S. Bare
1BA: ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE I
Hoofdstuk 1:
1.1 Inleiding
1.2 “History of Childhood”
1.3 Grote stromingen
Hoofdstuk 2:
2.1 Pre- en postnatale ontwikkeling
2.2 Gedragsgenetica
Hoofdstuk 3:
3.1 Gedragstoestanden
3.2 Leerprocessen
Hoofdstuk 4:
4.1 Cognitieve ontwikkeling (groot)
Hoofdstuk 5:
5.1 Morele ontwikkeling
Hoofdstuk 6:
6.1 Attachment (groot)
, S. Bare
1.1 Inleiding
TERMINOLOGIE
Ontwikkelingspsychologie
→ Child Development
Levensloop psychologie
Menselijke psychologie
→ interdisciplinair
→ met praktische toepassing
1.1.1 Ontwikkelingspsychologie en domeinen
Definitie:
Ontwikkelingspsychologie is de wetenschappelijke studie van de veranderingsprocessen en
stabiliteit bij individuen vanaf de conceptie tot aan de dood op verschillende domeinen in
wisselwerking met de omgeving.
Deze veranderingsprocessen gebeuren op meerdere manieren, waaronder...
1) Fysisch → lichamelijke verandering en functies, perceptie en motoriek
2) Cognitief → intellectuele vaardigheden, denken, aandacht, creativiteit, taal
3) Socio-emotioneel → emoties, zelfconcept, identiteit, morele gevoeligheid, sociale relaties
Deze domeinen kunnen elkaar ook beïnvloeden…
1&3: puberteit, leren fietsen
3&1: eetstoornis, haaruitval door stress
2&3: cognitief in staat zijn, je in de schoenen van iemand anders te kunnen zetten
3&2: object permanentie, weten dat iets nog bestaat zonder het te hoeven zien
, S. Bare
1.1.2 Tabel van de ontwikkeling
Prenatale periode conceptie tot geboorte
Babyfase 0-18 maanden
Peutertijd 18m-2,5j/3j
Kleutertijd 2,5j/3j-6j
Kindertijd 6j-12j
Adolescentie 12j-18j
Emerging Adulthood 18j-25j
Definitie:
Ontwikkelingstheorieën beschrijven gedrag op specifiek gebied en in het algemeen.
inductie: van empirische data naar theorie
deductie: voor je theorie bewijzen zoeken
1.1.3 Basisthema’s
CONTINU of DISCONTINU1 UNIVERSEEL of INDIVIDUEEL NATURE of NURTURE
graduele verschillende stadia geldig op de hele sommige genetische en omgevingsinvloeden
toename van met verschillende wereld. ontwikkelingsfases (bv behaviorisme)
eenzelfde soort specifieke → een kind kan nog zijn heel persoonlijk
vaardigheid kenmerken niet praten wanneer en verschillen van
aangeboren, fysische en sociale
(kwantitatief) (kwalitatief) die geboren is persoon tot
biologische invloed
→ een kind leert → een kind denkt (iedereen op de hele persoon.
disposities
stappen eerst letterlijk en wereld is hiermee →
beïnvloed
leert later abstract akkoord,
gebaseerd op biologische en
te denken kritisch/gevoelige
genetische psychologische
periode°
overdracht ontwikkeling
In welke maten is iets erfelijk bepaald en in welke maten is iets door omgevingsfactoren bepaald?
→ in hoeverre verschillen tussen mensen in een kenmerk bepaald worden verschillen in erfelijke basis en
verschillen in omgevingsfactoren
1
https://study.com/academy/lesson/continuity-and-discontinuity-in-development.html#:~:text=The%20discontin
uity%20view%20of%20development,thinking'%20phase%20of%20their%20lives.
, S. Bare
bv. lichaamslengte: verschil in lichaamslengte tussen het westen en ontwikkelingslanden, in het westen
zal het vooral erfelijk bepaald zijn, in ontwikkelingslanden vooral door omgevingsfactoren (voeding)
1.2 “History of Childhood”
Middeleeuwen Kindertijd (tot 7 of 8 jaar) is afzonderlijke fase
16de Eeuw Puriteinse visie op verdorvenheid van kind
17de Eeuw John Locke: “tabula rasa” wat betreft
kennisinhouden
18de Eeuw Jean Jacques Rousseau: “noble savages”
Tot heden Voortschrijdende infantilisering en idealiseren
van kindertijd
Nieuwe historische discipline sinds 1960: ideeën (tot op de dag van vandaag) over kinderen, hun
opvoeding en ontwikkeling. Wat betekent kind zijn? Wat is volwassenheid? Sterk geïnspireerd door
Ariès (eerst Van den Berg).
Van den Berg schreef Metabletica, een boek over de leer van de verandering. Het had enorm veel
invloed ‘over de hele wereld’. → Ariès nam het voor het eerst onderzoeksmatig op, Van den Berg
focuste vooral op gevoelsmatige waarnemingen en ideeën.
Ariès → twee hypotheses: discontinuiteit en veranderingshypothese
D = Psychologisch bestond het kind niet in de V = Ongeveer vanaf 13e eeuw er een continue
middeleeuwen. Klein verschil tussen toename is van infantilisering, te zien in vooral
volwassene en kinderlijke wereld. schilderijen. ⇒ duidelijke empirische steun (zie
schilderijen + bespreking ppt)
⇔ Kritiek van Pollock en Hanawalt
⇔ Kritiek van Koops: de schilderijen die Ariès
Hanawalt → 14e-15e eeuw hadden kinderen al heeft uitgekozen zijn een aantal tientallen, die
een veilige leefwereld waar ze met geen representatief argument kunnen
leeftijdsgenootjes konden spelen, vanaf 7-8j voorstellen voor zijn hypothese.
werd het kind wel als volwassene beschouwd.
Koops → maakt een zorgvuldige inventarisatie van Nederlandse + Vlaamse schilderijen en ze laten
beoordelen door een aantal opgevoede proefpersonen. Deze beoordelaars worden getraind waarop
ze moeten letten: de kinderlijkheid. Dit gebeurde via de ‘Kindchenschema’2 methode.
Is het dus waar dat kinderen tussen de 13e - 20e eeuw steeds kinderlijker worden afgebeeld?
→ er was een duidelijke samenhang tussen de datum en kinderlijkheid (0.60) →
veranderingshypothese klopt dus
⇔ Koops zal zijn eigen hypothese testen en tegenwerpingen ervoor zoeken
2
groter voorhoofd/schedel en lagere ogen
1BA: ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE I
Hoofdstuk 1:
1.1 Inleiding
1.2 “History of Childhood”
1.3 Grote stromingen
Hoofdstuk 2:
2.1 Pre- en postnatale ontwikkeling
2.2 Gedragsgenetica
Hoofdstuk 3:
3.1 Gedragstoestanden
3.2 Leerprocessen
Hoofdstuk 4:
4.1 Cognitieve ontwikkeling (groot)
Hoofdstuk 5:
5.1 Morele ontwikkeling
Hoofdstuk 6:
6.1 Attachment (groot)
, S. Bare
1.1 Inleiding
TERMINOLOGIE
Ontwikkelingspsychologie
→ Child Development
Levensloop psychologie
Menselijke psychologie
→ interdisciplinair
→ met praktische toepassing
1.1.1 Ontwikkelingspsychologie en domeinen
Definitie:
Ontwikkelingspsychologie is de wetenschappelijke studie van de veranderingsprocessen en
stabiliteit bij individuen vanaf de conceptie tot aan de dood op verschillende domeinen in
wisselwerking met de omgeving.
Deze veranderingsprocessen gebeuren op meerdere manieren, waaronder...
1) Fysisch → lichamelijke verandering en functies, perceptie en motoriek
2) Cognitief → intellectuele vaardigheden, denken, aandacht, creativiteit, taal
3) Socio-emotioneel → emoties, zelfconcept, identiteit, morele gevoeligheid, sociale relaties
Deze domeinen kunnen elkaar ook beïnvloeden…
1&3: puberteit, leren fietsen
3&1: eetstoornis, haaruitval door stress
2&3: cognitief in staat zijn, je in de schoenen van iemand anders te kunnen zetten
3&2: object permanentie, weten dat iets nog bestaat zonder het te hoeven zien
, S. Bare
1.1.2 Tabel van de ontwikkeling
Prenatale periode conceptie tot geboorte
Babyfase 0-18 maanden
Peutertijd 18m-2,5j/3j
Kleutertijd 2,5j/3j-6j
Kindertijd 6j-12j
Adolescentie 12j-18j
Emerging Adulthood 18j-25j
Definitie:
Ontwikkelingstheorieën beschrijven gedrag op specifiek gebied en in het algemeen.
inductie: van empirische data naar theorie
deductie: voor je theorie bewijzen zoeken
1.1.3 Basisthema’s
CONTINU of DISCONTINU1 UNIVERSEEL of INDIVIDUEEL NATURE of NURTURE
graduele verschillende stadia geldig op de hele sommige genetische en omgevingsinvloeden
toename van met verschillende wereld. ontwikkelingsfases (bv behaviorisme)
eenzelfde soort specifieke → een kind kan nog zijn heel persoonlijk
vaardigheid kenmerken niet praten wanneer en verschillen van
aangeboren, fysische en sociale
(kwantitatief) (kwalitatief) die geboren is persoon tot
biologische invloed
→ een kind leert → een kind denkt (iedereen op de hele persoon.
disposities
stappen eerst letterlijk en wereld is hiermee →
beïnvloed
leert later abstract akkoord,
gebaseerd op biologische en
te denken kritisch/gevoelige
genetische psychologische
periode°
overdracht ontwikkeling
In welke maten is iets erfelijk bepaald en in welke maten is iets door omgevingsfactoren bepaald?
→ in hoeverre verschillen tussen mensen in een kenmerk bepaald worden verschillen in erfelijke basis en
verschillen in omgevingsfactoren
1
https://study.com/academy/lesson/continuity-and-discontinuity-in-development.html#:~:text=The%20discontin
uity%20view%20of%20development,thinking'%20phase%20of%20their%20lives.
, S. Bare
bv. lichaamslengte: verschil in lichaamslengte tussen het westen en ontwikkelingslanden, in het westen
zal het vooral erfelijk bepaald zijn, in ontwikkelingslanden vooral door omgevingsfactoren (voeding)
1.2 “History of Childhood”
Middeleeuwen Kindertijd (tot 7 of 8 jaar) is afzonderlijke fase
16de Eeuw Puriteinse visie op verdorvenheid van kind
17de Eeuw John Locke: “tabula rasa” wat betreft
kennisinhouden
18de Eeuw Jean Jacques Rousseau: “noble savages”
Tot heden Voortschrijdende infantilisering en idealiseren
van kindertijd
Nieuwe historische discipline sinds 1960: ideeën (tot op de dag van vandaag) over kinderen, hun
opvoeding en ontwikkeling. Wat betekent kind zijn? Wat is volwassenheid? Sterk geïnspireerd door
Ariès (eerst Van den Berg).
Van den Berg schreef Metabletica, een boek over de leer van de verandering. Het had enorm veel
invloed ‘over de hele wereld’. → Ariès nam het voor het eerst onderzoeksmatig op, Van den Berg
focuste vooral op gevoelsmatige waarnemingen en ideeën.
Ariès → twee hypotheses: discontinuiteit en veranderingshypothese
D = Psychologisch bestond het kind niet in de V = Ongeveer vanaf 13e eeuw er een continue
middeleeuwen. Klein verschil tussen toename is van infantilisering, te zien in vooral
volwassene en kinderlijke wereld. schilderijen. ⇒ duidelijke empirische steun (zie
schilderijen + bespreking ppt)
⇔ Kritiek van Pollock en Hanawalt
⇔ Kritiek van Koops: de schilderijen die Ariès
Hanawalt → 14e-15e eeuw hadden kinderen al heeft uitgekozen zijn een aantal tientallen, die
een veilige leefwereld waar ze met geen representatief argument kunnen
leeftijdsgenootjes konden spelen, vanaf 7-8j voorstellen voor zijn hypothese.
werd het kind wel als volwassene beschouwd.
Koops → maakt een zorgvuldige inventarisatie van Nederlandse + Vlaamse schilderijen en ze laten
beoordelen door een aantal opgevoede proefpersonen. Deze beoordelaars worden getraind waarop
ze moeten letten: de kinderlijkheid. Dit gebeurde via de ‘Kindchenschema’2 methode.
Is het dus waar dat kinderen tussen de 13e - 20e eeuw steeds kinderlijker worden afgebeeld?
→ er was een duidelijke samenhang tussen de datum en kinderlijkheid (0.60) →
veranderingshypothese klopt dus
⇔ Koops zal zijn eigen hypothese testen en tegenwerpingen ervoor zoeken
2
groter voorhoofd/schedel en lagere ogen
