(DEEL 1- INLEIDING)
HOOFDSTUK 1 – HET VAKGEBIED KINDER- EN JEUGDPSYCHIATRIE
Kinder- & jeugdpsychiatrie = medisch specialisme.
à bezig met diagnosticeren & behandelen v kinderen & jeugdigen met psychische
stoornissen.
Psychische stoornis = samenstel v problemen op gebied v cognitieve functies,
emotieregulatie of gedrag v/e persoon.
à gepard met lijden en/of sociaal disfunctioneren.
à vb: jongen/meisje dagelijks huilbuien, bed niet uitkomen & regelmatig wens om dood te
zijn = psychische stoornis.
Wetenschappelijk fundament psychiatrie: domein v psychopathologie:
• Psychopathologie = wetenschap/studie v geestelijk/psyschisch lijden
o Theoretische & empirische kennis v psychische stoornissen & processen die tot
stoornis leiden.
• Psychiatrie = toegepaste wetenschap
à Psychopathologie + psychiatrie: psychiatrische praktijk ondersteund dmv wetenschappelijk
denken & onderzoek ßà praktijk beïnvloedt wetenschappelijk denken en onderzoek.
Psychopathologie: nieuw domein = ontwikkelingsperspectief
• Manier om belangrijkste vragen formuleren over ontwikkelingsverloop v normaal &
afwijkend gedrag
• Biedt richtlijnen om vragen beantwoorden ipv kant-en-klare antwoorden
• Biedt geheel aan opvattingen, methoden & vraagstellingen om beter begrip krijgen v
afwijkend gedrag in lich v/d ontwikkelingstaken, -stadia & -processen die menselijke
groei kenmerken
Psychiatrie: twee benaderingen
1) empathische begrijpende of verstehende
2) systematisch, rationeel-verklarende of erklärende.
à praktijk: beide invalshoeken hebben een plaats + hulpverleneren schakelen tussen
toepassen v beiden.
Kinder- & jeugdpsychiatrie: indiviuele kind + gezin
à belangrijke rol in onstaan & beloop v stoornis
à kinderen/jeugdigen afhankelijk v gezin, school & leeftijdsgenoten = invloed op ontstaan &
beloop v psychiatrische stoornissen
à kinder- & jeugdpsychiatrie = hanteren v complexe systemen bij diagnostiek & behandeling
psychische stoornissen.
Kinder- & jeugdpsychiatrie = monodisciplinair vak
à instellingen werken multidisciplinair.
à heroriëntatie v overwegend psychosociaal & psychotherapeutisch georiënteerd à meer
medisch, samenwerking andere medische specialisten + kennis v combinatie v lichamelijke &
psychische problematiek.
1
,Kind- & jeugdpsychiatrie: pyschiatrie v 0 – 18 jarigen.
• Kinderen = 0 tem. 11 jaar
• Jeugdigen/adolescenten = 12 tem. 18 jaar.
Psychiatrie kinderen & jeugdigen verschilt v psychiatrie voor volwassenen
• Kinderen & jeugdigen: zoeken niet zelf help voor hun problemen
• Kinderen & jeugdigen: afhankelijk v gezin + functioneren in direct verband met
gezinssituatie
• Beoordelen problemen bij kinderen & jeugdigen: ontwikkeling = centrale rol
• Diagnostisch oz v kinderen & jeugdigen: gegevens v andere informate sterk
meegewogen
• Interventietechnieken & organisatie v zorg bij kinderen & jeugdigen: afwijken v die
voor volwassenen.
Kinder- & jeugdpsychiatrie: focus op diagnostiek & behandeling v ernstige problemen
à belemmeren dagelijks functioneren + gepaard met lijden
Psychiatrische stoornissen = ernstig & complex à nood aan kennis v & ervaringen met
biologische & psychosociale processen.
Nederland: in de wijk zorg aanbieden = dicht bij kind & gezin
à lichte zorg dicht bij huis.
à soms meer gespecialiseerde zorg nodig.
2
,(DEEL 1- INLEIDING)
HOOFDSTUK 2 – DIAGNOSTIEK
INLEIDING
Diagnostisch proces: 2 onderdelen
1) verkrijgen v info over klachten & symptomen = het diagnostisch onderzoek
2) maken v/e samenvattende conclusie = het stellen van de diagose
à beide onderdel belangrijk om behandeling kiezen!
MEERDERE INFORMATIEBRONNEN
Gedrag kinderen & jeugdigen: variëren + afhankelijk v context.
Goed beeld v problemen kind/jeugdige à info krijgen v verschillende bronnen
à 4 belangrijkste
1) ouders: op hoogte v functioneren v kind in thuissituatie (’s nachts/overdag)
à visie op functioneren = doorslaggevend bij zoeken v hulp
2) leerkrachten: info geven over schoolprestaties & sociale functioneren v kind + gedrag kind
observeren in taakgerichte situatie
à gedrag individueel kind vergelijken met leeftijdsgenoten.
3) kinderen & jeugdigen zelf: goed info geven over eigen gevoelens (vb. depressieve
gevoelens, angst) & gedachten (vb. dwanggedachten)
à inzicht geven in activiteiten buitenshuis (verborgenhouden voor ouders/leerkrachten, vb.
middelengebruik).
4) hulpverleners: in gelegendheid om kind/jeugdigen onderzoeke
à lichamelijk oz dmv arts + technisch oz (vb. labo-oz, beeldvormend oz, genetisch oz …)
à psycholoog/pedagoog: cognitieve functies onderzoeken dmv. psychologische tests.
à hulpverlener (= hv’er): belevingswereld exploreren & reactie op eventuele interventies
toetsen.
à info v informaten = verschillen of tegenstrijdig zijn!
à verschillen in relatie die informant heeft tot kind/jeugdige
à verschillen in context waar ze zaken meemaken met kind/jeugdige.
HOE WORDT DIAGNOSTISCHE INFORMATIE VERKREGEN?
Verzamelen diagnostische gegevens = een proces v opsporen v kenmerken die het ene
individu onderscheiden v andere individuen.
Kenmerken:
• Probleemgedrag v kind/jeugdige
• Cognitieve, sociaal-emotionele & motorische functies
• Lichamelijke afwijkingen & biologische kenmerken: fysiologische, chemische
kenmerken; structurele hersenkenmerken …
3 methoden om diagnostische gegevens verkrijgen:
1) ongestructureerde methoden (vb. gesprek met ouders, met kind/jeugdigde of observaties
tijdens gesprek; test in de klas)
1
, 2) gestructureerde methoden (vb. invullen v vragenlijst door ouders, leerkrachten, jeugdige
zelf)
3) gestandaardiseerde tests/onderzoeken (vb algemeen lichamelijk & neurologisch oz,
psychologische test & technisch onderzoek).
ONDERDELEN VAN HET DIAGNOSTISCH ONDERZOEK
Psychiatrisch diagnotsich oz: 5 componenten verdeeld over 3 informatiebronnen
1) informatie van ouders: reden voor zoeken v hulp, hoofdklacht, ontwikkelingsanamnese,
gegevens over dagelijks functioneren v kind/jeugdige.
2) informatie van de leerkracht: info over leerprestaties, gedrag v kind/jeugdige in
klas/schoolplein, relatie tot leerkracht & medeleerlingen + schoolklimaat.
3) informatie van het kind/jeugdige:
• Onderzoek naar cognitieve functies & sociaal-emotioneel functioneren mbv.
gestandaardiseerde psychologische tests.
• Lichamelijk & technisch onderzoek: chemisch oz, beeldvormend hersenoz, genetisch
oz …
• Het gesprek met kind/jeugdige: incl observaties tijdens gesprek.
HET HULPVERLENINGSPROCES
Proces v aanmelding v kind/jeugdige voor hulp tem. evaluatie v functioneren na
behandeling.
Situatie voor specialistische kinder- & jeugdpsychiatrische hv geldt.
Hv’er in andere setting à deel v proces doorlopen
Schema aanpassen aan aard v problemen & situatie.
DE AANMELDING
Meestal ouders/leerkracht à soms andere volwassenen (huisarts).
Achten gespecialiseerde hulp als noodzakelijk.
Kind ouder: medewerking = voorwaarde voor krijgen v hulp.
12 – 16 jaar: wettelijk instemming kind + ouder nodig voor krijgen v hulp.
Na 16de jaar: jeugdige geheel zelfstandig hulp zoeken.
DE HULPVRAAG EN HET UITDIEPEN VAN DE HOOFDKLACHT
Reden v komst uitgevraagd.
Psychiatrische stoornissen ≠ acuut à ontstaan geleidelijk
Vraag beantwoorden: “Waarom voro dit kind/jeugdige en juist op dit moment hulp
gevraagd wordt?”
Andere mogelijkheid: druk uitoefenen door omgeving dat ouders hulp moeten zoeken
Aspecten:
• Nagaan v aanleiding voor zoeken v hulp
• Schatten v aard & ernst v problemen
• Nagaan urgentie v probleem
2
HOOFDSTUK 1 – HET VAKGEBIED KINDER- EN JEUGDPSYCHIATRIE
Kinder- & jeugdpsychiatrie = medisch specialisme.
à bezig met diagnosticeren & behandelen v kinderen & jeugdigen met psychische
stoornissen.
Psychische stoornis = samenstel v problemen op gebied v cognitieve functies,
emotieregulatie of gedrag v/e persoon.
à gepard met lijden en/of sociaal disfunctioneren.
à vb: jongen/meisje dagelijks huilbuien, bed niet uitkomen & regelmatig wens om dood te
zijn = psychische stoornis.
Wetenschappelijk fundament psychiatrie: domein v psychopathologie:
• Psychopathologie = wetenschap/studie v geestelijk/psyschisch lijden
o Theoretische & empirische kennis v psychische stoornissen & processen die tot
stoornis leiden.
• Psychiatrie = toegepaste wetenschap
à Psychopathologie + psychiatrie: psychiatrische praktijk ondersteund dmv wetenschappelijk
denken & onderzoek ßà praktijk beïnvloedt wetenschappelijk denken en onderzoek.
Psychopathologie: nieuw domein = ontwikkelingsperspectief
• Manier om belangrijkste vragen formuleren over ontwikkelingsverloop v normaal &
afwijkend gedrag
• Biedt richtlijnen om vragen beantwoorden ipv kant-en-klare antwoorden
• Biedt geheel aan opvattingen, methoden & vraagstellingen om beter begrip krijgen v
afwijkend gedrag in lich v/d ontwikkelingstaken, -stadia & -processen die menselijke
groei kenmerken
Psychiatrie: twee benaderingen
1) empathische begrijpende of verstehende
2) systematisch, rationeel-verklarende of erklärende.
à praktijk: beide invalshoeken hebben een plaats + hulpverleneren schakelen tussen
toepassen v beiden.
Kinder- & jeugdpsychiatrie: indiviuele kind + gezin
à belangrijke rol in onstaan & beloop v stoornis
à kinderen/jeugdigen afhankelijk v gezin, school & leeftijdsgenoten = invloed op ontstaan &
beloop v psychiatrische stoornissen
à kinder- & jeugdpsychiatrie = hanteren v complexe systemen bij diagnostiek & behandeling
psychische stoornissen.
Kinder- & jeugdpsychiatrie = monodisciplinair vak
à instellingen werken multidisciplinair.
à heroriëntatie v overwegend psychosociaal & psychotherapeutisch georiënteerd à meer
medisch, samenwerking andere medische specialisten + kennis v combinatie v lichamelijke &
psychische problematiek.
1
,Kind- & jeugdpsychiatrie: pyschiatrie v 0 – 18 jarigen.
• Kinderen = 0 tem. 11 jaar
• Jeugdigen/adolescenten = 12 tem. 18 jaar.
Psychiatrie kinderen & jeugdigen verschilt v psychiatrie voor volwassenen
• Kinderen & jeugdigen: zoeken niet zelf help voor hun problemen
• Kinderen & jeugdigen: afhankelijk v gezin + functioneren in direct verband met
gezinssituatie
• Beoordelen problemen bij kinderen & jeugdigen: ontwikkeling = centrale rol
• Diagnostisch oz v kinderen & jeugdigen: gegevens v andere informate sterk
meegewogen
• Interventietechnieken & organisatie v zorg bij kinderen & jeugdigen: afwijken v die
voor volwassenen.
Kinder- & jeugdpsychiatrie: focus op diagnostiek & behandeling v ernstige problemen
à belemmeren dagelijks functioneren + gepaard met lijden
Psychiatrische stoornissen = ernstig & complex à nood aan kennis v & ervaringen met
biologische & psychosociale processen.
Nederland: in de wijk zorg aanbieden = dicht bij kind & gezin
à lichte zorg dicht bij huis.
à soms meer gespecialiseerde zorg nodig.
2
,(DEEL 1- INLEIDING)
HOOFDSTUK 2 – DIAGNOSTIEK
INLEIDING
Diagnostisch proces: 2 onderdelen
1) verkrijgen v info over klachten & symptomen = het diagnostisch onderzoek
2) maken v/e samenvattende conclusie = het stellen van de diagose
à beide onderdel belangrijk om behandeling kiezen!
MEERDERE INFORMATIEBRONNEN
Gedrag kinderen & jeugdigen: variëren + afhankelijk v context.
Goed beeld v problemen kind/jeugdige à info krijgen v verschillende bronnen
à 4 belangrijkste
1) ouders: op hoogte v functioneren v kind in thuissituatie (’s nachts/overdag)
à visie op functioneren = doorslaggevend bij zoeken v hulp
2) leerkrachten: info geven over schoolprestaties & sociale functioneren v kind + gedrag kind
observeren in taakgerichte situatie
à gedrag individueel kind vergelijken met leeftijdsgenoten.
3) kinderen & jeugdigen zelf: goed info geven over eigen gevoelens (vb. depressieve
gevoelens, angst) & gedachten (vb. dwanggedachten)
à inzicht geven in activiteiten buitenshuis (verborgenhouden voor ouders/leerkrachten, vb.
middelengebruik).
4) hulpverleners: in gelegendheid om kind/jeugdigen onderzoeke
à lichamelijk oz dmv arts + technisch oz (vb. labo-oz, beeldvormend oz, genetisch oz …)
à psycholoog/pedagoog: cognitieve functies onderzoeken dmv. psychologische tests.
à hulpverlener (= hv’er): belevingswereld exploreren & reactie op eventuele interventies
toetsen.
à info v informaten = verschillen of tegenstrijdig zijn!
à verschillen in relatie die informant heeft tot kind/jeugdige
à verschillen in context waar ze zaken meemaken met kind/jeugdige.
HOE WORDT DIAGNOSTISCHE INFORMATIE VERKREGEN?
Verzamelen diagnostische gegevens = een proces v opsporen v kenmerken die het ene
individu onderscheiden v andere individuen.
Kenmerken:
• Probleemgedrag v kind/jeugdige
• Cognitieve, sociaal-emotionele & motorische functies
• Lichamelijke afwijkingen & biologische kenmerken: fysiologische, chemische
kenmerken; structurele hersenkenmerken …
3 methoden om diagnostische gegevens verkrijgen:
1) ongestructureerde methoden (vb. gesprek met ouders, met kind/jeugdigde of observaties
tijdens gesprek; test in de klas)
1
, 2) gestructureerde methoden (vb. invullen v vragenlijst door ouders, leerkrachten, jeugdige
zelf)
3) gestandaardiseerde tests/onderzoeken (vb algemeen lichamelijk & neurologisch oz,
psychologische test & technisch onderzoek).
ONDERDELEN VAN HET DIAGNOSTISCH ONDERZOEK
Psychiatrisch diagnotsich oz: 5 componenten verdeeld over 3 informatiebronnen
1) informatie van ouders: reden voor zoeken v hulp, hoofdklacht, ontwikkelingsanamnese,
gegevens over dagelijks functioneren v kind/jeugdige.
2) informatie van de leerkracht: info over leerprestaties, gedrag v kind/jeugdige in
klas/schoolplein, relatie tot leerkracht & medeleerlingen + schoolklimaat.
3) informatie van het kind/jeugdige:
• Onderzoek naar cognitieve functies & sociaal-emotioneel functioneren mbv.
gestandaardiseerde psychologische tests.
• Lichamelijk & technisch onderzoek: chemisch oz, beeldvormend hersenoz, genetisch
oz …
• Het gesprek met kind/jeugdige: incl observaties tijdens gesprek.
HET HULPVERLENINGSPROCES
Proces v aanmelding v kind/jeugdige voor hulp tem. evaluatie v functioneren na
behandeling.
Situatie voor specialistische kinder- & jeugdpsychiatrische hv geldt.
Hv’er in andere setting à deel v proces doorlopen
Schema aanpassen aan aard v problemen & situatie.
DE AANMELDING
Meestal ouders/leerkracht à soms andere volwassenen (huisarts).
Achten gespecialiseerde hulp als noodzakelijk.
Kind ouder: medewerking = voorwaarde voor krijgen v hulp.
12 – 16 jaar: wettelijk instemming kind + ouder nodig voor krijgen v hulp.
Na 16de jaar: jeugdige geheel zelfstandig hulp zoeken.
DE HULPVRAAG EN HET UITDIEPEN VAN DE HOOFDKLACHT
Reden v komst uitgevraagd.
Psychiatrische stoornissen ≠ acuut à ontstaan geleidelijk
Vraag beantwoorden: “Waarom voro dit kind/jeugdige en juist op dit moment hulp
gevraagd wordt?”
Andere mogelijkheid: druk uitoefenen door omgeving dat ouders hulp moeten zoeken
Aspecten:
• Nagaan v aanleiding voor zoeken v hulp
• Schatten v aard & ernst v problemen
• Nagaan urgentie v probleem
2
