MODULE 4: BELGISCH GRONDWETTELIJK PERSPECTIEF
1
,MODULE 4: BELGISCH GRONDWETTELIJK PERSPECTIEF
Inhoudsopgave
1. ONTSTAAN BELGISCHE GW EN FUNDAMENTELE WIJZIGINGEN..............................................................................3
HISTORISCH................................................................................................................................................................3
ONTSTAAN VAN BELGISCHE GRONDWET...........................................................................................................................4
PRAGMATISCH CONSERVATISME......................................................................................................................................4
GROTE GRONDWETSWIJZINGEN.......................................................................................................................................4
MATERIEL̈ E & FORMELE GRONDWET................................................................................................................................5
2. FORMELE GRONDWET: AANDACHT VOOR GRONDWETTELIJKE VERANKERING STRAF(PROCES)RECHT ..................5
FORMELE GRONDWET...................................................................................................................................................5
HERZIENING GRONDWET (LEES ART. 195 GW)..........................................................................................................................5
3. MATERIËLE GRONDWET: AANDACHT VOOR GRONDWETTELIJKE VERANKERING STRAF(PROCES)RECHT ...............6
MATERIËLE GRONDWET................................................................................................................................................6
SCHEIDING DER MACHTEN.............................................................................................................................................6
GEVOLGEN SCHEIDING DER MACHTEN...............................................................................................................................7
GRONDWETTELIJKE VERANKERING S(P)R: DE MACHTEN........................................................................................................7
SCHEIDING DER MACHTEN, BEVOEGDHEIDSVERDELING IN BELGIE... ̈ EN HET STRAFRECHT...............................................................7
ONAFHANKELIJKHEID RECHTERLIJKE MACHT........................................................................................................................8
RM & PRINCIPES TER BESCHERMING VAN DE BURGERS.........................................................................................................8
RECHTEN EN VRIJHEDEN VAN BURGERS....................................................................................................................8
ZOEK OP IN GW & DENK NA OVER DE IMPACT OP HET STRAF(PROCES)RECHT............................................................................8
GRONDWETTELIJKE VERANKERING SR: RECHTEN EN VRIJHEDEN..............................................................................................9
GRONDWETTELIJKE INDELING VAN DE MISDRIJVEN WETTELIJKE INDELING................................................................................10
POLITIEKE EN PERSMISDRIJVEN......................................................................................................................................10
TRAPSGEWIJZE VERANTWOORDELIJKHEID - PERSMISDRIJVEN................................................................................................11
GRONDWETTELIJKE VERANKERING SR: RECHTEN EN VRIJHEDEN............................................................................................11
4. HET GRONDWETTELIJK HOF : HET TOETSEN VAN WETTEN AAN DE GRONDWET ..................................................12
HISTORIEK GW-TOETSING...........................................................................................................................................12
BEVOEGDHEID GH (ART. 141-142 GW)........................................................................................................................13
ANDERE VORMEN VAN GW-TOETSING IN BELGIE.̈ .............................................................................................................13
ORGANISATIE GW HOF..............................................................................................................................................14
PROCEDURES GW HOF...............................................................................................................................................14
BEPERKING GRONDRECHT IN GW..................................................................................................................................14
GRONDRECHTEN ZIJN ZELDEN ABSOLUUT!........................................................................................................................14
GW EVRM............................................................................................................................................................14
GW: FORMELE VOORWAARDE (LEGALITEIT)(VB. ART. 12 GW) EVRM: (OOK) MATERIËLE/INHOUDELIJKE BEPERKINGEN (LEGITIEM,
PROPORTIONEEL).......................................................................................................................................................14
GW: LEGALITEITSBEGINSEL (ALLEEN WETGEVER KAN BEPERKEN) EVRM: BREDERE INTERPRETATIE (CF. COMMON LAW-LANDEN)........14
BELANG INTERNATIONALE MENSENRECHTEN.....................................................................................................................14
ONLOSMAKELIJK GEHEEL MET ‘BELGISCHE’ GRONDRECHTEN: DE “STERKSTE” FORMULERING BEPAALT HET GRONDRECHT!...................14
ART. 53 EVRM........................................................................................................................................................14
2
, MODULE 4: BELGISCH GRONDWETTELIJK PERSPECTIEF
VOORBEELD ART. 12 GW...................................................................................................................................................15
ART. 53 EVRM.................................................................................................................................................................15
CASUS: “BOERKAVERBOD”......................................................................................................................................15
WAARDERING VAN HET GH.........................................................................................................................................16
5. DE BEVOEGDHEIDSVERDELING INZAKE MATERIEEL EN FORMEEL STRAFRECHT...................................................16
1. DE ZES STAATSHERVORMINGEN.................................................................................................................................17
BELGIË: VAN EEN UNITAIRE NAAR EEN FEDERALE STAAT MET BELANGRIJKE G&G (IN ZES STAPPEN)....................................................17
2012-2014: ZESDE (LAATSTE) STAATSHERVORMING (VLINDERAKKOORD).....................................................................................17
OPDRACHT (THUIS)....................................................................................................................................................17
2. BIJZONDERE MEERDERHEIDSWETTEN: WAT EN WAAROM?...............................................................................................17
= EEN DOCUMENT WAAR DE BEVOEGDHEIDSVERDELING WORDT UITGELEGD EN DE BIJZONDERE MEERDERHEIDSWETTEN VERWIJST OOK NAAR
DE GRONDWET.................................................................................................................................................................. 18
WAAROM EEN BIJZONDER WET TOT HERVORMING DER INSTELLINGEN?.......................................................................................18
ART. 4 GRONDWET EN DE BIJZ. MEERDERHEIDSWETTEN...........................................................................................................18
= BIJZONDERE MEERDERHEIDSWETTEN (ART. 4 GW)................................................................................................................18
3. DE ZES BELEIDSNIVEAUS IN BELGIË.............................................................................................................................18
OPMERKING: “DE BEVOEGDHEIDSVERDELING” - BEGRIPPEN STAATSSTRUCTUUR => WAT BEHOORT TOT DE FEDERALE OVERHEID EN
DEELSTATEN (GEMEENSCHAPPEN EN GEWESTEN)......................................................................................................................18
4. DE BEVOEGDHEIDSVERDELING IN BELGIË......................................................................................................................19
5. ART. 11 EN 11BIS BWHI ) HET BELANG VAN ART. 11 EN 11 BIS BWHI VOOR HET STRAFRECHT..............................................20
Module 4: Belgisch grondwettelijk perspectief
Leerdoelen
Je hebt inzicht in het ontstaan en enkele belangrijke evoluties van de Belgische GW
Je kent de inhoud van de GW (materiële GW) in grote lijnen en weet hoe, in grote lijnen, de GW gewijzigd wordt
(formele grondwet)
Je kan, ahv de GW, de belangrijkste artikelen mbt de grondwettelijke verankering van het straf(proces)recht
vinden en uitleggen.
Je kent de samenstelling van het grondwettelijk hof, je weet wat het GH doet en via welke procedures en je kan
een door het GH behandelde zaak analyseren
Je kan, ahv de BWHI de bevoegdheidsverdeling op het vlak van het materiële en formele strafrecht uitleggen
1. Ontstaan Belgische GW en fundamentele wijzigingen
Historisch
De Belgische grondwet is ontstaan in 1831. Tussen 1815 en 1830 maakten we deel uit van de Nederlanden (VKDN).
We waren bezet door de Nederlanders, daarvoor waren we nog bezet door de Fransen. In die tijd van de Nederlanden
(VKDN), was er wel al een Grondwet en de Nederlandse koning had het ook aanvaardt. Maar in die Grondwet werd
eigenlijk nog een verregaande koninklijke macht voorzien. Het was nog geen moderne grondwet met duidelijke
3
1
,MODULE 4: BELGISCH GRONDWETTELIJK PERSPECTIEF
Inhoudsopgave
1. ONTSTAAN BELGISCHE GW EN FUNDAMENTELE WIJZIGINGEN..............................................................................3
HISTORISCH................................................................................................................................................................3
ONTSTAAN VAN BELGISCHE GRONDWET...........................................................................................................................4
PRAGMATISCH CONSERVATISME......................................................................................................................................4
GROTE GRONDWETSWIJZINGEN.......................................................................................................................................4
MATERIEL̈ E & FORMELE GRONDWET................................................................................................................................5
2. FORMELE GRONDWET: AANDACHT VOOR GRONDWETTELIJKE VERANKERING STRAF(PROCES)RECHT ..................5
FORMELE GRONDWET...................................................................................................................................................5
HERZIENING GRONDWET (LEES ART. 195 GW)..........................................................................................................................5
3. MATERIËLE GRONDWET: AANDACHT VOOR GRONDWETTELIJKE VERANKERING STRAF(PROCES)RECHT ...............6
MATERIËLE GRONDWET................................................................................................................................................6
SCHEIDING DER MACHTEN.............................................................................................................................................6
GEVOLGEN SCHEIDING DER MACHTEN...............................................................................................................................7
GRONDWETTELIJKE VERANKERING S(P)R: DE MACHTEN........................................................................................................7
SCHEIDING DER MACHTEN, BEVOEGDHEIDSVERDELING IN BELGIE... ̈ EN HET STRAFRECHT...............................................................7
ONAFHANKELIJKHEID RECHTERLIJKE MACHT........................................................................................................................8
RM & PRINCIPES TER BESCHERMING VAN DE BURGERS.........................................................................................................8
RECHTEN EN VRIJHEDEN VAN BURGERS....................................................................................................................8
ZOEK OP IN GW & DENK NA OVER DE IMPACT OP HET STRAF(PROCES)RECHT............................................................................8
GRONDWETTELIJKE VERANKERING SR: RECHTEN EN VRIJHEDEN..............................................................................................9
GRONDWETTELIJKE INDELING VAN DE MISDRIJVEN WETTELIJKE INDELING................................................................................10
POLITIEKE EN PERSMISDRIJVEN......................................................................................................................................10
TRAPSGEWIJZE VERANTWOORDELIJKHEID - PERSMISDRIJVEN................................................................................................11
GRONDWETTELIJKE VERANKERING SR: RECHTEN EN VRIJHEDEN............................................................................................11
4. HET GRONDWETTELIJK HOF : HET TOETSEN VAN WETTEN AAN DE GRONDWET ..................................................12
HISTORIEK GW-TOETSING...........................................................................................................................................12
BEVOEGDHEID GH (ART. 141-142 GW)........................................................................................................................13
ANDERE VORMEN VAN GW-TOETSING IN BELGIE.̈ .............................................................................................................13
ORGANISATIE GW HOF..............................................................................................................................................14
PROCEDURES GW HOF...............................................................................................................................................14
BEPERKING GRONDRECHT IN GW..................................................................................................................................14
GRONDRECHTEN ZIJN ZELDEN ABSOLUUT!........................................................................................................................14
GW EVRM............................................................................................................................................................14
GW: FORMELE VOORWAARDE (LEGALITEIT)(VB. ART. 12 GW) EVRM: (OOK) MATERIËLE/INHOUDELIJKE BEPERKINGEN (LEGITIEM,
PROPORTIONEEL).......................................................................................................................................................14
GW: LEGALITEITSBEGINSEL (ALLEEN WETGEVER KAN BEPERKEN) EVRM: BREDERE INTERPRETATIE (CF. COMMON LAW-LANDEN)........14
BELANG INTERNATIONALE MENSENRECHTEN.....................................................................................................................14
ONLOSMAKELIJK GEHEEL MET ‘BELGISCHE’ GRONDRECHTEN: DE “STERKSTE” FORMULERING BEPAALT HET GRONDRECHT!...................14
ART. 53 EVRM........................................................................................................................................................14
2
, MODULE 4: BELGISCH GRONDWETTELIJK PERSPECTIEF
VOORBEELD ART. 12 GW...................................................................................................................................................15
ART. 53 EVRM.................................................................................................................................................................15
CASUS: “BOERKAVERBOD”......................................................................................................................................15
WAARDERING VAN HET GH.........................................................................................................................................16
5. DE BEVOEGDHEIDSVERDELING INZAKE MATERIEEL EN FORMEEL STRAFRECHT...................................................16
1. DE ZES STAATSHERVORMINGEN.................................................................................................................................17
BELGIË: VAN EEN UNITAIRE NAAR EEN FEDERALE STAAT MET BELANGRIJKE G&G (IN ZES STAPPEN)....................................................17
2012-2014: ZESDE (LAATSTE) STAATSHERVORMING (VLINDERAKKOORD).....................................................................................17
OPDRACHT (THUIS)....................................................................................................................................................17
2. BIJZONDERE MEERDERHEIDSWETTEN: WAT EN WAAROM?...............................................................................................17
= EEN DOCUMENT WAAR DE BEVOEGDHEIDSVERDELING WORDT UITGELEGD EN DE BIJZONDERE MEERDERHEIDSWETTEN VERWIJST OOK NAAR
DE GRONDWET.................................................................................................................................................................. 18
WAAROM EEN BIJZONDER WET TOT HERVORMING DER INSTELLINGEN?.......................................................................................18
ART. 4 GRONDWET EN DE BIJZ. MEERDERHEIDSWETTEN...........................................................................................................18
= BIJZONDERE MEERDERHEIDSWETTEN (ART. 4 GW)................................................................................................................18
3. DE ZES BELEIDSNIVEAUS IN BELGIË.............................................................................................................................18
OPMERKING: “DE BEVOEGDHEIDSVERDELING” - BEGRIPPEN STAATSSTRUCTUUR => WAT BEHOORT TOT DE FEDERALE OVERHEID EN
DEELSTATEN (GEMEENSCHAPPEN EN GEWESTEN)......................................................................................................................18
4. DE BEVOEGDHEIDSVERDELING IN BELGIË......................................................................................................................19
5. ART. 11 EN 11BIS BWHI ) HET BELANG VAN ART. 11 EN 11 BIS BWHI VOOR HET STRAFRECHT..............................................20
Module 4: Belgisch grondwettelijk perspectief
Leerdoelen
Je hebt inzicht in het ontstaan en enkele belangrijke evoluties van de Belgische GW
Je kent de inhoud van de GW (materiële GW) in grote lijnen en weet hoe, in grote lijnen, de GW gewijzigd wordt
(formele grondwet)
Je kan, ahv de GW, de belangrijkste artikelen mbt de grondwettelijke verankering van het straf(proces)recht
vinden en uitleggen.
Je kent de samenstelling van het grondwettelijk hof, je weet wat het GH doet en via welke procedures en je kan
een door het GH behandelde zaak analyseren
Je kan, ahv de BWHI de bevoegdheidsverdeling op het vlak van het materiële en formele strafrecht uitleggen
1. Ontstaan Belgische GW en fundamentele wijzigingen
Historisch
De Belgische grondwet is ontstaan in 1831. Tussen 1815 en 1830 maakten we deel uit van de Nederlanden (VKDN).
We waren bezet door de Nederlanders, daarvoor waren we nog bezet door de Fransen. In die tijd van de Nederlanden
(VKDN), was er wel al een Grondwet en de Nederlandse koning had het ook aanvaardt. Maar in die Grondwet werd
eigenlijk nog een verregaande koninklijke macht voorzien. Het was nog geen moderne grondwet met duidelijke
3
