2.3.9 Belangrijke aandachtspunten ........................................................................................ 15
3 Didactiek taalbeschouwing ........................................................................................................... 16
3.1 Wat is taalbeschouwing ........................................................................................................ 16
3.2 Waarom inzetten op taalbeschouwing? ............................................................................... 16
3.2.1 Inzicht krijgen in hoe het Nederlands in elkaar zit ........................................................ 16
3.2.2 Nadenken over het eigen taalgebruik en dan van anderen .......................................... 17
3.2.3 De algemene culturele kennis vergroten ...................................................................... 17
3.3 Hoe leren leerlingen taal beschouwen? .................................................................................... 17
3.3.1 Hou rekening met de beginsituatie ............................................................................... 17
3.3.2 Vertrek vanuit doelen .................................................................................................... 18
3.3.3 Kies een doordachte (taalbeschouwelijke) didactiek .................................................... 18
3.3.4 Ontwerp een lesactiviteit .............................................................................................. 19
4 Didactiek mondelinge vaardigheden............................................................................................. 20
4.1 Wat zijn mondelinge vaardigheden ...................................................................................... 20
4.1.1 Het proces van luisteren en spreken ............................................................................. 20
4.2 Waarom inzetten op luisteren en spreken............................................................................ 21
4.3 Hoe leren leerlingen luisteren en spreken ............................................................................ 21
4.3.1 Soorten gesprekken....................................................................................................... 23
4.4 Evaluatie ................................................................................................................................ 23
5 Hoe differentieer je bij begrijpend lezen?..................................................................................... 24
5.1 Een gedifferentieerde aanpak ............................................................................................... 24
5.2 Niveaudifferentiatie .............................................................................................................. 24
5.2.1 Behoeften van leerlingen die moeite hebben met begrijpend lezen............................ 24
5.2.1.1 Preteaching................................................................................................................ 24
5.2.1.2 Verlengde instructie in het BHV-model..................................................................... 26
5.2.2 Hoe NT2-leerders ondersteunen ................................................................................... 26
5.2.2.1 Suggesties .................................................................................................................. 26
5.2.3 Behoeften van leerlingen die sterk zijn in begrijpend lezen ......................................... 27
5.2.4 Voorbeeld van zinvolle differentiatie ............................................................................ 27
, 5.3 Interessedifferentiatie ........................................................................................................... 27
5.4 Tempodifferentiatie .............................................................................................................. 27
5.5 Conclusie differentiatie bij begrijpend lezen......................................................................... 27
6 Hoe differentieer je bij schrijfonderwijs? ...................................................................................... 28
6.1 Een gedifferentieerde aanpak ............................................................................................... 28
6.1.1 Samenwerkend schrijven .............................................................................................. 28
6.1.2 Heterogeen of homogeen groeperen?.......................................................................... 28
6.2 Niveaudifferentiatie .............................................................................................................. 28
6.2.1 Behoeften van leerlingen die moeite hebben met schrijven ........................................ 28
6.2.2 Ondersteuning van leerlingen die moeite hebben met schrijven ................................. 29
6.2.3 Hoe NT2-leerders ondersteunen? ................................................................................. 30
6.2.4 Behoeften van leerlingen die sterk zijn in schrijven ...................................................... 30
6.3 Tempodifferentiatie .............................................................................................................. 30
7 Je eigen schrijfvaardigheid aanscherpen....................................................................................... 31
7.1 Het schrijfproces.................................................................................................................... 31
7.1.1 Oriëntatie: NADENKEN .................................................................................................. 32
7.1.2 Voorbereiden: PLANNEN (verzamelen, selecteren, ordenen) ...................................... 32
7.1.3 Uitvoeren: FORMULEREN .............................................................................................. 32
7.1.4 Reflecteren: REVISEREN ................................................................................................ 32
7.2 Tekstopbouw ......................................................................................................................... 32
7.2.1 De indeling van je tekst ................................................................................................. 32
7.2.2 De alinea (= Macroniveau) ............................................................................................ 33
7.2.3 Kernzin of themazin (= Mesoniveau)............................................................................. 33
7.2.4 Samenhang (= Microniveau) ......................................................................................... 33
7.3 Brief ....................................................................................................................................... 34
7.3.1 Afzender ........................................................................................................................ 34
7.3.2 Adressering .................................................................................................................... 34
7.3.3 Dagtekening................................................................................................................... 34
7.3.4 Onderwerp .................................................................................................................... 34
7.3.5 Aanhef ........................................................................................................................... 34
7.3.6 Inhoud of kerntekst ....................................................................................................... 34
7.3.7 Afsluiting en slotformule (en eventuele bijlagen) ......................................................... 34
7.4 Doeltreffend schrijven: zinsbouw, woordgebruik en formulering ........................................ 35
7.4.1 Passief- en men-zinnen ................................................................................................. 35
7.4.2 Tangconstructies ........................................................................................................... 35
, 7.4.3 Nominaliseringen .......................................................................................................... 35
7.4.4 Variatie in zinnen ........................................................................................................... 35
7.4.5 Werkwoordelijke eindgroep .......................................................................................... 35
7.4.6 Andere zinsbouwfouten ................................................................................................ 35
7.5 Het woord.............................................................................................................................. 35
7.5.1 Dure woorden................................................................................................................ 36
7.5.2 Voorzetseluitdrukkingen ............................................................................................... 36
7.5.3 Pleonasme en tautologie ............................................................................................... 36
7.5.4 Werkwoord .................................................................................................................... 36
7.6 Revisie en afwerking .............................................................................................................. 36
1 Didactiek leesonderwijs................................................................................................................... 5
1.1 Vaardigheid lezen .................................................................................................................... 5
1.1.1 Wat is lezen? ................................................................................................................... 5
1.1.1.1 Het leesproces ............................................................................................................. 5
1.1.2 Waarom inzetten op lezen? ............................................................................................ 5
1.1.3 Hoe leren leerlingen lezen............................................................................................... 6
1.1.3.1 Beginsituatie ................................................................................................................ 6
1.1.3.2 Vertrek vanuit doelen .................................................................................................. 6
1.1.3.3 Kies voor een doordachte leesdidactiek ..................................................................... 6
1.1.3.4 Ontwerp je lesactiviteit ............................................................................................... 7
1.1.4 Hoe evalueren we lezen? ................................................................................................ 8
1.2 Didactiek (voortgezet) technisch lezen ................................................................................... 8
1.2.1 Wat is technisch lezen? ................................................................................................... 8
1.2.1.1 Wat is een geschreven tekst? ...................................................................................... 8
1.2.2 Waarom inzetten op technisch lezen? ............................................................................ 8
1.2.3 Leesvoorwaarden ............................................................................................................ 9
1.2.4 Hoe leren leerlingen voortgezet technisch leren ............................................................ 9
1.2.4.1 Aanvankelijk technisch lezen ..................................................................................... 10
1.2.4.2 Voortgezet technisch lezen ....................................................................................... 10
1.2.4.3 Hoe geeft je instructie over de leestechnieken? ....................................................... 11
1.2.4.4 Voorbeeldles.............................................................................................................. 11
1.2.4.5 Evalueren ................................................................................................................... 11
2 Didactiek spelling........................................................................................................................... 12
2.1 Wat is spelling?...................................................................................................................... 12
2.2 Waarom inzetten op spelling? .............................................................................................. 12
2.3 Hoe leren leerlingen spellen? ................................................................................................ 12
2.3.1 De principes van de Nederlandse spelling .................................................................... 12
2.3.2 Spellingsstrategieën ...................................................................................................... 12
2.3.2.1 Hoorstrategie (= fonologische strategie)................................................................... 12
2.3.2.2 Geheugenstrategie (= onthoudstrategie) .................................................................. 13
2.3.2.3 Analogiestrategie....................................................................................................... 13
2.3.2.4 Regelstrategie ............................................................................................................ 13
2.3.2.5 Strategieën voor werkwoordspelling ........................................................................ 13
, 2.3.3 Focus op selectie van woorden ..................................................................................... 14
2.3.4 Verkenning van de beginsituatie voor spellingslessen.................................................. 14
2.3.5 Systematische aanpak ................................................................................................... 14
2.3.6 Leermiddelen................................................................................................................. 14
2.3.7 Evaluatie ........................................................................................................................ 14
2.3.8 Mogelijke opbouw voor een les met of zonder woordpakket ...................................... 15
2.3.9 Belangrijke aandachtspunten ........................................................................................ 15
3 Didactiek taalbeschouwing ........................................................................................................... 16
3.1 Wat is taalbeschouwing ........................................................................................................ 16
3.2 Waarom inzetten op taalbeschouwing? ............................................................................... 16
3.2.1 Inzicht krijgen in hoe het Nederlands in elkaar zit ........................................................ 16
3.2.2 Nadenken over het eigen taalgebruik en dan van anderen .......................................... 17
3.2.3 De algemene culturele kennis vergroten ...................................................................... 17
3.3 Hoe leren leerlingen taal beschouwen? .................................................................................... 17
3.3.1 Hou rekening met de beginsituatie ............................................................................... 17
3.3.2 Vertrek vanuit doelen .................................................................................................... 18
3.3.3 Kies een doordachte (taalbeschouwelijke) didactiek .................................................... 18
3.3.4 Ontwerp een lesactiviteit .............................................................................................. 19
4 Didactiek mondelinge vaardigheden............................................................................................. 20
4.1 Wat zijn mondelinge vaardigheden ...................................................................................... 20
4.1.1 Het proces van luisteren en spreken ............................................................................. 20
4.2 Waarom inzetten op luisteren en spreken............................................................................ 21
4.3 Hoe leren leerlingen luisteren en spreken ............................................................................ 21
4.3.1 Soorten gesprekken....................................................................................................... 23
4.4 Evaluatie ................................................................................................................................ 23
5 Hoe differentieer je bij begrijpend lezen?..................................................................................... 24
5.1 Een gedifferentieerde aanpak ............................................................................................... 24
5.2 Niveaudifferentiatie .............................................................................................................. 24
5.2.1 Behoeften van leerlingen die moeite hebben met begrijpend lezen............................ 24
5.2.1.1 Preteaching................................................................................................................ 24
5.2.1.2 Verlengde instructie in het BHV-model..................................................................... 26
5.2.2 Hoe NT2-leerders ondersteunen ................................................................................... 26
5.2.2.1 Suggesties .................................................................................................................. 26
5.2.3 Behoeften van leerlingen die sterk zijn in begrijpend lezen ......................................... 27
5.2.4 Voorbeeld van zinvolle differentiatie ............................................................................ 27
, 5.3 Interessedifferentiatie ........................................................................................................... 27
5.4 Tempodifferentiatie .............................................................................................................. 27
5.5 Conclusie differentiatie bij begrijpend lezen......................................................................... 27
6 Hoe differentieer je bij schrijfonderwijs? ...................................................................................... 28
6.1 Een gedifferentieerde aanpak ............................................................................................... 28
6.1.1 Samenwerkend schrijven .............................................................................................. 28
6.1.2 Heterogeen of homogeen groeperen?.......................................................................... 28
6.2 Niveaudifferentiatie .............................................................................................................. 28
6.2.1 Behoeften van leerlingen die moeite hebben met schrijven ........................................ 28
6.2.2 Ondersteuning van leerlingen die moeite hebben met schrijven ................................. 29
6.2.3 Hoe NT2-leerders ondersteunen? ................................................................................. 30
6.2.4 Behoeften van leerlingen die sterk zijn in schrijven ...................................................... 30
6.3 Tempodifferentiatie .............................................................................................................. 30
7 Je eigen schrijfvaardigheid aanscherpen....................................................................................... 31
7.1 Het schrijfproces.................................................................................................................... 31
7.1.1 Oriëntatie: NADENKEN .................................................................................................. 32
7.1.2 Voorbereiden: PLANNEN (verzamelen, selecteren, ordenen) ...................................... 32
7.1.3 Uitvoeren: FORMULEREN .............................................................................................. 32
7.1.4 Reflecteren: REVISEREN ................................................................................................ 32
7.2 Tekstopbouw ......................................................................................................................... 32
7.2.1 De indeling van je tekst ................................................................................................. 32
7.2.2 De alinea (= Macroniveau) ............................................................................................ 33
7.2.3 Kernzin of themazin (= Mesoniveau)............................................................................. 33
7.2.4 Samenhang (= Microniveau) ......................................................................................... 33
7.3 Brief ....................................................................................................................................... 34
7.3.1 Afzender ........................................................................................................................ 34
7.3.2 Adressering .................................................................................................................... 34
7.3.3 Dagtekening................................................................................................................... 34
7.3.4 Onderwerp .................................................................................................................... 34
7.3.5 Aanhef ........................................................................................................................... 34
7.3.6 Inhoud of kerntekst ....................................................................................................... 34
7.3.7 Afsluiting en slotformule (en eventuele bijlagen) ......................................................... 34
7.4 Doeltreffend schrijven: zinsbouw, woordgebruik en formulering ........................................ 35
7.4.1 Passief- en men-zinnen ................................................................................................. 35
7.4.2 Tangconstructies ........................................................................................................... 35
, 7.4.3 Nominaliseringen .......................................................................................................... 35
7.4.4 Variatie in zinnen ........................................................................................................... 35
7.4.5 Werkwoordelijke eindgroep .......................................................................................... 35
7.4.6 Andere zinsbouwfouten ................................................................................................ 35
7.5 Het woord.............................................................................................................................. 35
7.5.1 Dure woorden................................................................................................................ 36
7.5.2 Voorzetseluitdrukkingen ............................................................................................... 36
7.5.3 Pleonasme en tautologie ............................................................................................... 36
7.5.4 Werkwoord .................................................................................................................... 36
7.6 Revisie en afwerking .............................................................................................................. 36
