Sociologie: Toets Je Kennis
Hoofdstuk 1. De sociologie ontdekken
Leerdoelen
De volgende leerdoelen staan centraal in dit hoofdstuk
- Inzicht verwerven in de geschiedenis en de ontwikkeling van de sociologie
- Kennis verwerven van de wijsgerige inbedding van sociologische theorieën verwerven
- Inzicht verwerven in de ethische bewogenheid van waaruit vele sociologische theorieën
vertrekken.
- Het belang van een vergelijkend perspectief leren inzien
Na studie van dit hoofdstuk kan de student minstens:
- Aangeven wat sociologie is en het object van de studie beschrijven:
Sociologie is niet definieerbaar. Velen trachten een definitie te bereiken maar deze zal steeds
onjuist of onvolledig zijn. We kunnen wel stellen dat de sociologie te maken heeft met het
begrijpen van sociaal handelen en sociale orde maar ook dit is niet helemaal correct en volledig.
- De begrippen contingent en niet-arbitrair aan de hand van een voorbeeld toelichten:
ALLES IS CONTINGENT MAAR DAAROM NIET ARBITRAIR
Contingent: het had ook anders kunnen zijn. Het is noodzakelijk noch onmogelijk
Arbitraire: Willekeurig, zonder reden
Alles had anders kunnen zijn maar dit wil niet zeggen dat het zo is zonder reden
VB. Voor ons lijkt monogamie de normale vorm van een relatie. In andere culturen is dit
polygamie. Polyandrie komt het meeste voor in plaatsen en tijden van armoede omdat …
Toets je kennis
- Een belangrijke sociologische maar niet geheel onproblematische les is: ‘alles is contingent
maar daarom niet arbitrair’. Waarin verschillende posities van Luhmann en Hebermans ten
aanzien van het arbitraire?
Hebermans is van oordeel dat we kennis- en handelswijzen moeten ontwikkelen de ons
toestaan onze doelen en dus onze geschiedenis redelijk te kiezen en te beheersen. De methode
die volgens hem door de wetenschap aangereikt wordt is op een openwijze met elkaar
communiceren. Zo zullen alle redelijke mensen het met elkaar eens worden. Op die manier
zouden de regels die we zelf maken ophouden arbitrair te zijn, want alle redelijke mensen
zouden ze onderschrijven. Zo kunnen we volgens Hebermans het arbitraire laten verdwijnen.
Luhmann is tegen het idee om het arbitraire te laten verdwijnen en vindt dat we het arbitrair
moeten aanvaarden. Volgens hem is het zinloos af te vragen welke doelen juist zijn. Mensen
zullen het hier nooit allemaal eens over worden. Daarom bedacht hij de meerderheidsregel.
1
Hoofdstuk 1. De sociologie ontdekken
Leerdoelen
De volgende leerdoelen staan centraal in dit hoofdstuk
- Inzicht verwerven in de geschiedenis en de ontwikkeling van de sociologie
- Kennis verwerven van de wijsgerige inbedding van sociologische theorieën verwerven
- Inzicht verwerven in de ethische bewogenheid van waaruit vele sociologische theorieën
vertrekken.
- Het belang van een vergelijkend perspectief leren inzien
Na studie van dit hoofdstuk kan de student minstens:
- Aangeven wat sociologie is en het object van de studie beschrijven:
Sociologie is niet definieerbaar. Velen trachten een definitie te bereiken maar deze zal steeds
onjuist of onvolledig zijn. We kunnen wel stellen dat de sociologie te maken heeft met het
begrijpen van sociaal handelen en sociale orde maar ook dit is niet helemaal correct en volledig.
- De begrippen contingent en niet-arbitrair aan de hand van een voorbeeld toelichten:
ALLES IS CONTINGENT MAAR DAAROM NIET ARBITRAIR
Contingent: het had ook anders kunnen zijn. Het is noodzakelijk noch onmogelijk
Arbitraire: Willekeurig, zonder reden
Alles had anders kunnen zijn maar dit wil niet zeggen dat het zo is zonder reden
VB. Voor ons lijkt monogamie de normale vorm van een relatie. In andere culturen is dit
polygamie. Polyandrie komt het meeste voor in plaatsen en tijden van armoede omdat …
Toets je kennis
- Een belangrijke sociologische maar niet geheel onproblematische les is: ‘alles is contingent
maar daarom niet arbitrair’. Waarin verschillende posities van Luhmann en Hebermans ten
aanzien van het arbitraire?
Hebermans is van oordeel dat we kennis- en handelswijzen moeten ontwikkelen de ons
toestaan onze doelen en dus onze geschiedenis redelijk te kiezen en te beheersen. De methode
die volgens hem door de wetenschap aangereikt wordt is op een openwijze met elkaar
communiceren. Zo zullen alle redelijke mensen het met elkaar eens worden. Op die manier
zouden de regels die we zelf maken ophouden arbitrair te zijn, want alle redelijke mensen
zouden ze onderschrijven. Zo kunnen we volgens Hebermans het arbitraire laten verdwijnen.
Luhmann is tegen het idee om het arbitraire te laten verdwijnen en vindt dat we het arbitrair
moeten aanvaarden. Volgens hem is het zinloos af te vragen welke doelen juist zijn. Mensen
zullen het hier nooit allemaal eens over worden. Daarom bedacht hij de meerderheidsregel.
1
