Biologische psychologie: HT5: onderzoeksmethoden
1. Beïnvloeden v functies
1.1. Laesie-studies
= verwonding/beschadiging
* bestuderen relatie natuurlijk voorkomende letsels-gedrag (impact
infarcten, tumor, ongeval)
* vb: Tan (Louis Victor Leborgne)
° normaal intelligent
° verbaal begrip (gesproken & geschreven taal)
° maar: kon enkel “tan” zeggen = verbale output
* Paul Broca obv dissectie v Leborgnes brein & = gevallen sterke correlatie
aantonen tss:
° “expressieve afasie”, het selectieve onvermogen om zich verbaal uit te
drukken bij
gepreserveerd verbaal begrip (complexe grammaticale constructies)
° schade i/d linker anterieure hersenhelft (“zone v Broca”)
probleem met uitdrukken v betekenis (verbaal, ook schrift,…)
staat deze regio in vr het gedrag “praten”? NEEN: belangrijke functie MAAR
doet nt spreken!!! (zone v Broca)
taal “zit” nt in een bep plaats i/d hersenen: menselijk linguïstisch gedrag
omvat verscheidene functies, die ondersteund worden dr dissocieerbare
cerebrale structuren
Nadelen:
- gn informatie over functioneren vr laesie
- schade vaak nt beperkt tot 1 welbep structuur moeilijk precieze
verbanden vaststellen (nooit persoon voor probleem gekend dus geen voor-na
begeleiding maken: enkel voor inschatting)
- gn experimentele controle functies: worden nt doelgericht beïnvloed
(correlationeel) causaliteit moeilijk aan te tonen
- sommige regio’s veel vatbaarder voor vb. beroerte of impact-laesie dan
andere
- vroeger: noodzaak autopsie langer wachten, drop-out = probleem bij
letsels die doorheen de tijd veranderen (vb: hersenklonter)
1.2. Experimentele ablatie
= weefsel doelbewust vernietigen om functie te onderzoeken
* veelvuldig toegepast bij mensen
° lobotomie: verwijderen v (vooral) witte stof in frontale kwab
Toegepast als behandeling, o.m. bij kinderen met gedragsproblemen
Ca. 40.000 lobotomieën in VS
1949: Antonio Moniz: nobelprijs vr toepassing bij psychoses
° resectie (= verwijderen hersendelen bij mensen weloverwogen & nauwkeurig) v bep
delen v/d
hersenen nog steeds toegepast vr klinische doeleinden (vb: epilepsie)
* experimentele toepassing vandaag vooral bij dieren
1.2.1. Radiofrequente (RF-) laesie
* draadvormige elektrode wordt i/d hersenen gebracht: volledig geïsoleerd
behalve punt
* hoog- (radio-) frequente wisselstroom dr de draad
, * vernietigd alle weefsels in nabijheid v/d elektrode = cellichamen & axonen
(verbrand weefsel aan punt)
* dan gedragsobservatie & achteraf verificatie locatie laesie
1. Beïnvloeden v functies
1.1. Laesie-studies
= verwonding/beschadiging
* bestuderen relatie natuurlijk voorkomende letsels-gedrag (impact
infarcten, tumor, ongeval)
* vb: Tan (Louis Victor Leborgne)
° normaal intelligent
° verbaal begrip (gesproken & geschreven taal)
° maar: kon enkel “tan” zeggen = verbale output
* Paul Broca obv dissectie v Leborgnes brein & = gevallen sterke correlatie
aantonen tss:
° “expressieve afasie”, het selectieve onvermogen om zich verbaal uit te
drukken bij
gepreserveerd verbaal begrip (complexe grammaticale constructies)
° schade i/d linker anterieure hersenhelft (“zone v Broca”)
probleem met uitdrukken v betekenis (verbaal, ook schrift,…)
staat deze regio in vr het gedrag “praten”? NEEN: belangrijke functie MAAR
doet nt spreken!!! (zone v Broca)
taal “zit” nt in een bep plaats i/d hersenen: menselijk linguïstisch gedrag
omvat verscheidene functies, die ondersteund worden dr dissocieerbare
cerebrale structuren
Nadelen:
- gn informatie over functioneren vr laesie
- schade vaak nt beperkt tot 1 welbep structuur moeilijk precieze
verbanden vaststellen (nooit persoon voor probleem gekend dus geen voor-na
begeleiding maken: enkel voor inschatting)
- gn experimentele controle functies: worden nt doelgericht beïnvloed
(correlationeel) causaliteit moeilijk aan te tonen
- sommige regio’s veel vatbaarder voor vb. beroerte of impact-laesie dan
andere
- vroeger: noodzaak autopsie langer wachten, drop-out = probleem bij
letsels die doorheen de tijd veranderen (vb: hersenklonter)
1.2. Experimentele ablatie
= weefsel doelbewust vernietigen om functie te onderzoeken
* veelvuldig toegepast bij mensen
° lobotomie: verwijderen v (vooral) witte stof in frontale kwab
Toegepast als behandeling, o.m. bij kinderen met gedragsproblemen
Ca. 40.000 lobotomieën in VS
1949: Antonio Moniz: nobelprijs vr toepassing bij psychoses
° resectie (= verwijderen hersendelen bij mensen weloverwogen & nauwkeurig) v bep
delen v/d
hersenen nog steeds toegepast vr klinische doeleinden (vb: epilepsie)
* experimentele toepassing vandaag vooral bij dieren
1.2.1. Radiofrequente (RF-) laesie
* draadvormige elektrode wordt i/d hersenen gebracht: volledig geïsoleerd
behalve punt
* hoog- (radio-) frequente wisselstroom dr de draad
, * vernietigd alle weefsels in nabijheid v/d elektrode = cellichamen & axonen
(verbrand weefsel aan punt)
* dan gedragsobservatie & achteraf verificatie locatie laesie
