Samenvatting: bloed: fysiologie
Door prof. Peter Haemers
Geneeskunde: bachelor 2: bloed en bloedsomloop
Kriekemans Kristiaan 1
,Inhoudstafel
Inhoudstafel 2
Inleiding 4
Microcirculatie 5
Anatomie microcirculatie 5
Uitwisseling van stoffen aan de capillairen 6
Uitwisseling opgeloste stoffen 6
Gasuitwisseling 6
Kleine oplosbare stoffen 7
Macromoleculen 7
Uitwisseling water 8
Lymfevaten 9
Regeling microcirculatie 10
Elektrofysiologie en ECG 12
Cellulaire elektrofysiologie 12
Actiepotentiaal 12
Conductie 13
Modulatie hartritme 14
ECG 14
Wat en doel 14
Nomenclatuur 15
Elementaire begrippen 15
Normale ECG 16
Inleiding tot ritmestoornissen 17
Ischemie -> ECG 18
Hart als een pomp 19
Hartcyclus 19
Duur 19
4 fasen 19
Veranderingen in druk, volume, flow, ECG, harttonen en morfologie 20
Verandering in volume 20
Verandering in druk en ECG 20
Verandering in flow en harttonen 20
Verandering in morfologie 20
Rechts vs links 21
Hartcyclus -> pulsatiele flow + drukgolf in grote bloedvaten 21
Veneuze drukgolf 21
Dynamica - de pompwerking + regulatie 22
Morfologie + cellulaire functie -> dynamica 22
Hoe de pompwerking evalueren? 23
Kriekemans Kristiaan 2
, Regulatie: preload, diastolische functie, afterload en contractiliteit 23
Preload 24
Diastolische functie 25
Afterload 25
Contractiliteit 26
Interactie 27
Regeling van de bloeddruk en hartdebiet 28
Korte termijnscontrole MAP 28
Baroreceptor feedback loop 28
Chemoreceptor feedback loop 29
Regeling cardiac output 29
Matching van veneuze retour en hartdebiet 30
Middellange tot lange termijn controle 32
Vasoactieve stoffen 33
Circulerend volume 33
Bijzondere circulaties 34
Hersenen 34
Hart 35
Skeletspieren 38
Gastro-intestinaal stelsel 38
Huid 39
Integratieve fysiologie 40
Interactie tussen de verschillende controlesystemen 40
De vier cardiovasculaire stressoren 40
Aanpassing aan rechtopstaan 40
Emotionele stress 41
Fight or flight response 41
Vasovagale syncope 42
Inspanning 42
Bloeding 42
Kriekemans Kristiaan 3
, Inleiding
Ziekten van het cardiovasculair systeem zijn heel frequent voorkomend en ischemisch
hartlijden is een van de grootste doodsoorzaken.
Rol van het cardiovasculair systeem:
● Primair: distributie van nutriënten voor cellen en het verwijderen van afvalstoffen.
● Secundair:
○ Verspreiden van chemische signalen.
○ Homeostase van lichaamstemperatuur.
○ Rol in afweer.
Het hart werkt als een pomp die het bloed circulerend rond pompt via de bloedvaten, wat
een druk genereert. De systemische circulatie heeft hierbij een hoge druk en de pulmonale
circulatie een lage druk.
Het hart is een pulsatiele pomp: ze werkt in twee fasen: systole (contractie) en diastole
(vulling). Het hart is in twee delen opgedeeld die in serie staan: eerst rechts en dan links.
De bloedstroom wordt aangedreven door een pomp die druk levert tegen een bepaalde
weerstand. De flow is omgekeerd evenredig met de weerstand, hoe groter de weerstand,
hoe lager de flow. De cardiac output hangt af van de gemiddelde arteriële druk, de systeem
vasculaire weerstand en de centraal veneuze druk. De MAP (mean arterial pressure) wordt
zo constant mogelijk gehouden. De weerstand wordt wel steeds aangepast daardoor
veranderen de output en de flow.
Cardiac output = hartfrequentie maal slagvolume.
Het hart pompt elke minuut 5 liter uit, dit is dezelfde hoeveelheid als door de organen gaat:
de total organ blood flow, die is ook gelijk aan de veneuze retour.
De distributie naar de organen gebeurt meestal parallel, met uitzondering van de lever, die
staat in serie met de maag-darmtractus. Het bloed gaat vooral naar de nieren, maag-darm
en skeletspieren, hierbij dienen de arteriolen als kraantjes die hun diameter kunnen
aanpassen om zo meer of minder bloed aan te voeren naar de organen.
De MAP is ongeveer 95 mmHg, ze is afhankelijk van de cardiac output en de systeem
vasculaire weerstand. We nemen een gemiddelde van de bloeddruk aangezien het hart
pulsatiel is (sys- en diastole) en daardoor verschillende drukken genereert. De systole geeft
een hogere bloeddruk.
De perifere weerstand wordt geregeld ter hoogte van de arteriolen, via de formule van
Poiseuille is die evenredig met de lengte van het bloedvat en de viscositeit van het bloed. Ze
is omgekeerd evenredig met de diameter van het bloedvat (tot de vierde macht).
Kriekemans Kristiaan 4
Door prof. Peter Haemers
Geneeskunde: bachelor 2: bloed en bloedsomloop
Kriekemans Kristiaan 1
,Inhoudstafel
Inhoudstafel 2
Inleiding 4
Microcirculatie 5
Anatomie microcirculatie 5
Uitwisseling van stoffen aan de capillairen 6
Uitwisseling opgeloste stoffen 6
Gasuitwisseling 6
Kleine oplosbare stoffen 7
Macromoleculen 7
Uitwisseling water 8
Lymfevaten 9
Regeling microcirculatie 10
Elektrofysiologie en ECG 12
Cellulaire elektrofysiologie 12
Actiepotentiaal 12
Conductie 13
Modulatie hartritme 14
ECG 14
Wat en doel 14
Nomenclatuur 15
Elementaire begrippen 15
Normale ECG 16
Inleiding tot ritmestoornissen 17
Ischemie -> ECG 18
Hart als een pomp 19
Hartcyclus 19
Duur 19
4 fasen 19
Veranderingen in druk, volume, flow, ECG, harttonen en morfologie 20
Verandering in volume 20
Verandering in druk en ECG 20
Verandering in flow en harttonen 20
Verandering in morfologie 20
Rechts vs links 21
Hartcyclus -> pulsatiele flow + drukgolf in grote bloedvaten 21
Veneuze drukgolf 21
Dynamica - de pompwerking + regulatie 22
Morfologie + cellulaire functie -> dynamica 22
Hoe de pompwerking evalueren? 23
Kriekemans Kristiaan 2
, Regulatie: preload, diastolische functie, afterload en contractiliteit 23
Preload 24
Diastolische functie 25
Afterload 25
Contractiliteit 26
Interactie 27
Regeling van de bloeddruk en hartdebiet 28
Korte termijnscontrole MAP 28
Baroreceptor feedback loop 28
Chemoreceptor feedback loop 29
Regeling cardiac output 29
Matching van veneuze retour en hartdebiet 30
Middellange tot lange termijn controle 32
Vasoactieve stoffen 33
Circulerend volume 33
Bijzondere circulaties 34
Hersenen 34
Hart 35
Skeletspieren 38
Gastro-intestinaal stelsel 38
Huid 39
Integratieve fysiologie 40
Interactie tussen de verschillende controlesystemen 40
De vier cardiovasculaire stressoren 40
Aanpassing aan rechtopstaan 40
Emotionele stress 41
Fight or flight response 41
Vasovagale syncope 42
Inspanning 42
Bloeding 42
Kriekemans Kristiaan 3
, Inleiding
Ziekten van het cardiovasculair systeem zijn heel frequent voorkomend en ischemisch
hartlijden is een van de grootste doodsoorzaken.
Rol van het cardiovasculair systeem:
● Primair: distributie van nutriënten voor cellen en het verwijderen van afvalstoffen.
● Secundair:
○ Verspreiden van chemische signalen.
○ Homeostase van lichaamstemperatuur.
○ Rol in afweer.
Het hart werkt als een pomp die het bloed circulerend rond pompt via de bloedvaten, wat
een druk genereert. De systemische circulatie heeft hierbij een hoge druk en de pulmonale
circulatie een lage druk.
Het hart is een pulsatiele pomp: ze werkt in twee fasen: systole (contractie) en diastole
(vulling). Het hart is in twee delen opgedeeld die in serie staan: eerst rechts en dan links.
De bloedstroom wordt aangedreven door een pomp die druk levert tegen een bepaalde
weerstand. De flow is omgekeerd evenredig met de weerstand, hoe groter de weerstand,
hoe lager de flow. De cardiac output hangt af van de gemiddelde arteriële druk, de systeem
vasculaire weerstand en de centraal veneuze druk. De MAP (mean arterial pressure) wordt
zo constant mogelijk gehouden. De weerstand wordt wel steeds aangepast daardoor
veranderen de output en de flow.
Cardiac output = hartfrequentie maal slagvolume.
Het hart pompt elke minuut 5 liter uit, dit is dezelfde hoeveelheid als door de organen gaat:
de total organ blood flow, die is ook gelijk aan de veneuze retour.
De distributie naar de organen gebeurt meestal parallel, met uitzondering van de lever, die
staat in serie met de maag-darmtractus. Het bloed gaat vooral naar de nieren, maag-darm
en skeletspieren, hierbij dienen de arteriolen als kraantjes die hun diameter kunnen
aanpassen om zo meer of minder bloed aan te voeren naar de organen.
De MAP is ongeveer 95 mmHg, ze is afhankelijk van de cardiac output en de systeem
vasculaire weerstand. We nemen een gemiddelde van de bloeddruk aangezien het hart
pulsatiel is (sys- en diastole) en daardoor verschillende drukken genereert. De systole geeft
een hogere bloeddruk.
De perifere weerstand wordt geregeld ter hoogte van de arteriolen, via de formule van
Poiseuille is die evenredig met de lengte van het bloedvat en de viscositeit van het bloed. Ze
is omgekeerd evenredig met de diameter van het bloedvat (tot de vierde macht).
Kriekemans Kristiaan 4
